Adı:
Murtaza
Baskı tarihi:
Mart 2017
Sayfa sayısı:
360
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789752893795
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Everest Yayınları
İnsanı en derininden kavrayarak anlatan kalemlerin başında gelen Orhan Kemal, ölümsüz karakteri Murtaza ile Türk edebiyatına asla silinemeyecek biçimde damgasını vurmuştur. Yazıldığı günden beri defalarca filmlere, oyunlara konu olan bu karakter, insanın en çapraşık durumlarından birini kara mizahla yüklü bir dille anlatır. Otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür Murtaza'nın öyküsü. Türk edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Murtaza, her okurun mutlaka okuması gereken bir kitap.

Orhan Kemal'in kitapları bir okurun hayatta rastlayabileceği o çok nadir hazineler arasında yer alır. Çok az yazar okurun dünyasında onun kadar iz bırakır, okurunu onun kadar biçimlendirir. Orhan Kemal umudu ve aydınlığı yeniden kazanmanız için yol gösterir bize. Edebiyatımızın en değerli ustalarından biri olan Orhan Kemal'in kitaplarını yayımlamaktan onur duyuyoruz.
(Tanıtım Bülteninden)
Merhaba...
Bir vazife adamı: Murtaza
Amirlerinden en sıkı kurs görüp bunun sonucu olarak en nihayetinde takdirname alan, büyüklerinden terbiye gören, kanında vazifesi için Balkan Harbi'nde şehit düşen Kolağası Hasan Dayı'sının kanını taşıyan, hiçbir zaman disiplin, doğruluk ve dürüstlükten taviz vermeyip vazife uğruna ciğerparesinin bile ölümüne neden olan Murtaza, Orhan Kemal'in gazetede tefrika ettiği yazıların büyük ilgi görmesi ile kitaplaştırdığı Türk edebiyatının en trajikomik romanı.
Orhan Kemal, Murtaza'nın roman olma serüvenini de şöyle anlatmış: "İstanbul’a yeni gelmiştim. Yaşar Kemal, Tunç Yalman’a övgüyle söz etmiş ki, Tunç Yalman ilgilendi, romanın müsveddelerini rica etti benden. Verdim. Ama yayınlanmaya başlayacağını aklıma bile getirmemiştim. Nasıl gelsin? Yıllar yılı sadece yirmi otuz sayfa yazabilmiştim. Tefrikaya başlarsa, bu dört günlük yazı demekti. Bir gün yayımlanmaya başlanmış görmeyeyim mi? Her yanım buz kesildi. Bunun gerisini nasıl getireceğim. Öylesine titiz çalışıyorum. Ecel terleri döke döke devam ettim. Bitti. Ama Murtaza, uzun yıllara dayanan olgunlaşmış bir romanın kağıda dökülmesinden ibaretti."
Orhan Kemal'in gözlemleri ile yazmış olduğu bu eserde, karakterin nasıl ortaya çıktığı ile ilgili ilginç bir durumda var. Murtaza, Adana’da bir bankada kapıcılık yapmaktadır. Orhan Kemal'in eşi Nuriye Hanım ve arkadaşı Nurer Hanım romandaki Murtaza’nın bankadaki kapıcıya fena halde benzediğine tanık olurlar. Nurer Hanım kapıcı Murtaza’ya Orhan Kemal’in Murtaza’sını anlatmış kapıcı Murtaza'da şöyle cevaplamış: “A be bu adam beni nereden tanır? Bilir mi benim gibi bir adam yaşar Adana’da, hemi de bu sıcakta. Neden yazar beni kitaplar? Ya okurlarsa amirlerim, bu yolda istemem laubalilik!”
Kısaca kitabın konusundan da bahsedecek olursak, mübadele ile Balkanlar'dan Türkiye'ye ailesi ile göç eden Murtaza, kendileri durumundaki hemşehrileri gibi yalan dolana başvurmamış haksız yere tarla, ev sahibi olmayı reddetmiş, devlet tarafından Çukurova'ya sevk edilmişlerdir. Küçük tarlaları ile meşgul iken işler yolunda gitmeyince İstanbul'a gelir Murtaza Efendi. Mahallede bekçiliğe başlayan Murtaza kısa sürede herkese kendinden söz ettirir(!) ve daha sonra terfi edilerek(!) bir fabrikanın gece kontrol amirliğine geçer. Asıl büyük trajedi de bundan sonra başlar.
