Yüzyıllık Yalnızlık’ı okurken insanın eline geçen şey yalnızca bir hikâye değil. Sanki biri oturmuş, sana bir ailenin değil de bir kaderin öyküsünü anlatıyor. Buendia ailesi, yedi kuşak boyunca aynı isimleri, aynı tutkuları ve aynı hataları tekrar ederken, roman yavaş yavaş şunu fısıldıyor: Bazı yalnızlıklar kişisel değil, miras gibi devralınır.
Macondo diye bir kasaba var; haritada yok ama hafızada yer ediyor. Zaman orada düz ilerlemez. Geçmiş bir türlü geçmez, gelecek de bir türlü gelmez. Aynı olaylar başka biçimlerde yeniden yaşanır. İnsanlar aşık oluyor, terk ediliyor, unutuluyor; sonra aynı şeyler bir başkasının başına geliyor. Romanı okurken sık sık “bunu daha önce okumuştum” hissine kapılmak kaçınılmaz. 
Gabriel Garcia Marquez , “tekrar” duygusunu bilinçli olarak okurun içine yerleştiriyor.
Büyülü gerçekçilik denen şey bu romanda bir süs değil. Hayaletlerin evin içinde dolaşması, yıllarca yağan yağmur ya da olağanüstü olaylar, anlatının dikkat çekici numaraları gibi durmuyor. Tam tersine, hayatın kendisi böyleymiş gibi sunuluyor. Kimse şaşırmıyor, kimse açıklama yapmıyor. Bu yaklaşım, Türk edebiyatında özellikle Latife Tekin’in 
Sevgili Arsız Ölüm romanını hatırlatıyor. Orada da köy hayatı, gündelik yoksulluk, korkular ve masalsı öğeler iç içe geçer. Ancak Latife Tekin’in dünyasında büyü daha çok toplumsal baskılarla, kadınlık halleriyle ve bastırılmış seslerle ilgili. Marquez ise büyüyü tarihsel bir hafızanın parçası gibi kullanıyor; daha mitik, daha kapsayıcı.
Benim için romanın en çarpıcı yanı, yalnızlığın bireysel bir mesele olmaktan çıkarılması.Buendia’lar yalnız çünkü konuşamıyorlar, geçmişle hesaplaşamıyorlar, hatırlamakla unutmak arasında sıkışıp kalıyorlar. Yalnızlık, bir duygu olmaktan çok bir yazgıya dönüşüyor. Bu noktada ister istemez Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 
Saatleri Ayarlama Enstitüsü geliyor akla. Tanpınar’da zaman, modernleşme sancılarıyla parçalanmış bir bilinç; geçmişle gelecek arasında sıkışıp kalmış bir toplumun metaforu. Marquez’de ise zaman daha kaderci. Kaçmaya çalışsan da aynı yere dönersin. Tanpınar ironiyi kullanırken, Marquez mitolojiyi kullanıyor ama ikisi de ilerleme fikrine mesafeli.
Romanın politik tarafı sessiz ama sarsıcı. Muz şirketi katliamı, yaşananların inkâr edilmesi, resmi tarihin gerçeği silmesi… İnsanlar bir noktadan sonra yaşadıklarından bile şüphe eder hale geliyor. Bu yönüyle roman, Yaşar Kemal’in 
İnce Memed anlatısıyla yan yana okunabilir. Yaşar Kemal doğrudan, epik ve gerçekçi bir dil kullanır; zalimi de mazlumu da açıkça gösterir. Marquez ise aynı çatışmayı mitin ve alegorinin içine gizliyor. Biri dağın başında, diğeri hayali bir kasabada anlatır ama ikisinin de derdi aynıdır: Güç karşısında insanın ne kadar yalnız kalabildiği.
