Tersine Dünya
Orhan KemalYazar:
Orhan Kemal
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
125
Basım Tarihi:
Mayıs 2021
İlk Yayın Tarihi:
1984
Yayınevi:
Everest Yayınları
ISBN:
9789752893856
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Normalde incelemelerimi hep kitabı okuduktan hemen sonra yazmaya başlarım ama ilk defa okuduktan neredeyse 2 ay sonra yazıyorum. Bunun sebebi bu kitabın hak ettiği değeri gördüğünü düşünmemem. Instagram'da hep karşıma bu kitapta hayal kırıklığı yaşayanlar çıkıyor. O yüzden bugün bu kitap hakkındaki yanlış beklentiden bahsedeceğim.
Çoğu kişi bu kitabı anlatırken cinsiyet rollerinin değiştiğini söylüyor; ki bunu ben de yapıyorum çünkü anlatılan bu yani. Canımız Nazım abimizin kitabevinde 
melisa’ya böyle böyle mükemmel bir kitap dedim ve aldırdım. Ama galiba sonucu biraz hüsran oldu onun için. Yani insanlara cinsiyet rollerinin değiştiği şeklinde anlatılınca, gördüğüm kadarıyla kafalarında canlanan şey; erkeklerin kadınların yaşadığı zorlukları anlayıp empati kuracağı ya da durumun sadece sembolik kalacağı yönünde oluyor. Yani daha yumuşak, bir ders çıkarma hikayesi gibi bir şey bekliyorlar. Ama bu şekilde değil.
Eser 1968 senesinde yazılmış. O dönem şartlarında çoğu kişi tarafından normal karşılanan (şu an bile bir kesimin normal karşıladığı) rahatsız edici cinsiyet rollerinden bahsediyor. Bu kitapta çoğu meslek sahibi kadın. Kadınlar hapse giriyor, küfrediyor, evde kocalarını dövüyor, kocalarını aldatıyor, gece sarhoş olup bekçiler ile kavga ediyor, genelevlere gidiyor. Bu kitapta genelevde çalışanlar erkek. Herhangi bir işe girmek istediğinde namusunu koruyamayacağı söylenenler de erkek. Erkekler sabahtan akşama evde oturuyor, örgü örüyor, yemek pişiriyor, çocuklarına bakıyor, yaşadığı şeyler karşısında "Karımdır döver de sever de" diyor, komşusuna kahve içmeye gidip dedikodu yapıyor, karısından yakınıyor.
Hatta kitaptan birkaç alıntı eklemek istiyorum; buradaki cümleler aslında günümüzde hâlâ kullanılan kadına yönelik o kalıplaşmış cümlelerin birebir uyarlaması
melisa’ya böyle böyle mükemmel bir kitap dedim ve aldırdım. Ama galiba sonucu biraz hüsran oldu onun için. Yani insanlara cinsiyet rollerinin değiştiği şeklinde anlatılınca, gördüğüm kadarıyla kafalarında canlanan şey; erkeklerin kadınların yaşadığı zorlukları anlayıp empati kuracağı ya da durumun sadece sembolik kalacağı yönünde oluyor. Yani daha yumuşak, bir ders çıkarma hikayesi gibi bir şey bekliyorlar. Ama bu şekilde değil.
Eser 1968 senesinde yazılmış. O dönem şartlarında çoğu kişi tarafından normal karşılanan (şu an bile bir kesimin normal karşıladığı) rahatsız edici cinsiyet rollerinden bahsediyor. Bu kitapta çoğu meslek sahibi kadın. Kadınlar hapse giriyor, küfrediyor, evde kocalarını dövüyor, kocalarını aldatıyor, gece sarhoş olup bekçiler ile kavga ediyor, genelevlere gidiyor. Bu kitapta genelevde çalışanlar erkek. Herhangi bir işe girmek istediğinde namusunu koruyamayacağı söylenenler de erkek. Erkekler sabahtan akşama evde oturuyor, örgü örüyor, yemek pişiriyor, çocuklarına bakıyor, yaşadığı şeyler karşısında "Karımdır döver de sever de" diyor, komşusuna kahve içmeye gidip dedikodu yapıyor, karısından yakınıyor.