Sosyal adaletsizliğin, toplumsal yozlaşmanın içinde bir vazife adamı, bir dürüstlük timsali, bir doğruluk abidesi olan Murtaza iki kez filme de uyarlandı. Özellikle Müşfik Kenter'in başrolde oynadığı versiyonu izlemenizi tavsiye etsem de, önce kitabı okumanızı öneririm. Çünkü film eksik anlatılmış, kitaptan çoğu pasaj yok malesef. Önce kitap, sonra film...
Keyifli okumalar...
Bir Orhan Kemal tutkunu olarak , Heyecan ve zevkle okuduğum sayısı kaç oldu bilmiyorum. Kısaca yazmam gerekiyorsa,Orhan Kemal... yine, bir dönemi bu sefer de çoğulcu demokrasiye, çok partili hayata geçiş dönemini, Balkan savaşı izlerini hafızasına nakşetmiş bir karakterin derin çizgileriyle ince ince dokunmaları ne kadar güzel canlandırıyor.
Kitap Murtaza hakkında çok şeyler diyebilirim.
Lakin, yılardır defa defa okuduğum bu kitapta Murtaza tiplemesini hala ifade edemem...Doğru ne, gerçek ne, olan ile olması gereken ne, realite ne ne çözemem.
Kafam Murtaza ile karma karışıktır.Yani bir nevi kafam da Murtaza dır...
  • Kürk Mantolu Madonna
    8.9/10 (15.434 Oy)19.201 beğeni43.813 okunma3.063 alıntı184.800 gösterim
  • Dönüşüm
    8.2/10 (8.628 Oy)8.905 beğeni28.991 okunma861 alıntı140.978 gösterim
  • Kuyucaklı Yusuf
    8.5/10 (5.037 Oy)5.450 beğeni17.501 okunma1.021 alıntı60.803 gösterim
  • Simyacı
    8.5/10 (7.966 Oy)8.938 beğeni26.567 okunma2.710 alıntı116.053 gösterim
  • Fareler ve İnsanlar
    8.6/10 (5.710 Oy)5.812 beğeni19.854 okunma845 alıntı102.299 gösterim
  • Küçük Prens
    9.0/10 (10.792 Oy)13.522 beğeni34.855 okunma3.462 alıntı147.501 gösterim
  • Suç ve Ceza
    9.1/10 (6.531 Oy)7.945 beğeni21.545 okunma4.059 alıntı130.749 gösterim
  • Satranç
    8.7/10 (9.372 Oy)9.336 beğeni25.942 okunma1.865 alıntı120.065 gösterim
  • Uçurtma Avcısı
    9.0/10 (9.766 Oy)11.512 beğeni28.717 okunma1.614 alıntı150.447 gösterim
  • Hayvan Çiftliği
    8.9/10 (7.515 Oy)8.114 beğeni23.017 okunma856 alıntı90.855 gösterim
Orhan Kemal'in okuduğum ilk kitabı... Gerçekten çok güzel kaleme alınmış Bendeki kitabın çok önemli bir özelliği daha var.. 1955 Basımı ve çok eski bir kitap. Bir arkadaşımdan almıştım Lise yıllarımda hala saklarım. Murtaza fabrikada çalışan bir bekçidir. Kitapta Murtaza'nın fabrikadaki yaşantısından, yoksul ve saf aile hayatı da ustalıkla anlatılmıştır. Önerilir.
Bir karakter vardı beni benden alan, Zorba, şimdi bir ikincisi gönlümde yer etti, Murtaza. Orhan Kemal’in mahalle ağzı üslubu, Murtaza’ya yüklediği karakter özellikleri ve anlamlarıyla, dönemin halkına karşı tespitleri ve gülünç eleştirileri ile çok partili döneme geçişin de resmini çeken başlına başlına bir kara komedidir.
Murtaza’nın doğruculuğu, otoritesi, disiplini ve prensiplerinden ödün vermemesi ile kuvvetli bir karakter gibi gözükse de çözümsüzlükler sarmalı içerisinde boğulmasına sebebiyet vermiştir, zaman zaman da felaket boyutlarında. Halbuki o vazifesinin aslanıdır:
-Senin vazifen ne?
-Benim adım Mürteza!
-Adını sormadım. Vazifen?
-Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir!

