Normalde incelemelerimi hep kitabı okuduktan hemen sonra yazmaya başlarım ama ilk defa okuduktan neredeyse 2 ay sonra yazıyorum. Bunun sebebi bu kitabın hak ettiği değeri gördüğünü düşünmemem. Instagram'da hep karşıma bu kitapta hayal kırıklığı yaşayanlar çıkıyor. O yüzden bugün bu kitap hakkındaki yanlış beklentiden bahsedeceğim.
Çoğu kişi bu kitabı anlatırken cinsiyet rollerinin değiştiğini söylüyor; ki bunu ben de yapıyorum çünkü anlatılan bu yani. Canımız Nazım abimizin kitabevinde 
melisa’ya böyle böyle mükemmel bir kitap dedim ve aldırdım. Ama galiba sonucu biraz hüsran oldu onun için. Yani insanlara cinsiyet rollerinin değiştiği şeklinde anlatılınca, gördüğüm kadarıyla kafalarında canlanan şey; erkeklerin kadınların yaşadığı zorlukları anlayıp empati kuracağı ya da durumun sadece sembolik kalacağı yönünde oluyor. Yani daha yumuşak, bir ders çıkarma hikayesi gibi bir şey bekliyorlar. Ama bu şekilde değil.
Eser 1968 senesinde yazılmış. O dönem şartlarında çoğu kişi tarafından normal karşılanan (şu an bile bir kesimin normal karşıladığı) rahatsız edici cinsiyet rollerinden bahsediyor. Bu kitapta çoğu meslek sahibi kadın. Kadınlar hapse giriyor, küfrediyor, evde kocalarını dövüyor, kocalarını aldatıyor, gece sarhoş olup bekçiler ile kavga ediyor, genelevlere gidiyor. Bu kitapta genelevde çalışanlar erkek. Herhangi bir işe girmek istediğinde namusunu koruyamayacağı söylenenler de erkek. Erkekler sabahtan akşama evde oturuyor, örgü örüyor, yemek pişiriyor, çocuklarına bakıyor, yaşadığı şeyler karşısında "Karımdır döver de sever de" diyor, komşusuna kahve içmeye gidip dedikodu yapıyor, karısından yakınıyor.
Hatta kitaptan birkaç alıntı eklemek istiyorum; buradaki cümleler aslında günümüzde hâlâ kullanılan kadına yönelik o kalıplaşmış cümlelerin birebir uyarlaması gibi:
"Erkeğin he demeyeni yoktur. İstemesini bileceksin."
"Saçı kısa olanın aklı kısa olur."
"Havva anamızı cennetten kovduran Adem babamızın bel kemiğinden gelmiyorlar mı?"
"Erkek misin ki kaçacaksın? Kadınlık öldü mü?"
Kitap hakkındaki çoğu yorumda rahatsız edici olduğu yorumlarını gördüm. Bu rahatsızlık hissi zaten kitabın asıl başarısı bence. Çünkü eğer roller aynıyken normal bulunan bir duruma, roller değişince 'bu ne kadar iğrenç' diyorsak; aslında iğrenç olanın o davranışın kendisi olduğunu, cinsiyeti olmadığını anlamış oluyoruz. Fikrimce Orhan Kemal, bu rahatsızlık üzerinden insanları kendi algısıyla tokatlıyor. Empati duyulmasını değil de toplumun kendini aynadan görmesini istiyor gibi. Çünkü kadının üzerinde gördüğümüzde mide bulandırıcı gelen bu davranışları, gerçek hayatta bir erkek yapınca "Erkek adamdır, yapar" diyerek geçiştiriyorlar. Hayır, kötü olan kim yaparsa yapsın kötüdür.
Filmi de var eğer ilginizi çekerse. Rasim Öztekin, Demet Akbağ, Jale Arıkan gibi isimler yer alıyor. Yani kitaptaki o olayların görsele dökülmesi insanı ekstra garip hissettiriyor. Her neyse, kısaca incelemeyi yazma sebebim ve demek istediğim şey; bu kitaba karşı beklentiniz pembe bir dünya ya da eğlenceli bir yer değiştirme olmamalı. Beklentiniz, ataerkil sistemin ne kadar çirkin olduğunu size başka bir perspektiften kanıtlayacak sert bir sistem eleştirisi görmek olmalı. Bence bu şekilde bakarsanız okumanız gereken bir eser.
