MİTOLOJİ, TARİH, CİNAYET…Edebiyat
Bir polisiye roman ne katabilir ki size?
Hiç bilmediğiniz, ilgi duymadığınız konulara yöneltebilir mi mesela?
Sayfalar akıp giderken bir yandan da tarih öğretebilir mi?
Herkese selamlar sevgili kitap dostlarım!
Bugün 
Ahmet Ümit ‘in mitoloji ve cinayetlerle dolu, Berlin’den Bergama’ya uzanan romanı, 
Kayıp Tanrılar Ülkesi ‘ni inceleyeceğim. Hazırsanız başlayalım…
Küçük bir itirafla başlayayım… Polisiye aslında benim favori türlerimden değil. Ama uzun süre ağır kitaplar okuyunca zihnim gerçekten yoruluyor. Altını çize çize okunan cümleler, psikolojik çözümlemeler, klasikler vs… Hepsi çok kıymetli ama arada insanın biraz da akıp giden bir hikâyeye ihtiyacı oluyor. Ben de böyle zamanlarda polisiye okumayı seviyorum. O yüzden ağır kitapların arasına küçük molalar koymak istediğimde genelde benim için iki isim kurtarıcı oluyor: Agatha Christie ve Ahmet Ümit…
Ahmet Ümit zaten Türk edebiyatında polisiyeyi geniş okur kitlelerine sevdiren yazarlardan biri. Romanlarında çoğu zaman suç hikâyelerini tarih, kültür ve toplumsal meselelerle bir araya getiriyor. Ama şunu da söylemeliyim; ben Ahmet Ümit külliyatına çok hâkim bir okur değilim. Bu kitapla birlikte ondan okuduğum üçüncü kitap oldu ve incelemesini yaptığım bu roman okuduklarım arasında en beğendiğim kitabıydı diyebilirim…
Roman, Berlin’de işlenen bir cinayetle başlıyor ama olaylar ilerledikçe işlenen seri mistik cinayetlerle beraber hikâye bizi antik dünyanın izlerine doğru götürüyor. Polisiye bir kurgu ile mitolojiyi bir araya getirme fikri gerçekten güzeldi ve zaten yazarımız bu tarz kurgular konusunda çok başarılı. Özellikle Bergama’dan çıkan ve bugün Berlin’de sergilenen Pergamon Altarı, yani Zeus Altarı etrafında şekillenen kısımlar oldukça ilgi çekiciydi. Okurunu araştırma yapmaya sevk eden kitapları çok seviyorum. Bu eserde de bazı yerlerde durup mitolojiyi araştırdığım, bazı tanrıların hikâyelerini, bazı göndermeleri merak edip baktığım çok oldu. Üstelik mitolojiye hiç de merakım olmamasına rağmen :))
Beni en çok şaşırtan şey Zeus Altarı’nın hikâyesi oldu. Almanlar tarafından Bergama’dan alınıp Berlin’e götürüldüğünü öğrendiğimde gerçekten çok şaşırdım. İnternetten fotoğraflarına bakan herkes görecektir; iki bin küsür yıl önce yapılmasına rağmen muh-te-şem bir yapı. Ama ne yazık ki olması gereken yerden çok uzakta, bambaşka bir ülkede bir müzenin içinde sergileniyor. Açık söylemek gerekirse bana göre resmen çalınmış bir kültürel miras bu… Okuyup araştırırken bayağı bir sinirlendim neden göz yumulmuş bu duruma diye… Keşke Osmanlı döneminde arkeolojiye daha fazla önem verilseydi de coğrafyamızdaki böyle değerlerimiz dünyanın dört bir yanına dağılmasaydı.
Bir de kitapta hoşuma giden küçük bir sürpriz vardı. Ahmet Ümit okurlarının çok iyi bildiği o meşhur karakter, Başkomiser Nevzat, romanın sonlarına doğru kısa bir konuk oyuncu gibi hikâyeye dahil oluyor. Açıkçası o sayfaları okurken gülümsedim. Sanki başka bir romandan tanıdığımız eski bir karakter kapıyı çalıp “ben de uğrayayım dedim” demiş gibi. :)) Küçük ama keyifli bir detaydı.
Şimdi gelelim kitaptaki hoşuma gitmeyen kısımlara…
Mesela romandaki sosyal ve siyasi mesajlar… Bir kitapta toplumsal eleştiri olması elbette çok değerli. Hatta bu durum edebiyatın en güçlü taraflarından biridir. Ama burada bazı bölümlerde bu mesajlar hikâyenin önüne geçmişti. Yani karakterlerin konuşmaları ya da bazı anlatı bölümleri sanki hikâyenin doğal akışından çok, yazarın düşüncelerini doğrudan ifade etmek için yazılmış gibiydi. Bu durum bende biraz şu hissi oluşturdu: sanki romanın içindeyken bir anda köşe yazısı okumaya başlamışım gibi. Oysa bu tür fikirler hikâyenin içinde daha doğal bir şekilde eriyip gitse çok daha etkili olurdu diye düşünüyorum.
