Murtaza

8,6/10  (44 Oy) · 
153 okunma  · 
36 beğeni  · 
1.837 gösterim
İnsanı en derininden kavrayarak anlatan kalemlerin başında gelen Orhan Kemal, ölümsüz karakteri Murtaza ile Türk edebiyatına asla silinemeyecek biçimde damgasını vurmuştur. Yazıldığı günden beri defalarca filmlere, oyunlara konu olan bu karakter, insanın en çapraşık durumlarından birini kara mizahla yüklü bir dille anlatır. Otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür Murtaza'nın öyküsü. Türk edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Murtaza, her okurun mutlaka okuması gereken bir kitap.

Orhan Kemal'in kitapları bir okurun hayatta rastlayabileceği o çok nadir hazineler arasında yer alır. Çok az yazar okurun dünyasında onun kadar iz bırakır, okurunu onun kadar biçimlendirir. Orhan Kemal umudu ve aydınlığı yeniden kazanmanız için yol gösterir bize. Edebiyatımızın en değerli ustalarından biri olan Orhan Kemal'in kitaplarını yayımlamaktan onur duyuyoruz.
(Tanıtım Bülteninden)
  • Baskı Tarihi:
    Nisan 2013
  • Sayfa Sayısı:
    360
  • ISBN:
    9789752893795
  • Yayınevi:
    Everest Yayınları
  • Kitabın Türü:
KörKalem | Halil K. 
 07 May 00:41 · Kitabı okudu · 6 günde · Beğendi · 9/10 puan

Bilirsiniz kimdir Murtaza? Kimdir Kolağası Hasan Bey? Bilmezsiniz? Alsa idiniz kurs, görse idiniz sıkı terbiye amirlerinizden bilirdiniz kimdir Murtaza hemda Kolağası Hasan Bey.
Şuanda "yukarıda Allah, Ankara'da devlet, hemda hükümet, burda da ben!" zehirlenmesi yaşıyorum. Üstelik işin içine Kolağası Hasan bey de karıştı, kurtarın beni! :))
Öze dönülüyor... Loading... %98... %99... %100... Completed!
Merhaba arkadaşlar. Çok eğlendim, çoook. O kadar keyifli bir kitaptı ki... Çabucak bitirmek istedim, çünkü biraz daha sürseydi, paylaştığım alıntılardaki yazım hatalarından ötürü, TDK yetkilileri beni içeri atmaya gelecekti... :)


Gelelim kitap hakkındaki düşüncelerime:
1)Çok eğlendim, çünkü Murtaza hemşehrim, benim gibi muhacirdi. Orhan Kemal'in yazım şekline, kulağım konuşma biçimi olarak aşina olduğu için, sanki yanımda bir akrabam konuşuyor benimle de, ben ona gülüyorum gibi hissettim.
Laf aramızda, bizim akrabalar biraz Murtaza'ya benziyor. Nasıl diye sorarsanız, kendilerini çok beğenmişlerdir, yaptıkları işi kimsenin onlardan daha iyi yapamayacağını sanırlar. Bir olayı anlatırken pireyi deve yaparlar ve kendilerini dev aynasında görürler. Bu olaylara çok alışkın olduğumdan ve çokça güldüğümden kitap aşırı hoşuma gitti, sanki tanıdığım birinin biyografisini yazmıştı sevgili Orhan Kemal...
Murtaza'nın bizimkiler gibi anlattıkça anlatması, anlatmaktan ve abartmaktan bıkmaması, çok dikkatimi çekti. Benim yaşadığım durumların aynısını kitaptaki kişiler de yaşıyordu. "Gına" üstünüze koşarak geliyordu, ama Murtaza size birşeyler anlatmaktan bir türlü bıkmak bilmiyordu.. "Demek ki bizimkilere doğru kişilik tahlili yapmışım," diye düşündüm.