Hatta kitaptan birkaç alıntı eklemek istiyorum; buradaki cümleler aslında günümüzde hâlâ kullanılan kadına yönelik o kalıplaşmış cümlelerin birebir uyarlaması
Hayal kırıklığı...
O kadar büyük bir hevesle başlamıştım ki asla beklediğim gibi değildi. Ben kadınların korkularını, yaşantılarını, uğradıkları haksızlıkları okuyup bunu iliklerimize kadar hissedeceğiz sanmıştım. Hatta bu yüzden kitabı ilk aldığım zaman her yerden foto çekip atıyordum tüm erkeklerin okuması gereken o kitap diye. Çünkü okuyacaklardı, göreceklerdi, hissedeceklerdi ve belki sonunda bizi anlayacaklardi... Ama bir kadın olarak ben bile bunu hissedemediysem bir erkeğin hissetmesini nasıl bekleyebilirim ki? Kitapta tek hissettiğim kısımlar bazı kadınlara yapıştırılmış etiketler var ya hani işte onlar erkekler üzerinden bu sefer yazılmıştı (işte erkek kuyruğunu sallamazsa köpek peşinden gelmez falan gibisinden cümlelerdi. Bunlar en çok kadınlar için kullanılıyor maalesef... Bu yüzden empati yaptıran tek tük cümlelerdi). Bizim zaten hikayeyi kesinlikle bir erkeğin gözünden okumamız gerekiyordu. Düşünsenize bir erkek Sabah kalkıyor ve aslında hep alışkın olduğu hayatın tam tersini yaşamaya başlıyor. Her gün kadınları ezerken bir görürken bir anda onlar da yer değiştiriyor. Ve yavaş yavaş, göre göre, yasaya yaşaya kadınlara yaptıkları şeylerle yüzleşiyor ve onları sonunda anlamaya başlıyor vb. Ve sonunda bir gün bir gün tekrar uyandığında her şey yine eski düzenine oturmuş durumda. Ama o artık "kadınları yaşamış" bir adam olarak Bir şeylerin farkına varmış bilinçli bir birey. Ve kadınların celladı değil, destekçisi olur. Ve o değiştikçe çevresi ve belki daha sonra tüm gezegen degisecekti. Beklediğim şey böyle bir şeydi. Ama okuduğum şey...
Dünya tersine dönseydi, zaman geriye aksaydı, toplumda bürünmüş olan roller üzerinde kadınlar erkek, erkekler kadın tarafına geçseydi nasıl olurdu? İşte bu sorunun cevabı bu kitabın sayfalarının arasında…
Yazarın toplumsal gerçekliği mizahi bir dille kaleme aldığı bu klasik eserde cinsiyet bakımından rollerin değiştirilerek anlatması eseri sıra dışı bir roman haline getirmiş diyebiliriz. Yazarın amacından biri olan okuyucu üzerinde cinsiyet kalıplarını sorgulatmaya başlatması eserin kalitesini gözler önüne sermektedir. Kadın erkek rollerinin değiştirildiği bu kurgu eser yazarın anlatım gücüyle birleşerek adeta bir sosyal eleştiriye dönüşmektedir.
Kadınlar, çalıştığı alanlarda daha aktif, daha söz sahibi güçlü bireyler oluyor iken erkekler ise ev işlerine yönelmiş, sınırlı ve baskı altında kalarak yaşayan bir topluluk olarak karşımıza çıkıyor. Meyhanelerde eğlenip kahvehanelerde akşama kadar oturup küfür eden namus abideleri kadınlar ütopyasında erkekler namuslarını korumakla yükümlü bireyler haline dönüşmüşlerdir.