Karakterlerle ilgili dikkatimi çeken başka bir nokta da vardı. Hikâyenin önemli bir kısmı Almanya’da geçmesine rağmen romandaki Alman karakterler bana pek Alman gibi gelmedi. Konuşmaları, tavırları, hatta bazı düşünme biçimleri bile sanki bizim kültürümüzden çıkmış gibiydi. Karakterlerin sesi birbirine fazla benziyordu. Farklı kültürlerden gelen insanların dilinin de biraz farklı olması gerektiğini düşünüyorum.
Mitolojik bölümler ise benim için kitabın hem en ilginç hem de en problemli taraflarından biri oldu. Kitapta bazı bölümler Zeus’un ağzından anlatılıyor. Fikir olarak çok güzel ama o bölümlerde kullanılan dil bana pek tanrısal gelmedi. Milattan önceki bir dünyanın tanrıları konuşuyorsa insan biraz daha ağır, biraz daha epik bir anlatım bekliyor. Ama bazı cümlelerde neredeyse günümüz sosyal medya dili vardı. “Bayıldım”, “çıldırttı” gibi ifadeler mitolojik atmosferle pek uyuşmamış. O bölümleri okurken bazen Zeus konuşmuyor da sanki bir influencer konuşuyormuş gibi hissettim. Bu da kitabın etkisini düşürdü.
Bir de romandaki karakterlerin büyük kısmının mitolojiye oldukça hâkim olması dikkatimi çekti. Neredeyse herkes tanrıları ve hikâyeleri hemen anlayabiliyor. Bu da bana biraz yapay geldi. Çünkü gerçek hayatta çoğu insan mitoloji konusunda bu kadar bilgi sahibi değil. Bu durum yer yer hikâyenin inandırıcılığını zayıflatmıştı.
Yine de bütün bunlara rağmen Kayıp Tanrılar Ülkesi benim için keyifli bir okuma oldu. Polisiye ile mitolojiyi bir araya getiren kurgusu ve merak uyandıran hikâyesiyle özellikle ağır kitapların arasında iyi bir okuma molasıydı. Ben keyifle okudum, siz de beklentinizi çok yüksek tutmazsanız keyifle okursunuz diye düşünüyorum. :))
Kitap ile kalın, görüşmek üzere…
Ahmet Ümit ‘in mitoloji ve cinayetlerle dolu, Berlin’den Bergama’ya uzanan romanı, Kayıp Tanrılar Ülkesi ‘ni inceleyeceğim. Hazırsanız başlayalım…
Küçük bir itirafla başlayayım… Polisiye aslında benim favori türlerimden değil. Ama uzun süre ağır kitaplar okuyunca zihnim gerçekten yoruluyor. Altını çize çize okunan cümleler, psikolojik çözümlemeler, klasikler vs… Hepsi çok kıymetli ama arada insanın biraz da akıp giden bir hikâyeye ihtiyacı oluyor. Ben de böyle zamanlarda polisiye okumayı seviyorum. O yüzden ağır kitapların arasına küçük molalar koymak istediğimde genelde benim için iki isim kurtarıcı oluyor: Agatha Christie ve Ahmet Ümit…
Ahmet Ümit zaten Türk edebiyatında polisiyeyi geniş okur kitlelerine sevdiren yazarlardan biri. Romanlarında çoğu zaman suç hikâyelerini tarih, kültür ve toplumsal meselelerle bir araya getiriyor. Ama şunu da söylemeliyim; ben Ahmet Ümit külliyatına çok hâkim bir okur değilim. Bu kitapla birlikte ondan okuduğum üçüncü kitap oldu ve incelemesini yaptığım bu roman okuduklarım arasında en beğendiğim kitabıydı diyebilirim…
Roman, Berlin’de işlenen bir cinayetle başlıyor ama olaylar ilerledikçe işlenen seri mistik cinayetlerle beraber hikâye bizi antik dünyanın izlerine doğru götürüyor. Polisiye bir kurgu ile mitolojiyi bir araya getirme fikri gerçekten güzeldi ve zaten yazarımız bu tarz kurgular konusunda çok başarılı. Özellikle Bergama’dan çıkan ve bugün Berlin’de sergilenen Pergamon Altarı, yani Zeus Altarı etrafında şekillenen kısımlar oldukça ilgi çekiciydi. Okurunu araştırma yapmaya sevk eden kitapları çok seviyorum. Bu eserde de bazı yerlerde durup mitolojiyi araştırdığım, bazı tanrıların hikâyelerini, bazı göndermeleri merak edip baktığım çok oldu. Üstelik mitolojiye hiç de merakım olmamasına rağmen :))
Beni en çok şaşırtan şey Zeus Altarı’nın hikâyesi oldu. Almanlar tarafından Bergama’dan alınıp Berlin’e götürüldüğünü öğrendiğimde gerçekten çok şaşırdım. İnternetten fotoğraflarına bakan herkes görecektir; iki bin küsür yıl önce yapılmasına rağmen muh-te-şem bir yapı. Ama ne yazık ki olması gereken yerden çok uzakta, bambaşka bir ülkede bir müzenin içinde sergileniyor. Açık söylemek gerekirse bana göre resmen çalınmış bir kültürel miras bu… Okuyup araştırırken bayağı bir sinirlendim neden göz yumulmuş bu duruma diye… Keşke Osmanlı döneminde arkeolojiye daha fazla önem verilseydi de coğrafyamızdaki böyle değerlerimiz dünyanın dört bir yanına dağılmasaydı.