Kitabın halkla bağlantılı kısımları ise başlı başına komedi. Bir kıvılcımla galeyana gelen, ön yargılı davranan, olayların sebebini/iç yüzünü sorgulamayan, bire on koyan, kabına sığmayan bir halktan enstantaneler gülünçtür.
Savaşın getirdiği ekonomik buhranla birlikte partiler ve particilik üzerine yapılan çıkarımlar ile 1941-47 yılları anlatmıştır. Çok partili döneme geçişin heyecanları, mevcut yönetime karşı eleştirel yaklaşımı 3. bölümde kendini gösterir.

Murtaza ikincisi için dürtüyordu onu, keşke ömrü yetseydi de Murtaza'nın devamını yazabilseydi, çünkü elinde yığınla malzeme olduğunu dile getirmiştir Orhan Kemal.
Gözünü budaktan sakınmayan, yavrum ciğerparem demeyen, toplara tüfeklere kılıçla atlayan Şehit kolağası Hasan Bey’in adını taşımaktan da ayrıca gurur duyduğumu söylemeliyim :)
Okuyup bitirdikten sonra Murtaza'nın sözleri insanın diline yerleşiyor. Ufak tartışmaları tatlı bir şekilde bitirmek için ideal :D "gördüm kurs, aldım çok sıkı terbiye ve disiplin amirlerimden; görseydin kurs, alsaydın amirlerinden çok sıkı disiplin konuşmazdın büyle cahil cahil"
Önemli bir yazarın önemli bir kitabı. Sistemin kendisine sunduğu doğruları kendi doğruları olarak kabullenen bekçi Murtaza'nın traji-komik halleri. Murtazayı bir seviyorsunuz, bir sevmiyorsunuz. Göçmen şivesi tatlılık katarken, zihnindeki zenginler (Allah'ın sevgili kulları, baldan tatlılar) ve fakirler (Allah'ın cezaları, cahiller) ayrımı ve toplumun empoze ettiği kalıpları hap gibi yutması insanı sinir ediyor.

Müşfik Kenter'in oynadığı filmi de çok iyidir. Youtube'da "Bekçi Murtaza" adıyla var, izleyebilirsiniz.
Adana’da bir muhacir…‘Görse idin kurs, alsa idin sıkı terbiye hem da disiplin amirlerinden, dolaşsa idi damarlarında Kolağası Hasan Bey’in kanı…’

Murtaza tüm kitap boyunca bu lafları sıralayarak herkesin işini yapması gerektiğini, tembelliğin olmaması gerektiğini çevresindekilere anlatmaya çalışıyor. Çalıştığı fabrikanın çıkarlarını kendi canından, evladından önce görüyor. Çocuklarından birinin ölümüne sebep olurken bir diğerini kendine düşman ediyor.

Orhan Kemal bu eserinde de fakir halk, çocuk işçiler, toplumsal adaletsizlik, sadece kendini düşünen ustalar ve müdürleri eleştiriyor. Murtaza’nın başından geçen trajikomik olaylar, insanı hem düşündürüyor hem de çok eğlendiriyor.

