Toplumun en “doğru” görünen insanlarına biraz yakından bakınca çatlaklar görünür ya…
Wilhelm Busch’un Dindar Helena adlı eseri tam olarak o çatlakların hikâyesi.
Kısa, çizimli ve ilk bakışta eğlenceli görünen bu metin aslında oldukça sert bir toplumsal hiciv. Helena dışarıdan bakıldığında dindar, terbiyeli ve örnek bir genç kadın; fakat Busch, görünüş ile gerçek arasındaki mesafeyi adım adım açarak bambaşka bir tablo gösteriyor. Bastırılmış arzular, toplum baskısı ve ahlak maskesi altında büyüyen çelişkiler ilerledikçe bu “kusursuzluk” imajı çatırdıyor ve hikâye trajikomik bir sona sürükleniyor.
Kitabın en güçlü yönlerinden biri, 19. yüzyıl Almanya’sının burjuva ahlakına yönelttiği cesur eleştiri. Dinî ritüellerin ve toplumsal saygınlığın çoğu zaman içi boş bir gösteriye dönüşebileceğini net biçimde hissettiriyor. Busch’un ironisi bazen tek bir cümlede özetleniyor:
“İyi olmak demek, bakın kesindir bu,
Terk etmektir tamamen kötülüğü!”
Anlatım biçimi de çok özgün: şiirsel, ritmik metinler ve anlatının parçası olan çizimler. Bu eser ne tamamen şiir ne de yalnızca çizgi hikâye — ikisinin birleştiği farklı bir form. Üstelik mizahı güldürmekten çok düşündüren, yer yer rahatsız eden karanlık bir tona sahip.
1870’lerde kilise–devlet geriliminin yaşandığı bir dönemde yazılmış olması eleştirinin sertliğini açıklıyor; ama asıl etkileyici olan, anlatılan ikiyüzlülüğün bugün bile tanıdık gelmesi. Bu da kitabı zamansız kılıyor.
Benim için hacim olarak küçük ama etkisi uzun süren bir okuma oldu. Mizahın en güçlü eleştiri araçlarından biri olabileceğini hatırlatan bir metin.
Kimlere öneririm?
Kara mizah sevenlere, klasiklerde farklı tür arayanlara ve toplum eleştirisi içeren metinlerden hoşlananlara.
Bazı hikâyeler güldürmez; gülümsetirken rahatsız eder. Dindar Helena tam olarak bunu yapıyor.
Fihrist Kitap kitabın Türkçeye kazandırdığı bu güzel kitabı 
Gönül Tuğba ile okuduk :)
Fihrist Kitap kitabın Türkçeye kazandırdığı bu güzel kitabı Gönül Tuğba ile okuduk :)
·
38 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.