2)Murtaza bir tür psikanaliz kitabı türünde olmuş aslına bakarsanız. Bildiğimiz üzere Orhan Kemal çok gezermiş, halkın nabzını tutmayı çok iyi bilen bir yazarımız, bu da kitabında fazlasıyla hissediliyor.
Ayrıca aşırı obsesif bir adamdı Murtaza. O zamandan obsesyon hastalığının ülkemizdeki türlerinden birini gözümüzün önüne sererek, acayip güzel bir psikanaliz yapmıştı Orhan Kemal, belki farkında olarak belki de farkında olmadan...


3)Çok dikkatimi çeken şeylerden biri de Murtaza'nın kız çocuklarını evlattan saymamasıydı. Aslında, o zamanın aşırı ataerkil toplumundan başka bir şey beklemiyordum elbette, ama erkek çocuklarının da Kolağası Hasan bey gibi olmadığını görünce, onlara ettikleri... Eskilerden beri süregelen pedagoji konusundaki cahilliğimiz, çocukları kendi malımız gibi görme yanlışımız... Çocuklar boyama kitabı değildir, onları istediğiniz renklere boyayamazsınız... Murtaza da boyayamadı nitekim...


4)Kitabı okurken Balkan şivesi zehirlenmesine tutuldum. Kısa süreli Türkçe kurallarına uygun cümle kuramadım. Bir de kulak aşinalığım olunca, aldı dilimi bir balkan şivesi ve bozuk bir türkçe... :)

Velhasılıkelam, kitabı çok beğendim, çok eğlendim, eğer kafanızı dağıtmak, gülmek, hem de kaliteli bir kalem okumak isterseniz buralara bir uğramanızı tavsiye ederim. Keyifli okumalar...

Zagor 
 07 Ara 2016 · Kitabı okudu · 3 günde · Beğendi · Puan vermedi

Merhaba...
Bir vazife adamı: Murtaza
Amirlerinden en sıkı kurs görüp bunun sonucu olarak en nihayetinde takdirname alan, büyüklerinden terbiye gören, kanında vazifesi için Balkan Harbi'nde şehit düşen Kolağası Hasan Dayı'sının kanını taşıyan, hiçbir zaman disiplin, doğruluk ve dürüstlükten taviz vermeyip vazife uğruna ciğerparesinin bile ölümüne neden olan Murtaza, Orhan Kemal'in gazetede tefrika ettiği yazıların büyük ilgi görmesi ile kitaplaştırdığı Türk edebiyatının en trajikomik romanı.
Orhan Kemal, Murtaza'nın roman olma serüvenini de şöyle anlatmış: "İstanbul’a yeni gelmiştim. Yaşar Kemal, Tunç Yalman’a övgüyle söz etmiş ki, Tunç Yalman ilgilendi, romanın müsveddelerini rica etti benden. Verdim. Ama yayınlanmaya başlayacağını aklıma bile getirmemiştim. Nasıl gelsin? Yıllar yılı sadece yirmi otuz sayfa yazabilmiştim. Tefrikaya başlarsa, bu dört günlük yazı demekti. Bir gün yayımlanmaya başlanmış görmeyeyim mi? Her yanım buz kesildi. Bunun gerisini nasıl getireceğim. Öylesine titiz çalışıyorum. Ecel terleri döke döke devam ettim. Bitti. Ama Murtaza, uzun yıllara dayanan olgunlaşmış bir romanın kağıda dökülmesinden ibaretti."
Orhan Kemal'in gözlemleri ile yazmış olduğu bu eserde, karakterin nasıl ortaya çıktığı ile ilgili ilginç bir durumda var. Murtaza, Adana’da bir bankada kapıcılık yapmaktadır. Orhan Kemal'in eşi Nuriye Hanım ve arkadaşı Nurer Hanım romandaki Murtaza’nın bankadaki kapıcıya fena halde benzediğine tanık olurlar. Nurer Hanım kapıcı Murtaza’ya Orhan Kemal’in Murtaza’sını anlatmış kapıcı Murtaza'da şöyle cevaplamış: “A be bu adam beni nereden tanır? Bilir mi benim gibi bir adam yaşar Adana’da, hemi de bu sıcakta. Neden yazar beni kitaplar? Ya okurlarsa amirlerim, bu yolda istemem laubalilik!”
Kısaca kitabın konusundan da bahsedecek olursak, mübadele ile Balkanlar'dan Türkiye'ye ailesi ile göç eden Murtaza, kendileri durumundaki hemşehrileri gibi yalan dolana başvurmamış haksız yere tarla, ev sahibi olmayı reddetmiş, devlet tarafından Çukurova'ya sevk edilmişlerdir. Küçük tarlaları ile meşgul iken işler yolunda gitmeyince İstanbul'a gelir Murtaza Efendi. Mahallede bekçiliğe başlayan Murtaza kısa sürede herkese kendinden söz ettirir(!) ve daha sonra terfi edilerek(!) bir fabrikanın gece kontrol amirliğine geçer. Asıl büyük trajedi de bundan sonra başlar.
Sosyal adaletsizliğin, toplumsal yozlaşmanın içinde bir vazife adamı, bir dürüstlük timsali, bir doğruluk abidesi olan Murtaza iki kez filme de uyarlandı. Özellikle Müşfik Kenter'in başrolde oynadığı versiyonu izlemenizi tavsiye etsem de, önce kitabı okumanızı öneririm. Çünkü film eksik anlatılmış, kitaptan çoğu pasaj yok malesef. Önce kitap, sonra film...
Keyifli okumalar...