Buraya kadar okuduysanız teşekkür ediyorumm
melisa’ya böyle böyle mükemmel bir kitap dedim ve aldırdım. Ama galiba sonucu biraz hüsran oldu onun için. Yani insanlara cinsiyet rollerinin değiştiği şeklinde anlatılınca, gördüğüm kadarıyla kafalarında canlanan şey; erkeklerin kadınların yaşadığı zorlukları anlayıp empati kuracağı ya da durumun sadece sembolik kalacağı yönünde oluyor. Yani daha yumuşak, bir ders çıkarma hikayesi gibi bir şey bekliyorlar. Ama bu şekilde değil.
Eser 1968 senesinde yazılmış. O dönem şartlarında çoğu kişi tarafından normal karşılanan (şu an bile bir kesimin normal karşıladığı) rahatsız edici cinsiyet rollerinden bahsediyor. Bu kitapta çoğu meslek sahibi kadın. Kadınlar hapse giriyor, küfrediyor, evde kocalarını dövüyor, kocalarını aldatıyor, gece sarhoş olup bekçiler ile kavga ediyor, genelevlere gidiyor. Bu kitapta genelevde çalışanlar erkek. Herhangi bir işe girmek istediğinde namusunu koruyamayacağı söylenenler de erkek. Erkekler sabahtan akşama evde oturuyor, örgü örüyor, yemek pişiriyor, çocuklarına bakıyor, yaşadığı şeyler karşısında "Karımdır döver de sever de" diyor, komşusuna kahve içmeye gidip dedikodu yapıyor, karısından yakınıyor.
Hatta kitaptan birkaç alıntı eklemek istiyorum; buradaki cümleler aslında günümüzde hâlâ kullanılan kadına yönelik o kalıplaşmış cümlelerin birebir uyarlaması gibi:
"Erkeğin he demeyeni yoktur. İstemesini bileceksin."
"Saçı kısa olanın aklı kısa olur."
"Havva anamızı cennetten kovduran Adem babamızın bel kemiğinden gelmiyorlar mı?"
"Erkek misin ki kaçacaksın? Kadınlık öldü mü?"
Kitap hakkındaki çoğu yorumda rahatsız edici olduğu yorumlarını gördüm. Bu rahatsızlık hissi zaten kitabın asıl başarısı bence. Çünkü eğer roller aynıyken normal bulunan bir duruma, roller değişince 'bu ne kadar iğrenç' diyorsak; aslında iğrenç olanın o davranışın kendisi olduğunu, cinsiyeti olmadığını anlamış oluyoruz. Fikrimce Orhan Kemal, bu rahatsızlık üzerinden insanları kendi algısıyla tokatlıyor. Empati duyulmasını değil de toplumun kendini aynadan görmesini istiyor gibi. Çünkü kadının üzerinde gördüğümüzde mide bulandırıcı gelen bu davranışları, gerçek hayatta bir erkek yapınca "Erkek adamdır, yapar" diyerek geçiştiriyorlar. Hayır, kötü olan kim yaparsa yapsın kötüdür.
Filmi de var eğer ilginizi çekerse. Rasim Öztekin, Demet Akbağ, Jale Arıkan gibi isimler yer alıyor. Yani kitaptaki o olayların görsele dökülmesi insanı ekstra garip hissettiriyor. Her neyse, kısaca incelemeyi yazma sebebim ve demek istediğim şey; bu kitaba karşı beklentiniz pembe bir dünya ya da eğlenceli bir yer değiştirme olmamalı. Beklentiniz, ataerkil sistemin ne kadar çirkin olduğunu size başka bir perspektiften kanıtlayacak sert bir sistem eleştirisi görmek olmalı. Bence bu şekilde bakarsanız okumanız gereken bir eser.
Buraya kadar okuduysanız teşekkür ediyorumm
··
802 Gösterim
7 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
elif
Gönderi Sahibi
günlük hayatta en çok kullandığım iki kelime hani ve yani olabilir. hayır yazıda bile nasıl bu kadar yani demeyi becerdim yani
Kitapları bu kadar geniş pencereden inceleyebilmeni çok seviyorum. Muhtemelen bu incelemeni okumadan kitabı okusaydım direkt kitabın içinde hissedecektim ve bu rahatsızlık hissi beni de sarınca memnun olmayacaktım. Şimdi nasıl bakmam gerektiğini biliyorum. Teşekkür ederiz birtanemm eline emeğine sağlık💌
Reklam
Alıntılarını okuyunca bile yazarın o ataerkil toplumda yaşananları bize zıt bir şekilde göstermesi değil de yüzümüze vurur gibi işlemiş olduğunu anladım. Bana kalırsa yazarın bu şekilde yazması daha iyi olmuş. Gerçek dünyada aynısını kadınlar yaşayınca normal gelen şey zıt duruma düşünce mide bulandırması bence bize kendimizi sorgulatmalı. Kitabı okuyacağım teşekkür ederim.