Bir de kitapta hoşuma giden küçük bir sürpriz vardı. Ahmet Ümit okurlarının çok iyi bildiği o meşhur karakter, Başkomiser Nevzat, romanın sonlarına doğru kısa bir konuk oyuncu gibi hikâyeye dahil oluyor. Açıkçası o sayfaları okurken gülümsedim. Sanki başka bir romandan tanıdığımız eski bir karakter kapıyı çalıp “ben de uğrayayım dedim” demiş gibi. :)) Küçük ama keyifli bir detaydı.
Şimdi gelelim kitaptaki hoşuma gitmeyen kısımlara…
Mesela romandaki sosyal ve siyasi mesajlar… Bir kitapta toplumsal eleştiri olması elbette çok değerli. Hatta bu durum edebiyatın en güçlü taraflarından biridir. Ama burada bazı bölümlerde bu mesajlar hikâyenin önüne geçmişti. Yani karakterlerin konuşmaları ya da bazı anlatı bölümleri sanki hikâyenin doğal akışından çok, yazarın düşüncelerini doğrudan ifade etmek için yazılmış gibiydi. Bu durum bende biraz şu hissi oluşturdu: sanki romanın içindeyken bir anda köşe yazısı okumaya başlamışım gibi. Oysa bu tür fikirler hikâyenin içinde daha doğal bir şekilde eriyip gitse çok daha etkili olurdu diye düşünüyorum.
Karakterlerle ilgili dikkatimi çeken başka bir nokta da vardı. Hikâyenin önemli bir kısmı Almanya’da geçmesine rağmen romandaki Alman karakterler bana pek Alman gibi gelmedi. Konuşmaları, tavırları, hatta bazı düşünme biçimleri bile sanki bizim kültürümüzden çıkmış gibiydi. Karakterlerin sesi birbirine fazla benziyordu. Farklı kültürlerden gelen insanların dilinin de biraz farklı olması gerektiğini düşünüyorum.
Mitolojik bölümler ise benim için kitabın hem en ilginç hem de en problemli taraflarından biri oldu. Kitapta bazı bölümler Zeus’un ağzından anlatılıyor. Fikir olarak çok güzel ama o bölümlerde kullanılan dil bana pek tanrısal gelmedi. Milattan önceki bir dünyanın tanrıları konuşuyorsa insan biraz daha ağır, biraz daha epik bir anlatım bekliyor. Ama bazı cümlelerde neredeyse günümüz sosyal medya dili vardı. “Bayıldım”, “çıldırttı” gibi ifadeler mitolojik atmosferle pek uyuşmamış. O bölümleri okurken bazen Zeus konuşmuyor da sanki bir influencer konuşuyormuş gibi hissettim. Bu da kitabın etkisini düşürdü.
Bir de romandaki karakterlerin büyük kısmının mitolojiye oldukça hâkim olması dikkatimi çekti. Neredeyse herkes tanrıları ve hikâyeleri hemen anlayabiliyor. Bu da bana biraz yapay geldi. Çünkü gerçek hayatta çoğu insan mitoloji konusunda bu kadar bilgi sahibi değil. Bu durum yer yer hikâyenin inandırıcılığını zayıflatmıştı.
Yine de bütün bunlara rağmen Kayıp Tanrılar Ülkesi benim için keyifli bir okuma oldu. Polisiye ile mitolojiyi bir araya getiren kurgusu ve merak uyandıran hikâyesiyle özellikle ağır kitapların arasında iyi bir okuma molasıydı. Ben keyifle okudum, siz de beklentinizi çok yüksek tutmazsanız keyifle okursunuz diye düşünüyorum. :))
Kitap ile kalın, görüşmek üzere…·
651 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ahmet Ümit kitaplarına karşı biraz önyargılı biri olarak incelemeni keyifle ve merakla okudum. Kitaba karşı bir merak oluştu sayende . Eline emeğine sağlık 🫶🏻✨
Ben de önceden önyargılıydım biliyosun. Ama ağır kitaplardan sonra okuyunca çok keyif alıyorum artık. Sen de öyle bir dönemde okursan seversin diye düşünüyorum.😍📚 Teşekkür ederim yorumun için de 🌸💜🫶🏻
Almanlar tarafından çalınan Zeus Altarı’nın hikayesi:
youtu.be/Pn0P5Ggxqv0?si=...