sezen 
07 Eyl 2015 · Kitabı okudu · 3 günde · 8/10 puan

Orhan Kemal'den okuduğum ilk eser "Murtaza". Yazar edebiyatımız için enteresan bir karakter yaratmış. Kitabın konusundan bahsedeyim biraz:

#Mübadele zamanı Türkiye'ye dönen Murtaza tam anlamıyla bir doğrucu Davut... Kitapta ülkeye gelen muhacir yurttaşların orada mal mülk sahibi olduklarını ifade edip( çoğu öyle olmamasına rağmen) zenginlik sahibi olmaları eleştirilmiştir. Murtaza ise ailesinin onca baskısına rağmen orada nasıl sade bir vatandaşsa burada da öyle yaşamaya devam etmiştir. Uyanıklık etmek yerine dürüstlüğü seçmiştir.

#Kitap boyunca Balkan Harbi'nde şehit olan dayısı Kolağası Hasan'ın izinden gitmeye çalışır. Bu durum eserde komik bir şekilde ele alınmıştır. Mahalle bekçisi olan Murtaza, üzerine giydiği üniformanın da verdiği güvenle mahalleliye kan kusturur. Mahallede herkes ondan şikayetçidir. Aslında pek çok suçu engellediği için en çok da bu suçlu takımı ondan şikayetçidir.

# Eserin geçtiği yıllar Demokrat Parti'nin iktidara gelmeden önceki dönemleridir. Eserde tek partili sisteme ve İsmet Paşa'ya dair eleştiriler vardır.

#Murtaza kendisini de ailesini de ezen sistemin bekçiliğini yapmaktadır. Gözü vazife esnasında hiç bir şey görmez. İnsanların alay konusu olmasına aldırmadan,disiplini sağlamak içi kendini şekilden şekle sokar. Kendi ait olduğu kitle ile otorite arasında(gönüllü) sıkışmış,muhacir şiveli,edebiyatımızın unutulmaz karakterlerinden birisi.

#Orhan Kemal'e başlamak için güzel bir eser diye düşünüyorum. Ayrıca yazarın fabrikada konuşan işçiler,sokaktaki,kahvedeki insanların ağzını esere çok iyi yansıtmış.

#Orhan Kemal'in romancılığında Nazım Hikmet'in rolü büyüktür. Birlikte Bursa Cezaevi'nde yatmışlardır. En kısa zamanda "Nazım Hikmet'le 3,5 yıl" adlı eserini okuyacağım.

Hepinize iyi okumalar dilerim...

Erdal Arslan 
23 May 14:40 · 9/10 puan

Orhan Kemal'in okuduğum ilk kitabı... Gerçekten çok güzel kaleme alınmış Bendeki kitabın çok önemli bir özelliği daha var.. 1955 Basımı ve çok eski bir kitap. Bir arkadaşımdan almıştım Lise yıllarımda hala saklarım. Murtaza fabrikada çalışan bir bekçidir. Kitapta Murtaza'nın fabrikadaki yaşantısından, yoksul ve saf aile hayatı da ustalıkla anlatılmıştır. Önerilir.

