Orhan Pamuk tarafından kaleme alınan Masumiyet Müzesi, Yirminci Yüzyılın ikinci yarısında geçen bir aşk hikâyesi üzerinden modernlik, kadın algısı, kadın-erkek ilişkileri, cinsellik gibi meseleleri işleyen bir roman olarak tanımlanabilir. Ancak yazarın daha belirgin postmodern özellikler gösteren eserlerine nispetle anlatıma dayalı ve olay merkezli nitelikler taşıyan bu eserinde, ilk okumanın ortaya koymakta zorlanabileceği, Klasik Türk şiiri tipleriyle kurulmuş benzerlikler görülmektedir. Klasik Türk şiirindeki aşk ve vuslat anlayışlarının, âşık, sevgili, rakip ve ağyâr tiplerinin metnin iskeletini oluşturmada bilinçli olarak kullanıldığını düşünmekteyiz.
Füsun ve Kemal’in aşk hikâyesinin okura aktarılma kronolojisi klasik şiir şablonunun modern bir romanın içine yerleştirilme yöntemi olarak görülebilir. Yazar bu şablonu tamamen olduğu gibi kullanmayacağı için onu modernize, hattâ deforme ederek eserine uygulamıştır. Romanın başında okura sunulan vuslat sürecinden, Füsun’la kocası Feridun’un ayrılma kararı almalarına kadar geçen süreçte âşık, sevgili, ağyâr ve rakip tipleri neredeyse tüm karakteristik nitelikleriyle romanda yer almışlardır. Asla vazgeçmeyen hastalıklı duygu durumuyla senelerini Füsun’un peşinde geçiren Kemal âşık tipini, ayrılıklarının ardından Kemal’le geçmişini yaşanmamışçasına silmiş gibi görünen ve bu şekilde davranarak Kemal’e bitmek bilmez acılar yaşatan Füsun sevgili tipini, Füsun ve Kemal’in tekrar bir araya geldiklerinde diyaloglarını dengede tutan ve kurguda bir çeşit gözleyici görevinde olan Nesibe Hala ve Tarık Bey rakip tipini, Kemal dışında kalan ve Füsun’a ilgi gösteren veya ilgi gösterme ihtimali olan tüm erkekler ve özellikle Füsun’un kocası Feridun ağyâr tipini temsil etmektedir. Bunlarla birlikte romanda anlatılan mübalağalı aşk, senelerce hicran duygusuyla bir çığ gibi büyüyerek hastalık haline gelmiş ve saplantılı niteliğiyle bahsi geçen dönemdeki aşk anlayışına yakinen benzerlik göstermiştir.
Ayrıca anlatılan aşk hikâyesi, âşık tipinin hem kendini hem de sevgilisini arama yolunda çıktığı içsel yolculuk madde dünyasında kavuşma ile sonuçlanamamış, aynı Klasik Türk şiirindeki aşk hikâyelerinde olduğu gibi ayrılıkla son bulmuş, yani vuslat gerçekleşmemiştir. Romanın neredeyse tamamında anlatıcı kişinin âşık tipi ile özdeşleştirdiğimiz Kemal karakteri olması, karakter ve mekân isimleri konusunda yapılan manidar seçimler de Klasik Türk şiiri şablonundan izleri göz önüne sermektedir. Elbette yüzyıllar öncesine ait bir edebî anlayışın tüm özellikleriyle modern bir eserde kullanılmış olduğunu iddia etmek gerçeği yansıtmayacaktır. Ancak belirlenen tüm bu paralelliklerin, Orhan Pamuk gibi metinlerini çeşitli anlam katmanlarıyla işleyen ve Klasik Türk edebiyatı geleneğiyle irtibatını koruyan titiz bir yazarın eserinde tesadüfen bulunduğunu ifade etmek güçtür. Yüzeysel okumada yazarın edebî gelenekle bir bağ kurduğuna dair bir ipucuna rastlamak zor olsa da, dikkatli bakıldığında, eski edebiyat geleneğinden epey uzak görünen bu eserinde dahi klasik Türk Edebiyatı'nın izlerini keşfetmek, modern Türk Edebiyatı okurları ve araştırmacıları için dikkate değer bir neticedir.
Orhan Pamuk
Orhan Pamuk
··
46 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.