İmkan Olmadan Yetenek Ne İşe Yarar?
Kadınlar ve kurmaca üzerine verilen iki konferansın genişletilmiş hâli olan Kendine Ait Bir Oda, roman beklentisiyle başlayan ama fikir metni olarak ilerleyen bir kitap. Ben de açıkçası bir kurgu okuyacağımı düşünmüştüm; fakat Woolf burada karakter anlatmaktan çok bir düşünceyi inşa ediyor. Metin bir roman değil, güçlü bir deneme.
Woolf’un temel tezi oldukça net: Bir kadının yazabilmesi için ekonomik özgürlük ve kendine ait fiziksel/psikolojik bir alan gerekir. “Yılda 500 sterlin ve kendine ait bir oda” ifadesi hem somut hem metaforik bir karşılık taşıyor. Erkeklerin kadınları anlamakta zorlanması, kadınların üretim alanlarının sistematik biçimde kısıtlanması ve yazın dünyasında ikinci plana itilmeleri üzerine yaptığı tespitler bugün hâlâ güncelliğini koruyor. Dönem değişse de, üretim alanında kadına uygulanan görünür ya da görünmez mobbingin hâlâ sürdüğünü düşününce metnin çağını aşan bir tarafı olduğu yadsınamaz.
Judith Shakespeare bölümü bence kitabın en çarpıcı yeri. Woolf’un Shakespeare’e hayali bir kız kardeş uydurup, onun aynı yeteneğe sahip olmasına rağmen dönemin koşulları yüzünden nasıl heba olduğunu anlatması gerçekten sarsıcı. Potansiyelin sadece doğuştan gelen yetenekle değil, imkanla var olabildiğini bu kadar net gösteren bir örnek zor bulunur. Koşulların yeteneği boğması fikri beni çok etkiledi. Güzel bir alegori, ama bir yandan da Judith’in trajedisi fazla pasif kalıyor gibi geliyor – direniş göstermiyor, sadece eziliyor ve intihar ediyor. Kadınları biraz güçsüz, kurban konumunda bırakıyor bu hikâye; belki Woolf daha fazla mücadele potansiyeli de gösterebilirdi diye düşündüm.
Metnin didaktik bir yapısı olduğu açık. Kadın ve ekonomik özgürlük merkezli olması zaten vaat ettiği şey; bu yüzden bu eksen anlaşılır. Ancak bazı bölümlerde aynı düşüncenin farklı örneklerle tekrar edildiği hissi oluşabiliyor. Ayrıca Woolf’un perspektifi büyük ölçüde beyaz, üst sınıf kadın deneyimiyle sınırlı kalıyor; bu da evrensellik iddiasını biraz daraltabiliyor. Yine de düşüncenin bugüne kadar taşınabilmiş olması başlı başına önemli.
Androjen zihin kavramını da öğrenmiş oldum, ilginç geldi. Zihnin üretirken cinsiyet kalıplarına sıkışmaması fikri güzel bir vizyon. Woolf ideal yaratıcı zihnin eril ve dişil yanları birleştirdiğini söylüyor – bu, yazarken daha özgür olmak için mantıklı duruyor. Ama bazı açılardan tartışmalı da olabilir, mesela bedensel deneyimleri dışlıyor mu diye sorgulanıyor. Yine de bana yeni bir bakış açısı kattı.
Akıcılık konusunda çok rahat bir metin olduğunu söyleyemem. Kurgu beklentisiyle başlayan okur için yer yer mesafeli kalabilir. Ancak edebiyat tarihine yaptığı göndermeler –Aphra Behn’den Austen’a uzanan çizgi– metni tarihsel olarak da önemli bir yere taşıyor. Bu isimlere aşina olmayan okur için küçük bir yabancılaşma oluşması mümkün; fakat metnin edebiyat eleştirisi boyutunu güçlendiren bir unsur bu.
Şiirsel bir hazdan çok düşünsel bir alan açan bir kitap. Özellikle kadın yazarlar için motive edici bir metin olduğu açık. Benim için edebi coşkudan çok zihinsel bir saygı bıraktı. Her sayfası çarpıcı değil belki, ama bıraktığı fikir kalıcı.
·
1.071 Gösterim
3 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Tarih boyunca kadın bile isteye otelenmistir. Kadın imkansızlıklar içinde dahi başarıya ulaşabilir. Bir kadının tek engeli ona engel olan ataerkil düşünce yapısıdır. ( Ve bu düşünce yapısı sadece erkekler tarafından değil bazı kadınlar tarafından da kabul görmüştür)
Maalesef. En basit örneği sanırım araç kullanan kadınlara yapılan cinsiyetçi baskı diyebiliriz.
Hocam,direkt sorduğunuz soruyla başlıyım..İmkan olmadan yetenek işe yarar belki ama kendini kısıtlanmış olarak ne kadar geliştirirsin ya da bir ileri evreye geçersin bilnmez.
Hocam aslında bunun örneklerini yaşayarak gördüğüm için, yetenek tek başına yeterli değil. Tırnaklarıyla kazıyarak gelen kişi sayısı ...... türlü gelen kişilere göre çok azdır. Şu an imkan olsa da yetmiyor anlayacağınız.
Benim anladığım, bir kadının üretmesi için önce ekonomik ve zihinsel özgürlüğünü kazanması gerektiği vurgulanıyor.Once sizin kitabınızı okuyayım,sonra okunabilir 🙏
Tam olarak öyle, özellikle kadınların ve yazarların fırsat vermesi gereken bir kitap olabilir.