Yazarın dili oldukça sade ve akıcıdır. Kitap mizahi bir eser olmasına rağmen derinlerinde okuyucuyu düşündürerek sorgulama yapmasını sağlıyor. Cinsiyet adı altında toplum olarak büründüğümüz rollerimiz doğuştan mı geliyor, yoksa hepsi toplumun bireyler üzerinde uyguladı bir dayatma mı? Yazar bu sorunun cevabını kurmuş olduğu bu mizahi yapı üzerinden toplumun kadınlar üzerinde biçmiş olduğu rolleri ortaya çıkartıp aslında bu rollerin gerçekte yapay bir etken olduğunu okuyucunun yüzüne çarpar. Toplum olarak normal gördüğümüz bu rollerin tersine dönen dünyada ne kadar göreceli olduğunun farkına varmaktayız.
Bu kitabı bitirdiğinizde aklınızda bıraktığı sorularla kadın-erkek rolleri adı altında toplum tarafından uygulanan rollerin sorgulamasını yaptığınızı ve
7/10
2025 21. kitabı
Tersine Dünya - Orhan Kemal
Kitap, kadınların erkekler gibi güçlü, baskın ve söz sahibi, erkeklerin ise ezilen, ev işleriyle uğraşan ve ikinci planda olduğu bir dünyayı anlatır.
Bu 'Tersine Dünya'da;
Kadınlar kahvede oturup dedikodu yapar, erkekler ise çocuk bakar ve yemek yapar. dışarı çıkarken “namuslu” davranmak zorunda bırakılır.
Kadınlar iş hayatında söz sahibidir, erkekler ise iş bulmakta zorlanır.
Evliliklerde, kadınlar erkekleri döver veya hor görür; erkekler de bu durumu sineye çeker.
Ozetle Orhan Kemal, bu kitabında aslında gerçek dünyadaki kadınların maruz kaldığı haksızlıkları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini gözler önüne serer.
Uzun zamandır Orhan Kemal'den bir eser okumamıştım, kalemini sevdiğim bir yazar olduğu için arayı daha fazla açmamak gerek diye düşündüm.
Toplumcu bir yazar ve eserlerinde bunun hakkını sonuna kadar veriyor. Bu kez ele aldığı toplumsal sorun ise kadın-erkek eşitsizliği; daha doğrusu kadınların aşağılanması, küçümsenmesi, namusun sadece onlara dayatılması, toplumun birçok bölümünden soyutlanıp dışlanmaları ve daha bir sürü şey... Orhan Kemal konuyu işlerken basit bir olay örgüsü yerine farklı bir şey denemek istemiş ve adından da anlaşılacağı gibi her şeyi "Tersine" döndürmüş. Empati duygusu uyandırmak adına, kitapta toplumsal rol açısından erkekler kadın, kadınlar erkek gibi ele alınmış. Erkekler namuslarını koruması gereken, savunmasız, aklı kızlarda, cilveyle yoldan çıkarılmaya çok müsait; kadınlar ise kavgacı, erkek düşkünü olarak yazılmış.
Empati yapılmasını sağlamak amacıyla erkekler üzerinden kadınların çektiği zorlukları anlatmış ama bütün bu iğrençlikleri erkekler üzerinden okurken bile bir tiksinti geldi, zor dayandım. Kitaptan alıntılarla örnek vermek gerekirse:
"Erkeğin he demeyeni yoktur. İstemesini bileceksin." Kadınların farklı düşünebileceğini, istemeyebileceğini anlayamıyorlar; zorla ya da zorla olmasa bile bir şekilde ikna edilebileceği, yani illa bir türlü yola gelecekleri düşüncesinden tiksiniyorum! Naz yapıyordur illa ki (!) Hayır demek hayırdır anlayın artık şunu!!!
"Kansız erkekleri himaye insanlık borcudur."
"Havva anamızı cennetten kovduran Âdem babamızın bel kemiğinden gelmiyorlar mı?"
"Saçı kısa olanın aklı kısa olur."
Bunların dışında neyseki gerçek hayatta karşılaşmadığım ama sosyal medyada denk geldiğim birkaç şeyden bahsetmek istiyorum. Bir kadının sebep olduğu bir kaza haberi görmüştüm ve yorumlarda kadınlara karşı aşağılamayı
Puan vermedi·125 syf.·
2026 24. kitabı
Selamlar; Orhan Kemal kitabında kadın- erkek rollerini değiştirerek empati kaygısından daha çok erkek egemen toplumda kadının yaşadığı sıkıntıları kara mizah yoluyla anlatmış.
