Siyah Kuğu
Bütün kuğular beyazdır. Bir tane "Siyah Kuğu" var ise eğer, o an bu teorinin düşeceği durumu bir hayal edelim. Muhtemelen o siyah kuğunun önce gerçekten kuğu olup olmadığını, belki de bunun bir amerikan oyunu veya bir İsrail hilesi olduğunu söyleyenimiz çıkacaktır. Büyük bir gen projesinin sonucu olduğunu, yediğimiz besinlerde olduğu gibi bu gariban kuşların yemlerine müdahale edildiğini dile getirebiliriz. Peki bunların hepsini neden söyleriz de tek bir cümle ile; "Vay be 'Siyah Kuğu' da varmış" diyemiyoruz? Çünkü bizim en sağlam duvarlarımız "önyargılarımızın" etrafına örülmüştür. Bizim cehaletimiz, daha doğrusu insanın en büyük cehaleti: "fikir tutuculuğu" ve "önyargı" cehaletidir.
"Bilinmeyen bilinmeyen", "Söylenemeyen öngörü", "Belirsiz belirsizlik" gibi farklı görünür olasılık ile ifade edebileceğimiz bu "Siyah Kuğu" nedir?
İnsanın elinde olmayan ve öngöremediği bir olay ile tüm hayatının değişmesi. Bu devletler için de, milletler için de, şirketler için de, markalar için de geçerli bir tanım. Herkesin bir siyah kuğusu olabilir veya birden fazla. Bu aslında geçmişimize bir farklı açıdan bakma ifadesi, farklı bir düşünce deneyi veya düşünme biçimi kazanmanın adı. Tüm veri ve istatistiklerin göremediği veya işaret edemediği bir durumun normal hayatı olmadık bir şekle ve duruma devirme halidir. Bizim dilimizde olan çok güzel bir deyim vardır: "Allah yürü ya kulum" der ve o da yürür. Bu pozitif bir "kuğu" iken aynı şekilde negatif kuğular da vardır hayatımızda. "Siyah Kuğu" fikri hayatımızı yeni bir renk ile okuma ve değerlendirme bakışı kazandırır. Elimizde olmadan veya bize rağmen bizim sürüklendiğimiz hayatı anlamlandırma fikri. Belki de bir ön kabul duygusu katar bize. Her şeyi yaparız bir şey olmaz, hiçbir şey yapmayız ama her şey oluverir. İşte "Siyah Kuğu" olayı tam da bu durum.
İyi bir istatistikçi ve borsacı olan yazarın gözlem ve deneylerle farkına vardığı bu fikri önemli, sanırım önümüzdeki yıllarda daha çok önümüze konulacaktır. Üzerine düşünülerek okunması ve notlar alarak okunması gereken bir metin. Zorlayıcı, ufuk açıcı ve hayret uyandırıcı.
··
385 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
