Ay Işığı Sokağıİnceleme
Yazarın anlatım gücü öyle derindir ki, insanın içine işleyen hikayeler okuru yorar. Elbetteki anlamak açısından değil, sindirmek ve hazmetmek zordur. Anlatılan hikâyeler ve olaylar ağır ilerler. Her şey sıradan görünür; fakat okudukça insanı derinden etkileyen, sıradışı yaşam anılarıyla doludur. Okuru üzen, düşündüren ve sorgulatan bir anlatımı vardır. Bahsedilen ağırlık, olaylardan değil; hayatın sıradanlığına sinmiş görünmez yaralardan kaynaklanır. Her şey normal akıyormuş gibi görünür, ancak okudukça fark edilir ki bu sıradanlık aslında alışılmış bir kırılma hâlidir.
Yazar büyük cümleler kurmaz, duyguyu tarif etmez; fakat okuru hikâyelerin tam merkezine yerleştirir.
Ay Işığı Sokağı kitabı beş ayrı öyküden oluşur. İlk öykü, kitaba adını veren *“Ay Işığı Sokağı”*dır. Ardından “Leporella”, “Nişan”, “Leman Gölü Kıyısında Olay” ve son olarak “Avare” gelir.
İlk öykü Fransa’da küçük bir liman kentinde geçer. Almanya’ya giden treni kaçıran anlatıcı, tanık olduğu bu hikâyeyi aktarır. Zamanında oldukça varlıklı bir adamın, yoksul bir kadınla evlendikten sonra eşine uyguladığı maddi baskı anlatılır. Adam, eşinin gururlu duruşunu kendi maddi gücüyle kırmaktan zevk aldığını itiraf eder. Hasta annesi için istediği yardımı vermeyince kadın tarafından terk edilir. Karısının gidişiyle bunalıma giren adam, onu geri kazanmak için her yolu dener. Ulaştığı çözüm ise her ikisinin sonudur.
İkinci öykü “Leporella”da, 39 yaşındaki Crescentia’nın hikâyesi anlatılır. Evlilik dışı dünyaya gelmiş, ailesini tanımayan Crescentia; gülmeyen, az konuşan, çevresine karşı ilgisiz, içine kapanık bir kadındır. Hayatını hizmetçilik yaparak sürdürür. Kimsenin uzun süre dayanamadığı huysuz bir ailenin yanında çalışmak için Viyana’ya gider. Zamanla evin erkek sahibine tuhaf ve insan dışı bir bağlanma geliştirir. Bu sağlıksız bağımlılık, Crescentia’nın kaçınılmaz sonunu hazırlar.
Üçüncü öykü “Nişan”, 1810 yılında Fransa ile İspanya arasında yaşanan savaş sırasında bir albayın yaşadığı zorlukları ve trajik sonunu konu alır. Fransız askerlerinin erzak konvoyu İspanyollar tarafından saldırıya uğrar. Albayın yaşadığı yıkım, savaşın insanlar için nasıl geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurduğunu gösterir.
“Leman Gölü Kıyısında Olay” adlı öyküde yine bir savaş mağduruyla karşılaşırız. Oldukça cahil bir Rus askeri, dilini bilmediği ve insanlarını tanımadığı bir ülkede mahsur kalır. Devam eden savaş nedeniyle ülkesine neden dönemediğini asla anlayamaz. Yüzerek ülkesine gidebileceğini söyler; ancak sınırlar ve yasaklar ona anlatılamaz. Ailesinden uzakta, bu belirsizlik içinde yaşamayı kabullenemeyen asker, yaşananlara ve savaşa anlam veremeyerek kendi acı sonunu hazırlar.
Son öykü “Avare”, lise son sınıfta okuyan bir gencin hikâyesidir. İki yıl üst üste sınıfta kalan genç, ağır bir bunalıma girer. Öğretmenin öğrenciye yanlış yaklaşımı, onu sınıf içinde küçük düşürmesi ve aşağılayıcı sözleri, gencin psikolojisini derinden yaralar. Bu olumsuz öğretmen–öğrenci ilişkisi, trajik sonun hazırlayıcı unsurlarından biridir.
Ay Işığı Sokağı’ndaki hikâyeler, büyük olaylardan çok insan ilişkilerinde biriken küçük ama yıkıcı olumsuzlukları anlatır. Yazar okuru sarsmak için bağırmaz; fakat her hikâyede ona bir sorumluluk yükler. Anlatılan acı sonlar, okuru kendi tutumlarıyla yüzleştirmek içindir.
Öncelikle kendimize nasıl davranılmasını istiyorsak, karşımızdaki insana da öyle davranmak zorundayız.
Ego, gösteriş, küçümseme ve yok sayma üzerine kurulan her ilişkide mutlaka zarar görenler olacaktır. İnsanların zaafları ve kusurları karşısında yaklaşımımız dikkatli olmalıdır. Yanlış anlaşılmalar ve yanlış anlatımlar, tıpkı bu hikâyelerde olduğu gibi, telafisi olmayan sonuçlara yol açabilir.
Savaş gibi istem dışı durumlarda bile karşımızdakini insan olarak görebilmeyi becerebilmeliyiz.
Kırmadan, ezmeden, minnet üretmeden; destek olarak, güvenerek ve güven vererek kurulan ilişkiler hem bireysel hem toplumsal huzurun temelidir.
Yaşanan ister keder, ister sevinç olsun, insanî yaklaşım değişmemelidir.
Özellikle maddi gücün bir silaha dönüştüğü ilişkilerde, iyilik ve yardım kavramlarının nasıl yozlaştığı açıkça görülür. Para destek olmak için değil; borçlandırmak, susturmak ve aşağıda tutmak için kullanıldığında yıkım kaçınılmaz olur. Bu yıkım yoksulluktan değil, insanın insanı baskılamasından doğar.
Hikâyelerdeki karakterlerin ortak yazgısı; sürekli ezilmeleri, görülmemeleri, seslerinin duyulmaması, onurlarının parça parça edilmesidir. Bu insanları bu noktaya getiren yalnızca kendileri değildir. İçinde bulundukları düzen, çevre ve ilişkiler ağı da bu karanlık sonların sorumlusudur.
Yazar bilinçli olarak okura bir “nefes alma” alanı bırakmaz; çünkü koşullar değişmeden, sonuçların da değişmeyeceğini hatırlatır.
·
371 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.