Altmışların sonunda yazılan kitap dönemin kültürüyle harmanlanmış. Mahalle bekçileri, kabadayılar, sokak kumarbazları, kahve muhabbetleri ve amiyane sokak ağzı dönemi yansıtıyor.
Kitabı kadınlardan çok erkeklerin okumalı ama empati için değil. Çünkü kadın olmanın empati kırılabilecek bir konu olduğunu düşünmüyorum. En iyi ihtimalle biraz anlayabiliriz.
Kitabı sevgili dostum arkadaşım (bacım :)))) ) 
kitapmood hediyesi sayesinde okudum ona da sonsuz teşekkür ediyorum vesile olduğu için.
Kitapla kalın sağlıcakla kalın;)
kitapmood hediyesi sayesinde okudum ona da sonsuz teşekkür ediyorum vesile olduğu için.
Kitapla kalın sağlıcakla kalın;)
TERSİNE DÜNYA-ORHAN KEMAL,122 sayfa
Yazarla ilk tanışmam bu ilginç kitapla oldu.
Dünya tersine dönse,kadın ile erkek toplumdaki rollerini değişse ne olur?
Bir gece yarısı bir kadın narası ile uyansanız ne hissedersiniz?
Erkek egemenliğinin kadın egemenliği ile yer değiştirdiği bir dünyada yoksul insanların gündelik yaşamı ve namus kavramını anlatan Orhan Kemal’in bu kitabı tipik bir Yeşilçam filmi gibi ama bu sefer roller tersine işliyor.
Evinde çocuklarına bakan,yemek pişirip,evi temizleyen,çamaşırları yıkayan,namuslu ev erkekleri,mahallenin bitirim kızlarının sözlü tacizine uğrayan çeşme başında su dolduran delikanlılar,meyhaneye,geneleve giden kadınlar.Kötü yola düşen erkekler.Tersine bir dünya….
“Çok eski devirlerde dünya tersineymiş.Kadınlar kocalarına boynuz taktırır,erkeklere kaçar,erkekler karılarını döver,hatta bıçağını ,tabancasını çekip vururlarmış.Şimdi de dünya azmıştı bir hayli galiba.Cezaevini dolduran yığınla katil kadınlardan çoğu, kocalarının
“İnekliği,” yani,karılarına boynuz taktırmaları yüzünden ellerini kana boyayıp içeri düşmemişler miydi?”
Mahallenin yaka silktiği Bitirim Leyla, bekçi kadınlardan biriyle kavga edip genç oğluna laf atıp ona sahiplenmek isteyince hapse düşer. O güne kadar ev erkeği olan kocası bir fabrikada çalışmak zorunda kalınca olaylar gelişir.Tipik bir Yeşilçam filmi izler gibiyiz ama kadın erkek yer değiştirince konu mizaha dönüyor.Küfreden,kumar oynayan,bitirim ağzıyla konuşan kadınlar,erkeğin ayak numarasına,büyüklüğüne,bıyıklarına nağmeler düzen kadınlar.Bir mahalle kavgasında ayırmaya gelen kocasına “saçı kısa,aklı kısa,doğru eve,kırarım bacaklarını,elinin hamuruyla kadın işine karışma” diye fırça atan ailenin reisi kadınlar.Bu haliyle eğlenceli bir roman.
Acaba dünyayı bu şekilde yaşasaydık nasıl olurdu?….
TERSİNE DÜNYA - ORHAN KEMAL
Orhan Kemal’den okuduğum üçüncü kitap ‘Tersine Dünya’ tam da adı gibi gelecekte dünyanın tam tersine dönmüş hâlini anlatıyor.
Kadınlar sokaklarda kabadayılık yapıyor ve hapislere düşüyor, adamlar da kucaklarında çocuklarıyla perişan kalıyor.