Halil Yavuz KAYA 
23 Oca 2016 · Kitabı okudu · 6 günde · Beğendi · 8/10 puan

Bir Orhan Kemal tutkunu olarak , Heyecan ve zevkle okuduğum sayısı kaç oldu bilmiyorum. Kısaca yazmam gerekiyorsa,Orhan Kemal... yine, bir dönemi bu sefer de çoğulcu demokrasiye, çok partili hayata geçiş dönemini, Balkan savaşı izlerini hafızasına nakşetmiş bir karakterin derin çizgileriyle ince ince dokunmaları ne kadar güzel canlandırıyor.
Kitap Murtaza hakkında çok şeyler diyebilirim.
Lakin, yılardır defa defa okuduğum bu kitapta Murtaza tiplemesini hala ifade edemem...Doğru ne, gerçek ne, olan ile olması gereken ne, realite ne ne çözemem.
Kafam Murtaza ile karma karışıktır.Yani bir nevi kafam da Murtaza dır...

Hasan G. 
01 May 2016 · Kitabı okudu · 71 günde · Beğendi · 9/10 puan

Bir karakter vardı beni benden alan, Zorba, şimdi bir ikincisi gönlümde yer etti, Murtaza. Orhan Kemal’in mahalle ağzı üslubu, Murtaza’ya yüklediği karakter özellikleri ve anlamlarıyla, dönemin halkına karşı tespitleri ve gülünç eleştirileri ile çok partili döneme geçişin de resmini çeken başlına başlına bir kara komedidir.
Murtaza’nın doğruculuğu, otoritesi, disiplini ve prensiplerinden ödün vermemesi ile kuvvetli bir karakter gibi gözükse de çözümsüzlükler sarmalı içerisinde boğulmasına sebebiyet vermiştir, zaman zaman da felaket boyutlarında. Halbuki o vazifesinin aslanıdır:
-Senin vazifen ne?
-Benim adım Mürteza!
-Adını sormadım. Vazifen?
-Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir!

Kitabın halkla bağlantılı kısımları ise başlı başına komedi. Bir kıvılcımla galeyana gelen, ön yargılı davranan, olayların sebebini/iç yüzünü sorgulamayan, bire on koyan, kabına sığmayan bir halktan enstantaneler gülünçtür.
Savaşın getirdiği ekonomik buhranla birlikte partiler ve particilik üzerine yapılan çıkarımlar ile 1941-47 yılları anlatmıştır. Çok partili döneme geçişin heyecanları, mevcut yönetime karşı eleştirel yaklaşımı 3. bölümde kendini gösterir.

Murtaza ikincisi için dürtüyordu onu, keşke ömrü yetseydi de Murtaza'nın devamını yazabilseydi, çünkü elinde yığınla malzeme olduğunu dile getirmiştir Orhan Kemal.
Gözünü budaktan sakınmayan, yavrum ciğerparem demeyen, toplara tüfeklere kılıçla atlayan Şehit kolağası Hasan Bey’in adını taşımaktan da ayrıca gurur duyduğumu söylemeliyim :)

Kaonashi 
04 Eyl 2015 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Önemli bir yazarın önemli bir kitabı. Sistemin kendisine sunduğu doğruları kendi doğruları olarak kabullenen bekçi Murtaza'nın traji-komik halleri. Murtazayı bir seviyorsunuz, bir sevmiyorsunuz. Göçmen şivesi tatlılık katarken, zihnindeki zenginler (Allah'ın sevgili kulları, baldan tatlılar) ve fakirler (Allah'ın cezaları, cahiller) ayrımı ve toplumun empoze ettiği kalıpları hap gibi yutması insanı sinir ediyor.

Müşfik Kenter'in oynadığı filmi de çok iyidir. Youtube'da "Bekçi Murtaza" adıyla var, izleyebilirsiniz.

