Kitap Nasıl Okunur?Edebiyat
Kitabı Okumak mı, Kitabı Bilmek mi?
Bir kitabı okumak, yalnızca kağıt üzerindeki harfleri takip etmektir; oysa bir kitabı anlamak, o kitabın neden yazıldığını kavramaktır. Ancak bir kitabı gerçekten "bilmek" istiyorsak, sadece satır aralarını okumak yetmez; yazarın içinde bulunduğu toplumu, dönemin ruhunu ve bu koşulların insan psikolojisi üzerindeki etkilerini de çözümlememiz gerekir. Kitap okumak bir hobi olabilir, fakat bir kitabı tüm boyutlarıyla bilmek bir sanattır. Ve her sanatta olduğu gibi, bu sanatın da kendine has teknikleri vardır.
1. Dönemsel Bağlam ve Toplumsal Algı
Kitaplar sadece yazarın edebi yeteneğini yansıtmaz; aynı zamanda onun siyasi görüşünü, dünyaya bakış açısını ve o anki psikolojik durumunu da ele verir. Örneğin:
Victor Hugo, Sefiller’de eski ve yeni rejim arasındaki o sancılı kavgayı resmeder.
Alexandre Dumas, Üç Silahşörler’de eski rejimin doğruluğuna olan inancını hissettirir.
Charles Baudelaire, Paris Sıkıntısı kitabında Haussmann Operasyonu’nun (Paris'in kentsel dönüşümü) Fransız insanını nasıl kökten değiştirdiğini gözler önüne serir.
Aslında bir tarihçi, Paris tarihini araştırırken sadece resmi belgelere değil, Baudelaire gibi bir şairin metinlerine de bakmalıdır. Çünkü değişen şehirle birlikte yıkılan eski binalar, insanın anılarını da beraberinde götürmüştür. Şairin o dar sokaklarda kendi düşünceleriyle baş başa kalabildiği dönemden, devasa yolların içinde kendini küçük ve önemsiz hissettiği yeni şehre geçişi, kitabındaki melankolinin ve hayatın anlamsızlığına dair düşüncelerinin asıl kaynağıdır. Kısacası, kurgu sanılan bir eser, aslında o dönemin psikososyolojik bir belgesidir.
2. Kolektif Hafıza ve Yazarların Soy Ağacı
"Her kitap başka bir yazarı yaratır." Bu söz, edebiyat tarihinde bir yazarın kimden, neden ve nasıl etkilendiğini anlamamızı sağlayan anahtardır. Bir yazar; çevresinde tanık olduğu olayları, okuduğu eserlerle harmanlayarak kendi özgün sesini bulur.
Baudelaire örneğine geri dönersek; o, defalarca Edgar Allan Poe'dan etkilendiğini dile getirmiştir. Baudelaire ise hepimizin bildiği Albert Camus'nün ilham kaynağı olmuştur. Hatta Baudelaire’in kitabında yer alan "Yabancı" adlı şiir, Camus'nün dünyaca ünlü Yabancı romanına isim babalığı yapmıştır.
Bu yüzden gerçek bir okur, kitaplığında sadece sevdiği yazarlara değil, sevdiği yazarların sevdiği yazarlara da yer açmalıdır. Ancak bu şekilde bir yazarın zihin dünyasını tam anlamıyla kavrayabilir ve bir kitabı sadece okumuş olmaz, onu gerçek anlamda "bilmiş" olursunuz.
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.