Kadınlar çapkınlık yapıyor, erkekler namuslarıyla yaşamaya çalışıyor.
Kadınlar genelevlere gidiyor, genelevlerde erkekler çalışıyor.
Bu kitapta roller değişmiş! Kadınlar erkek gibi, erkekler kadın gibi davranıyor!
Aslında Orhan Kemal bu şekilde rolleri değiştirerek kadınların toplumda nasıl bir yere sahip olduğunu vurgulamak istiyor. Kitabı okuyan erkeklerin empati yapmasını ve kadınların hâlinden anlamalarını sağlamak istiyor.
“Erkek egemen değil de kadın egemen bir toplum olsaydık acaba hayat nasıl olurdu?” sorusunun cevabını anlatmış Orhan Kemal bizlere.
Ben çok beğendim, çok hoşuma gitti. Zaten Orhan Kemal’in üslubunu çok seviyorum. Çok akıcı oluyor kitapları.
Sizlere de okumanızı tavsiye ederim.
Tersine Dünya – Orhan Kemal
Mahallenin namlı bitirimlerinden Bitirim Leyla, her gece içip içip sokaklarda bağırmakta, mahalleyi ayağa kaldırmaktadır. Önüne geleni lafla taciz eden, pavyonlarda takılan ve gördüğü genç erkeklere sarkıntılık eden bu kadın, evdeki erkeğini de üzmektedir. Evet, böylesine çağdışı bir düzende hüküm kadınların elindedir. Çalışan kadınlar evin reisidir. Erkekler ise evde durmakta, çocuklara bakmakta ve karılarının yolunu gözlemektedir. Eşini ve çocuklarını ihmal eden Leyla, karıştığı olaylar sonrasında mahpus düşer. Dışarıda ise kocası ve oğlu, acımasız dünyanın ve kadınların arasında yapayalnız kalır. Leyla hapisten çıkar; fakat bıraktığı hiçbir şeyi yerinde bulamaz.
Edebiyatımızın en güçlü kalemlerinden Orhan Kemal, *Tersine Dünya* adlı romanında toplumsal cinsiyet kalıplarını tersine çeviren çarpıcı bir kurgu yaratmıştır. Bu romanda erkek egemen dünya adeta iflas etmiş gibidir. Gerçek hayatta kadınların maruz kaldığı pek çok zulüm, romanda kadınlar tarafından erkeklere uygulanmaktadır. Ülkenin arka mahallelerinde yaşanan karanlık hayatlara ışık tutan bu eser, yoksulluğun perdesinin ardındaki ötekilerin sesini de duyurmaktadır.
Romanda erkekler ev işi yapmakta; kadınlar tarafından dövülmekte, tacize uğramakta ve hatta öldürülmektedir. Böylece yazar, erkeklerin yüzyıllardır kadınlara uyguladığı her türlü kötülüğü okurun karşısına farklı bir bakış açısıyla çıkarmıştır. Bu ironik roman, erkek egemen düzenin tüm çarpıklıklarını acımasızca gözler önüne sererken okuyucuda güçlü bir empati duygusu da uyandırmaktadır.
Orhan Kemal, toplumsal eşitsizlikleri ters yüz ederek okuru düşünmeye sevk etmiş; kadınların yaşadığı sorunları daha görünür hâle getirmiştir. Bu yönüyle *Tersine Dünya*, yalnızca bir roman değil, aynı zamanda toplumsal
Orhan Kemal'i okurken her zaman çok etkilenmişimdir. Kalemi,üslubu, dili hepsi birbirinden muazzam bir yazar. Tersine Dünya adlı eserinde ise yine toplumsal olaylara değinerek mizahi bir şekilde okurlarına yansıtmış. Kadın-erkek kavramları üzerinde günlük hayatta olan tüm detayları bize aktarmıştır. Erkeğin kadın, kadının ise erkek yerine geçtiği bir dünya aslında erkeklerin kadınları anlamaları için neler yaşadığını neler hissettiğini bilmek için harika bir tespit olmuş. Kadınlar işe gidiyor ,dışarı hayatını istediğini gibi yaşıyor, kavgalara giriyor, karakollara düşüyor, erkeklere laf atıp onları sıkıştırıp hayatlarına devam ediyorlar.
