Dil Ahlakı Yenebilir Mi?Edebiyat
Orta yaşlı bir profesörün 12 yaşındaki Dolores'e duyduğu saplantılı arzuyu ve bu arzu etrafında gelişen manipülatif ilişkiyi anlatan bu metni yalnızca "pedofili"ya da "ensest" üzerinden okumak doğru olmaz. Yazar, Edmund Wilson'a mektubunda "Lolita'yı okumaya karar verdiğinde onun son derece ahlaki bir kitap olduğunu unutma." yazmıştır.
Romanın anlatıcısı profesör Humbert'tir. Romanın bu kadar çarpıcı olmasının en büyük sebebi ise budur. Çünkü okuyucu sürekli Humbert'in manipülasyonlarına ve yaptığı şeyin yanlış olduğunu yer yer hatırlatmasına rağmen buna ahlaki bir zemin hazırlamasına direkt olarak tanık olmaktadır. Bu durum ise okuyucuyu suça ortaklık hissine ve bu iğrenç zihniyetle empati kurmaya çekmektedir. Zaten eserin 400 sayfaya yakın olmasının sebebi olayların fazlalığı ya da karmaşıklığı değil, anlatıcının betimlemeleri ve zihinsel süreçlerinin çok detaylı olmasıdır.
Nabokov'un bu kadar provakatif bir temayı seçmesindeki birincil amaç etik ve estetik üstüne düşündürmektir. Sanat ahlaktan bağımsız mıdır? Bir sanat eserinin anlatımı güzelse, gösterilenin güzelliği ya da çirkinliği önemli midir?
Böyle bir temanın seçimindeki bir başka neden ise saplantının psikolojisini incelemektir. Bireyin kötülüğünü estetikle maskelemenin mümkün olup olmadığını sorgulatır. Acı ama gerçektir ki bu mümkündür. Anlatıcı kendi hislerinden bazen "canavarca" olarak bahsetse de; bu canavarca hislerinin çocukken yaşadığı ancak kavuşamadığı aşkına bağladığını; eğer belki o, mutlu sonla biten bir aşk hikayesi olsaydı küçük çocuklara saplantı duymayacağını da belirtmektedir.
Bunun yanında şu cümlede olduğu gibi, "Çocuklar kendilerine konulan birkaç yasağa uysalar seks suçları daha azalır mıydı dersiniz? Genel tuvaletlerin yakınında oynamayın. Tanımadığınız kişilerin verdiği şekerleri almayın,arabalarına binmeyin. Zorla götürülürlerse arabasının plakasını bir kenara not edin."(s.192) suçun dışsal etmenlere bağlanarak ahlakileştirilmesini görebiliyoruz.
Tüm bunların yanında, konusundan kaynaklı olarak okuması psikolojik olarak yorucu ve sinir bozucuydu. Her ne kadar etik, dil, estetik üstüne düşündürse de metnin merkezindeki isitismar gerçeği, okuma boyunca üstüme ağırlık bindirdi. Humbert'in kendini aklama çabalarını okurken anlatının büyüsüne kapılmakla anlatıyla arama ahlaki bir mesafe koymak arasında gittim geldim.
·
271 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ahlak evet ama hangisi. O da esnek değil mi? Lolita 12 yaşındaydı hala günümüz Türkiyesinde ondan küçük çocuklar dini nikah altında evlendirilmiyor mu? Din büyüklerimiz 10 yaşında kızla evlenilir diye fetva vermiyorlar mı? Bu roman 1500 yıl önce geçen bir hikaye olsaydı hiç de anormal olmazdı. Evet insan olarak elimizde tek şey değerli şey var ona AHLAK diyoruz. Onun temeli “sana yapılmasını istemediğini başkasına yapma” fikrinden geliyor. Karmaşıklığa gerek yok İnsan henüz insan olamamıştır ve olduğunda bu roman kalplerde yakılacak.
Öyküm Coşkun
Gönderi Sahibi
Yani siz burda neyi eleştirdiniz anlamadım. Tabi ki ahlak zamandan ve mekandan bağımsız düşünülemez. Ama roman sembolik unsurlar içeriyor, tüm mesele burdaki 12 yaşındaki kız çocuğu ve kırklarının sonundaki bir adam değil; ahlaki bir mesele üstünden bir şeyler tartışmak. Bu eleştirinin de etkileyici olabilmesi için böyle provakatif bir konu seçilmiş.
Öyküm Coşkun
Gönderi Sahibi
Gücü, nadirliğinden ve evrensel bir yasaya oturtulamamasından geliyor sanırım.