Kaçış Açısı1000k
Kayıp aydınlanma, Orta Asya’daki entellektüel birikimi merkeze alarak 5.asırda başlayıp 12.asırda zirveye ulaşan bir medeniyetin resmini bize çizer. Bu dönemlerde Arapça’nın bilim dili olduğunu öğrenip bu yolculuğa;İbn-i Sina’yla, Birûni’yle, Farabi’yle Harezmi ve daha bir çok Orta Asyalı Fakihlerle,Hazarfenlerle(Bir çok alanda eser veren) şahsiyetlerle birlikte çıkıyoruz. Ve bu dehaları her yönden destekleyen güçlü hükümdarların kanatları altında, bütün faaliyetlerini doruk noktalarına çıkaran Hazarfenler ordusunda onlarla birlikte en ön safta,bu savaşa tanıklık ve eşlik ediyorsunuz.Kitap, “Aydınlanma yalnızca Batı’ya ait bir süreçtir” ezberini okuyucuya yedire yedire yok ettirmektedir.
Kaldı ki sırasıyla Orta Asya’da Araplar’ın,Cengiz Han’ın,Moğollar’ın yaptığı tahribatlar ve yıkımların yaşanmasına rağmen Avrupa, 13.asra kadar bu bölgedeki entellektüel birikimin kıyısından bile henüz geçmemişti. Yani Avrupa’nın Orta Asya’daki ortama erişmesi 13.asırdan sonra,Orta Asya’da yaşanan büyük yıkımlarla;kütüphanelerin,eserlerin,yapıların,ilme vakıf kişilerin ortadan kaldırılması ve bazılarının da farklı bölgelere göç etmesi, hatta yıkımı yapan hükümdarların çoğunun bu Hazerfen’leri küstürmesiyle tam bir gerileme ve yok oluş başlamıştı. Şöyle bir baktığımızda Orta Asya’da o dönemlerde siyasi çekişmeler,kültürel farklılıklar,dil,din çeşitliliği bu zengin eserlerin ortaya çıkışında hiçbir engel teşkil etmemişti,tersine bu durum bu bölgenin yenilikçi bir anlayışa sahip olduğunu gösteriyordu. Tabii ki bölgenin bir ticaret merkezi ve güzergahında olması da etkileşimi arttırmıştı ve farklı fikirlerin,çeşitli insan profillerinin harmanlanmasıyla bu gelişim kaçınılmaz olmuştu.
Eser bizi dünyanın merkezine, kadim topraklara;meziyetlerin, inançların, fikirlerin kaynadığı bir kazanın başına topluyor. Araplar’ın orta Asya’yı fethi, Orta Asya’nın Bağdat’ı fethi, Samani Hanedanlığı,Cengiz Han’ın yıkımı, Türklerin sahneye çıkışı, İlk Müslüman Türk devleti karahanlılar, Gazneli Mahmut’un toprakları,Selçuklu’nun coğrafyaya hakimiyeti, Moğollar’ın yıkımı ve medeniyeti geriletmesi, Timur’un deha komutanlığıyla Orta Asya da az buçuk toparlanması. Kitabın kapsamlı ve detaylı anlatımı,tarihsel anlamda kurulan ünsiyet ve dönemi anlama…
Gerçek bir bilgi havuzunda uzun süre kaldım ve çok keyif aldım. Hem öğrendim,hem sorguladım,hem araştırdım.
Kayıp Aydınlanma, İslam düşünce tarihine dair yerleşik kabulleri sorgulayan ve okuyucuyu alternatif bir tarihsel çerçeveyle yüzleştiren önemli bir çalışmadır. Eser, kesin sonuçlar sunmaktan ziyade, modern dünyada bilginin kökenlerine ilişkin yeni sorular üretmesi bakımından değerlidir. Bu yönüyle kitap, tamamlanmış bir açıklamadan çok, akademik tartışmayı besleyen bir başlangıç noktası olarak değerlendirilebilir.
Kayıp Aydınlanma 
Frederick Starr
Kayıp Aydınlanma Frederick Starr·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.