Erkekler ise evde yemek yapıp çocukları büyütüyor, erkeklerle dedikodu yapıyor, çamaşır yıkıyor...
Kadın erkek kavramlarını tersine çevrilerek hiç bu kadar güzel anlatılmamıştı...
Yazar Hakkında
Orhan KemalYazar · 78 kitap
Mehmet Raşit Öğütçü, yazar olarak Orhan Kemal, aydınlık gerçekçi Türk roman ve oyun yazarıdır.
Adı, Türk edebiyatının büyük ustaları arasında anılan yazar; roman, öykü, oyun, şiir gibi farklı tarzlarda birçok esere imza atmış olsa da daha çok romancılık yönü ile tanınmıştır. İlk öykü kitabı Ekmek Kavgası (1949) ve Küçük Adamın Notları başlığı altında yayımladığı öz yaşam öyküsü roman dizisiyle yaygın bir üne kavuştu. Edebi hayatı 1960'lı yıllarda zirveye ulaştı. Adana'da toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul'daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini eserlerine yansıttı. Murtaza, Hanımın Çiftliği, 72. Koğuş adlı eserleri başyapıtlarındandır. Adanaspor'da futbol oynamıştır. Golcü Raşit olarak bilinmektedir.
HAYATI;
Orhan Kemal, 15 Eylül 1914’te Adana’nın Ceyhan ilçesinde doğdu. Babası Çanakkale cephesinde topçu teğmeni olan avukat Abdülkadir Kemali Bey, annesi ise öğretmen Azime Hanım’dı. Çocukluğu Adana’da geçti, I. Dünya Savaşı sonrası Fransız işgali nedeniyle ailesiyle Niğde ve Konya’ya taşındı. Babası Kuvâ-yi Milliye’de yer aldı ve daha sonra TBMM’ye milletvekili seçildi. 1931’de aile Beyrut’a taşındı; Orhan Kemal burada orta öğrenimini bırakıp çeşitli işlerde çalıştı, bir yıl sonra Türkiye’ye dönerek Adana’da çırçır fabrikalarında işçilik yaptı.
1937’de evlendi ve ilk çocuğu Yıldız doğdu. 1938’de askere gitti; Maksim Gorki ve Nâzım Hikmet kitapları okuduğu için 5 yıl hapis cezası aldı ve Kayseri Hapishanesi’nde tutuldu. Burada ilk şiirlerini yazdı ve 1940’ta Nazım Hikmet ile tanışarak onun etkisiyle öykü ve romana yöneldi. İlk öykülerini Bacaksız Orhan adıyla yayımladı, Orhan Kemal ismini ise 1943’te kullanmaya başladı.
Tahliye olduktan sonra Adana’da işçilik ve hamallık yaptı; geçim sıkıntısı yaşadı. 1945’te öyküleri yayımlanmaya başladı ve kısa sürede tanındı. 1948’de ilk öykü kitabı Duygu, 1949’da ilk romanı Baba Evi yayımlandı. İstanbul’a taşındıktan sonra edebiyat çalışmalarını sürdürdü, önemli eserleri arasında Murtaza, Cemile, Bereketli Topraklar Üzerinde ve 72. Koğuş bulunur. 1960’larda tiyatroya da adım attı ve çeşitli ödüller kazandı.
Orhan Kemal, 2 Haziran 1970’te geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Hayatı boyunca yoksul ve emekçi sınıfların yaşamını, toplumsal gerçekçilik çerçevesinde eserlerine aktardı ve Türk edebiyatında bu türün öncü isimlerinden biri oldu.
Anısını yaşatmak için İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde, Cihangir semtinde Orhan Kemal Müzesi açıldı. 1972'den bu yana adına bir roman yarışması (Orhan Kemal Roman Armağanı) düzenlenmektedir. Ayrıca Fatih Ordu Caddesi üzerinde bulunan İl Halk Kütüphanesi'ne adı verilmiştir.
