"AGRİPPİNA"
"Kendini koruyabilmenin tek yolu, güce sahip olmaktır. Ancak bir kadın olarak, doğrudan güçle yüzleşmek aptallık olurdu. Genç Agrippina, doğuştan gelen hakkını geri almak için yeni bir yol inşa etmek zorundaydı. Bunu da öğrendi: O, ilahi bir soyun torunuydu ve yönetmeyi hak ediyordu. Bu, tartışmasız onun hakkıydı. Tek yapması gereken, oraya ulaşmanın yolunu bulmaktı. İşte bu dersler, Genç Agrippina'yı ileride olacağı kadına dönüştürmüştü."
Roma İmparatorluğu denince aklımıza genellikle Sezar, Augustus ya da Nero gibi isimler gelir. Peki tüm bu imparatorların kız kardeşi, yeğeni, karısı ve annesi olan bir kadını hiç düşündüküz mü? İmparatorların gölgesinde kalmış ama aslında onlardan çok daha ilginç bir hayat hikâyesine sahip bir figür Agrippina.
Emma Southon'un kaleme aldığı bu biyografi, Agrippina'yı tarih boyunca yapıştırılan "canavar anne", "hırslı entrikacı" ve "zehirli dul" gibi etiketlerden arındırarak yeniden değerlendiriyor. Tacitus ve Suetonius gibi dönemin tarihçilerinin erkek egemen bakış açısıyla yazdığı metinlerin ardındaki gerçek Agrippina'yı gün yüzüne çıkarıyor.
Julius-Claudius Hanedanı'nın en güçlü ve tartışmalı figürlerinden biri olan Genç Agrippina, M.S. 15 yılında doğdu. O, Roma imparatorluk ailesinin tam merkezinde, adeta bir imparatorlar zincirinin halkası olarak dünyaya geldi: İmparator Augustus'un torununun kızı, İmparator Tiberius'un büyük yeğeni, İmparator Caligula'nın kız kardeşi, İmparator Claudius'un yeğeni ve daha sonra dördüncü karısı ve nihayet İmparator Nero'nun annesiydi. Hayatının ilk yılları, Roma siyasetinin acımasız yüzünü gösterir nitelikteydi. Babası Germanicus, oldukça sevilen bir generalken M.S. 19'da şüpheli bir şekilde öldü. Annesi Yaşlı Agrippina ise imparator Tiberius'la girdiği mücadele sonucu sürgüne gönderildi ve burada hayatını kaybetti. Bu erken dönem travmaları, genç Agrippina'nın karakterini ve ilerideki hamlelerini şekillendiren en önemli etkenlerden biri oldu. Gücün nasıl kazanıldığını ve kaybedildiğini, saray entrikalarının nelere mal olabileceğini çok küçük yaşta öğrendi. Ağabeyi Caligula imparator olduğunda, Agrippina ve kız kardeşleri büyük onurlara boğuldu, adları sikke ve yeminlere eklendi. Ancak bu durum uzun sürmedi; Caligula'ya karşı bir suikast girişimine karıştığı iddiasıyla M.S. 39'da sürgüne gönderildi.
Caligula'nın öldürülmesiyle tahta çıkan amcası Claudius, Agrippina'nın sürgünden dönmesine izin verdi. M.S. 49'da ise tarihin akışını değiştirecek bir evlilik gerçekleşti: Agrippina, kendi amcası olan İmparator Claudius ile evlendi. Bu evliliğin yasal olabilmesi için Senato'nun özel bir yasa çıkarması gerekti. Agrippina, Claudius üzerindeki etkisini kullanarak oğlu Nero'yu tahtın varisi konumuna getirmek için harekete geçti. M.S. 50'de "Augusta" unvanını alarak yaşayan bir imparatorun eşine bu unvan verilen ilk kadın oldu. Aynı yıl Claudius'u, üvey oğlu Britannicus yerine Nero'yu evlat edinmeye ikna etti. Agrippina'nın gücü giderek arttı; imparatorun huzuruna kabul edilenler onun da huzuruna çıkmak zorundaydı, eyaletlerin yönetiminde söz sahibiydi ve hatta kendi adını taşıyan bir Roma kolonisi kurdurdu: Günümüzdeki Almanya'nın Köln kenti.
