Başkasının Hikâyesini Çalmak
Sarı Yüz, yüzeyde bir “edebiyat dünyası romanı.” Ama alt metinde çok daha sert bir şey var:
• Kültürel gasp
• Kimlik politikaları
• Sosyal medyada linç kültürü
• Başarı hırsının ahlâkı aşındırması
• Yayıncılık sektörünün ikiyüzlülüğü
Ana karakter June’un Athena’nın metnini sahiplenmesi yalnızca bir “intihal” hikâyesi değil. Bu, sistemin ödüllendirdiği ikiyüzlülüğün bir aynası. Kuang burada zekice bir hamle yapıyor: June’u tamamen şeytanlaştırmıyor. Onu okurken zaman zaman “haklı mı acaba?” diye düşünmeye zorlanıyorsun. İşte romanın en güçlü tarafı burada.
Fakat bu psikolojik derinlik sürdürülebilir mi? İşte mesele tam burada çatlıyor.
June karakteri iyi yazılmış. Özellikle iç monologları, kendini aklama çabaları ve sürekli kurban rolüne sığınması çok gerçekçi. Yayıncılık dünyasında “başarısız ama hırslı” yazar tipinin iyi bir temsili.
Ancak Athena karakteri daha çok bir sembol gibi. Yaşarken de öldükten sonra da bir mit. Bu bilinçli bir tercih olabilir ama dramatik karşıtlıkta eksik bir gerilim yaratıyor. Çünkü June’un suçunun ağırlığını daha fazla hissedebilmemiz için Athena’nın insani tarafına daha çok yaklaşmamız gerekirdi.
Kuang’ın yayıncılık sektörüne attığı taşlar yerini buluyor:
• “Diversity” pazarlamasının metalaşması
• Editör-yazar ilişkilerinin çıkar boyutu
• Sosyal medya kriz yönetimi
• Algı mühendisliği
Buralar çok canlı. Hatta yer yer rahatsız edici derecede gerçek.
Ama roman, bu sistemin içine girip anatomisini sökmek yerine çoğu zaman sosyal medya tartışmalarının hızında kalıyor. Derinlikten çok “reaksiyon” üretmeye çalışıyor gibi.
Roman ne tam bir psikolojik yıkım romanı oluyor ne de sistem eleştirisini sonuna kadar götürüyor. Fakat kötü olan nokta, bu durum bir ortada kalmışlık hissi veriyor.
Linç Kültürü ve Dijital Paranoya güzel işleniyor; Burası kitabın en çağdaş ve en etkili kısmı. Twitter (X) akışlarının roman içine yedirilmesi, hashtag’ler, ekran görüntüsü mantığı… Bunlar anlatı formunu modernize ediyor.
Fakat burada da bir tekrar sorunu var. Aynı paranoya sarmalı birkaç kez dönüyor. Gerilim artmak yerine dairesel ilerliyor.
Okur bir noktadan sonra şunu hissediyor:
“Tamam, June çöküyor. Ama nereye varacağız?”
Romanın sonu, June’un psikolojik olarak tamamen savrulmasıyla geliyor. Fakat bu savrulma, dramatik olarak inşa edilmiş bir çöküşten çok, hızlandırılmış bir düşüş gibi.
Aynı duyguyu ben Haşhaş Savaşı'nın özellikle son kitabında da hissetmiştim; güçlü kurulum, acele kapanış bu da iyi giden bir şeyi biraz sancılı bitirmeye zorluyor.
Kuang’ın büyük fikirleri var ama final aşamasında ya sabırsızlanıyor ya da “mesajı iletme” kaygısı dramatik inşanın önüne geçiyor. Son bölüm, şaşırtmak yerine doğruluyor. Ve bu, romanın en zayıf halkası.
İthaki genelde çeviri kalitesi konusunda istikrarlı bir yayınevi. Sarı Yüz’de dil akıcı, metin rahat ilerliyor. Sosyal medya pasajları Türkçeye iyi adapte edilmiş.
Ancak bazı noktalarda Anglo-Sakson kültürel referansların birebir aktarımı metni yer yer “Amerikan bağlamına kilitli” bırakıyor. Türk okur için bu bazı gerilimlerin etkisini azaltabiliyor.
Çeviri teknik olarak başarılı; fakat metnin kültürel zeminini tam yerelleştirmek zaten mümkün değil. Kitabı okuduğunuz zaman kast ettiğim şeyi anlayacaksınız.
Sonuç olarak Sarı Yüz kötü bir roman değil. Aksine, çağımızın en güncel meselelerinden birini ele alan cesur bir metin. Fakat ne tam anlamıyla psikolojik bir çöküş romanı oluyor ne de yayıncılık sisteminin anatomisini söküp atan bir eleştiri. İkisi arasında, biraz ortada kalıyor.
Belki de romanın asıl başarısı burada: Başkasının hikâyesini çalmanın insanı nasıl dönüştürdüğünü değil, sistemin zaten o dönüşümü mümkün kılan yapısını göstermesinde. Ama yine de insan okuduktan sonra şunu düşünüyor: Biraz daha demlenseydi, biraz daha sabredilseydi, çok daha sert ve kalıcı bir roman olabilirdi.
R. F. Kuang 
Sarı Yüz 
Oguzhan Duman
R. F. Kuang Sarı Yüz Oguzhan Duman·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.