Yüzyıllık Yalnızlık bittiğinde içimde kalan şey bir hikayenin tamamlanmış olması değil, bir döngünün kapanması hissi. Roman sanki baştan beri nereye varacağını biliyor ve bizi da oraya doğru sabırla sürüklüyor. Son sayfaya gelindiğinde insan şunu düşünüyor: Bazı hikayeler mutlu sonla bitmez; çünkü zaten başından beri bir çıkış ihtimali yoktur.
Belki de romanın asıl gücü burada. Yalnızlığı dramatize etmek, romantikleştirmek yok. Onu, hayatın içine yerleştirip orada bırakıyor. Müthiş keyifli okumalar !
Gabriel Garcia Marquez , “tekrar” duygusunu bilinçli olarak okurun içine yerleştiriyor.
Büyülü gerçekçilik denen şey bu romanda bir süs değil. Hayaletlerin evin içinde dolaşması, yıllarca yağan yağmur ya da olağanüstü olaylar, anlatının dikkat çekici numaraları gibi durmuyor. Tam tersine, hayatın kendisi böyleymiş gibi sunuluyor. Kimse şaşırmıyor, kimse açıklama yapmıyor. Bu yaklaşım, Türk edebiyatında özellikle Latife Tekin’in Sevgili Arsız Ölüm romanını hatırlatıyor. Orada da köy hayatı, gündelik yoksulluk, korkular ve masalsı öğeler iç içe geçer. Ancak Latife Tekin’in dünyasında büyü daha çok toplumsal baskılarla, kadınlık halleriyle ve bastırılmış seslerle ilgili. Marquez ise büyüyü tarihsel bir hafızanın parçası gibi kullanıyor; daha mitik, daha kapsayıcı.
Benim için romanın en çarpıcı yanı, yalnızlığın bireysel bir mesele olmaktan çıkarılması.Buendia’lar yalnız çünkü konuşamıyorlar, geçmişle hesaplaşamıyorlar, hatırlamakla unutmak arasında sıkışıp kalıyorlar. Yalnızlık, bir duygu olmaktan çok bir yazgıya dönüşüyor. Bu noktada ister istemez Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü geliyor akla. Tanpınar’da zaman, modernleşme sancılarıyla parçalanmış bir bilinç; geçmişle gelecek arasında sıkışıp kalmış bir toplumun metaforu. Marquez’de ise zaman daha kaderci. Kaçmaya çalışsan da aynı yere dönersin. Tanpınar ironiyi kullanırken, Marquez mitolojiyi kullanıyor ama ikisi de ilerleme fikrine mesafeli.
Romanın politik tarafı sessiz ama sarsıcı. Muz şirketi katliamı, yaşananların inkâr edilmesi, resmi tarihin gerçeği silmesi… İnsanlar bir noktadan sonra yaşadıklarından bile şüphe eder hale geliyor. Bu yönüyle roman, Yaşar Kemal’in İnce Memed anlatısıyla yan yana okunabilir. Yaşar Kemal doğrudan, epik ve gerçekçi bir dil kullanır; zalimi de mazlumu da açıkça gösterir. Marquez ise aynı çatışmayı mitin ve alegorinin içine gizliyor. Biri dağın başında, diğeri hayali bir kasabada anlatır ama ikisinin de derdi aynıdır: Güç karşısında insanın ne kadar yalnız kalabildiği.
Yüzyıllık Yalnızlık bittiğinde içimde kalan şey bir hikayenin tamamlanmış olması değil, bir döngünün kapanması hissi. Roman sanki baştan beri nereye varacağını biliyor ve bizi da oraya doğru sabırla sürüklüyor. Son sayfaya gelindiğinde insan şunu düşünüyor: Bazı hikayeler mutlu sonla bitmez; çünkü zaten başından beri bir çıkış ihtimali yoktur.
Belki de romanın asıl gücü burada. Yalnızlığı dramatize etmek, romantikleştirmek yok. Onu, hayatın içine yerleştirip orada bırakıyor. Müthiş keyifli okumalar !
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.