M.S. 54'te Claudius'un, büyük olasılıkla Agrippina tarafından zehirlenerek öldürülmesinin ardından, 16 yaşındaki Nero imparator ilan edildi. Bu, Agrippina için gücün doruğa ulaştığı andı. Oğlunun naibi gibi hareket ediyor, Senato toplantılarını perde arkasından takip ediyor ve devlet işlerinde söz sahibi oluyordu. Bu dönemde basılan sikkelerde Agrippina ve Nero'nun profilleri yan yana, adeta eşit iki yönetici gibi betimleniyordu.
Ancak bu durum kalıcı olmadı. Nero büyüyüp kendi iktidarını kurmak istedikçe annesinin vesayetinden kurtulmaya çalıştı. Agrippina'nın etkisi azalmaya başladı, maiyetindeki korumaları elinden alındı ve saraydan uzaklaştırıldı . Nero'nun gözdesi Poppaea Sabina ile evlenme isteğine karşı çıkması, aralarındaki gerilimi iyice tırmandırdı . Sonunda Nero, annesini öldürtmek için bir plan yaptı. İlk olarak, bindiği geminin batırılması emrini verdi. Agrippina bu suikastten sağ kurtulmayı başardı ancak sonunda M.S. 59 yılında, Nero'nun gönderdiği askerler tarafından villasında öldürüldü . Antik kaynaklara göre, ölüm anında askerlere karnını göstererek "Buraya vurun" dediği aktarılır.
Agrippina'nın hikâyesi aslında bir var olma savaşı. Antik Roma'da kadınların siyaset sahnesinde görünür olması neredeyse imkânsızken, o imparatorluk sarayının tam merkezinde kendine nasıl bir yer açtı? Southon'a göre cevap açık: Zekâsı ve soyuyla. Onun kibri, sertliği ve kendine hâkimiyeti, onu bu alanda istemeyen erkeklere karşı bir savunma duvarıydı. Belki de bu yüzden tarihçiler onu "kötü kadın" olarak resmettiler. Çünkü güçlü kadınlar, özellikle de kendi ayakları üzerinde duranlar, her dönemde tehlikeli görülmüştür.
Agrippina'nın etrafında dönen ensest ilişkileri, cinayetleri, savaşları ve fetihleri de gözler önüne seriyor. Ancak bunları magazinsel bir dille değil, dönemin politik atmosferi içinde anlamlandırarak yapıyor. Agrippina ne bir kurban ne de bir kahraman; o, kendi çağının zorlukları içinde hayatta kalmaya çalışan, gücü kişisel cazibesinden değil zekâsından alan bir kadın.
Agrippina'nın en büyük başarısı belki de "Augusta" unvanını gerçek anlamda güçlü bir pozisyona dönüştürmesiydi. Ondan önce de imparator eşleri bu unvanı taşıyordu ama Agrippina, bunu siyasi bir enstrüman olarak kullanmayı başardı. Böylece imparatorluk kadınları için yepyeni bir pozisyon yarattı.
Yazar, bize tarihi sorgulamayı öğretiyor. Tacitus ve Suetonius gibi “büyük tarihçilerin” bile kendi önyargıları olduğunu, özellikle güçlü kadınlar söz konusu olduğunda bu önyargıların daha da belirginleştiğini gösteriyor.
Agrippina'nın hikâyesi, aslında hepimizin hikâyesi: Güç mücadeleleri, var olma çabaları ve tarihin bizi nasıl hatırlayacağıyla ilgili. Ve belki de en önemlisi, Southon'un da gösterdiği gibi, tarihin gölgede bıraktığı tüm kadınların hikâyesi.
Eserin bize belki de en önemli katkısı, Roma tarih yazıcılığını ihtiyatla okumamız gerektiğini hatırlatması. Tarih, her zaman kazananlar tarafından yazılmaz; bazen de erkekler tarafından yazılır. Agrippina gibi güçlü kadınların hikâyeleri, onların seslerini kısmak isteyenlerin kaleminden çıkınca nasıl çarpıtılabiliyor, bu kitap bunun en güzel örneği. Antik Roma'ya ilgi duyuyorsanız ya da sadece iyi bir hikâye okumak istiyorsanız, Agrippina'nın bu yeniden keşfine şans verin. İyi bir hikâyede olması gereken her şey var burada: entrika, cinayet, iktidar savaşları ve en önemlisi, anlatılmaya değer gerçek bir hayat.
Kitapla Kalın.
·
46 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.