Filiz Özcan 
17 May 22:55 · Kitabı okudu · Puan vermedi

Okuyup bitirdikten sonra Murtaza'nın sözleri insanın diline yerleşiyor. Ufak tartışmaları tatlı bir şekilde bitirmek için ideal :D "gördüm kurs, aldım çok sıkı terbiye ve disiplin amirlerimden; görseydin kurs, alsaydın amirlerinden çok sıkı disiplin konuşmazdın büyle cahil cahil"

Meşrebi Kalender 
09 Oca 2015 · Kitabı okudu · 8/10 puan

Kendi uydurduğumuz kurallarla kendimizi hapsetmek,daha sonra da bu kurallara uyup uymamamıza göre ahlakımızı derecelendirmek... Kraldan çok kralcıların en kralı Murtaza...

Allahım bu nasıl bir karakter diye düşünmüştüm okumaya başlayınca. Hele şivesi. Fakat okudukça ben Murtazayı sevmeye de başlamıştım. Keşke çok olsalardı bu Murtazalar..Güzel ülkemde..

2 /

Kitaptan 97 Alıntı

Zagor 
06 Ara 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

"Gözlerim çok kuvvetlidir. İyi bakar, iyi görürüm. Bakıyorum, sende cehaletten başka bir şey göremiyorum."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 123 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 123 - Everest)
KörKalem | Halil K. 
04 May 14:52 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Yoktur hiçbir Türk'ün ihtiyarı, genci! Bu millet gider harbe düğüne gider gibi! Var mı itirazın?

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 107 - Everest Yayınları)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 107 - Everest Yayınları)
Zagor 
06 Ara 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

"Gelecek iyi günler hangi günlerdi?"

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 162 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 162 - Everest)
Zagor 
 07 Ara 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

"Kim ne derse desin, dingili yamıldı kahpe dünyanın. Hem size bir şey deyim mi? Kıyamet yakın!"

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 216 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 216 - Everest)
KörKalem | Halil K. 
03 May 09:14 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Sakınmayacaksın gözünü budaktan. Demeyeceksin yavrum, ciğerparem. Neden? Çünkü kutsaldır vazife herhangi bir evlattan!

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 58 - Everest Yayınları)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 58 - Everest Yayınları)
Zagor 
05 Ara 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

"Cahillik beyim," diye kekeledi. "Şeytana uydum..."
"Olur mu? Şeytana uydumla iş biter mi? Kanun şeytan tanır mı?"

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 46 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 46 - Everest)
Halil Yavuz KAYA 
24 Oca 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 8/10 puan

Kutsaldır herhangi bir vazife, herhangi bir evlattan.

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 72)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 72)
Zagor 
07 Ara 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

"Senin vazifen ne?"
"Benim adım Mürteza!"
"Adını sormadım. Vazifen?"
"Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 271 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 271 - Everest)
Zagor 
06 Ara 2016 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · Puan vermedi

"Yemedim çiy, ağrımaz karnım. Değilim sakınacak gözümü budaktan. Vermiş bir can Allah, yok korkum kulundan."

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 64 - Everest)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 64 - Everest)
KörKalem | Halil K. 
04 May 14:46 · Kitabı okudu · İnceledi · Beğendi · 9/10 puan

Vatan,millet,memleket bekler sizden hizmet! Burada cigara dumanlara içinde oynayacağınıza kiğat, tavla; görmelisiniz kurs, yapmalısınız talim.

Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 105 - Everest Yayınları)Murtaza, Orhan Kemal (Sayfa 105 - Everest Yayınları)

Kitapla ilgili 1 Haber

Türk Edebiyatının En İyi 100 Romanı Yeniden Belirlendi!
Türk Edebiyatının En İyi 100 Romanı Yeniden Belirlendi! Eleştirmenler, yazarlar, akademisyenler, edebiyat öğretmenleri ve yayıncıların oluşturduğu 100 kişilik jüri ekibiyle Hürriyet Pazar eki ‘Türk Edebiyatının Gelmiş Geçmiş En İyi 100 Romanı’nı yeniden belirledi.