Orhan Kemal kitabı yazarken dili öylesine güzel kullanmış ki… Kahramanların aralarında geçen konuşmalar, sanki yanımdaymış gibiydi. Balkan ağzını aralardaki sohbet ortamını hiç eksilmeyen bir gülümseme ile okudum.
ya herkes bu kadar görevi ne bağlı olsa düzen olur muydu? ya da bu kadarı zararlı mi ? Bekçi murtaza bizi bunu tüm gerçekleriyle gözler önüne seriyor..
Murtaza karakteri her şeyden önce Kemal Sunal'ın Bekçiler Kralı filmindeki karakter ile benzer özellikler gösteriyor..Ah Murtaza...Kitabı okurken zaman zaman güldüm,zaman zaman acıdım Murtaza'ya...
Kendi uydurduğumuz kurallarla kendimizi hapsetmek,daha sonra da bu kurallara uyup uymamamıza göre ahlakımızı derecelendirmek... Kraldan çok kralcıların en kralı Murtaza...
Allahım bu nasıl bir karakter diye düşünmüştüm okumaya başlayınca. Hele şivesi. Fakat okudukça ben Murtazayı sevmeye de başlamıştım. Keşke çok olsalardı bu Murtazalar..Güzel ülkemde..
Yer yer üzülerek ve yer yer de gülerek okuduğum bir kitap oldu. Doğruluktan ödün vermeden yanlışlar arasında yaşamaya çalışmanın ne çok şeyi kaybettirecegini kara bir mizah ile anlatan şahane bir eser.
"Gözlerim çok kuvvetlidir. İyi bakar, iyi görürüm. Bakıyorum, sende cehaletten başka bir şey göremiyorum."
Orhan Kemal
Sayfa 123 - Everest
"Kim ne derse desin, dingili yamıldı kahpe dünyanın. Hem size bir şey deyim mi? Kıyamet yakın!"
Orhan Kemal
Sayfa 216 - Everest
- Senin vazifen ne.?
+ Benim adım Mürtaza.
- Adını sormadım. Vazifen.?
+ Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir.
"Cahillik beyim," diye kekeledi. "Şeytana uydum..."
"Olur mu? Şeytana uydumla iş biter mi? Kanun şeytan tanır mı?"
Orhan Kemal
Sayfa 46 - Everest
"Senin vazifen ne?"
"Benim adım Mürteza!"
"Adını sormadım. Vazifen?"
"Mürteza demek vazife demek, vazife demek Mürteza demektir."
Orhan Kemal
Sayfa 271 - Everest

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Murtaza
Baskı tarihi:
Mart 2017
Sayfa sayısı:
360
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789752893795
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Everest Yayınları
İnsanı en derininden kavrayarak anlatan kalemlerin başında gelen Orhan Kemal, ölümsüz karakteri Murtaza ile Türk edebiyatına asla silinemeyecek biçimde damgasını vurmuştur. Yazıldığı günden beri defalarca filmlere, oyunlara konu olan bu karakter, insanın en çapraşık durumlarından birini kara mizahla yüklü bir dille anlatır. Otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür Murtaza'nın öyküsü. Türk edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Murtaza, her okurun mutlaka okuması gereken bir kitap.

Orhan Kemal'in kitapları bir okurun hayatta rastlayabileceği o çok nadir hazineler arasında yer alır. Çok az yazar okurun dünyasında onun kadar iz bırakır, okurunu onun kadar biçimlendirir. Orhan Kemal umudu ve aydınlığı yeniden kazanmanız için yol gösterir bize. Edebiyatımızın en değerli ustalarından biri olan Orhan Kemal'in kitaplarını yayımlamaktan onur duyuyoruz.
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabı okuyanlar 387 okur

  • Mehmet Yılmaz
  • Drkitapsever
  • Baran
  • Ö...
  • Güngör Mert
  • İsmail ARIKMERT
  • Ferdi Alevci
  • Ebru oğuz
  • Uğur Temel Yıldız
  • Fatih Özhalepli

Yaş gruplarına göre okuyanlar

0-13 Yaş
%2.8
14-17 Yaş
%1.7
18-24 Yaş
%16.9
25-34 Yaş
%30.3
35-44 Yaş
%27
45-54 Yaş
%15.2
55-64 Yaş
%3.9
65+ Yaş
%2.2

Cinsiyetlerine göre okuyanlar

Kadın
%47.9
Erkek
%52.1

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%23.3 (30)
9
%27.1 (35)
8
%28.7 (37)
7
%11.6 (15)
6
%7 (9)
5
%1.6 (2)
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0.8 (1)