Yazar:
Orhan Kemal
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 58 dk.
Sayfa Sayısı:
352
Basım Tarihi:
1996
İlk Yayın Tarihi:
1952
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
9789755100999
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
9 diğer baskı · Tümünü Göster
Murtaza
3.637 okunmaEverest Yayınları · 18 Aralık 2018 · 360 s.
Murtaza
288 okunmaEverest Yayınları · Mayıs 2016 · 446 s.
Murtaza
248 okunmaTekin Yayınevi · · 360 s.
Murtaza
157 okunmaEverest Yayınları · 2020 · 416 s.
Murtaza
147 okunmaCem Yayınevi · 1978 · 356 s.
Murtaza
47 okunmaCan Yayınları · 1996 · 352 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
1940 ların başında geçen hikaye de Murtaza isimli kahramanın vatanperver bir kahraman olma saplantısı etrafında şekillenir.
Başta bir gece bekçisiyken görev aşkıyla hikayenin ortasına doğru fabrika kontrolörlüğüne terfi ettiğini görüyoruz.Görev aşkıyla dolu olduğu için,vazifesini ailesinden,çocuklarından,kendi hayatından bile üstün tutar.Etrafında ki herkesi kendi gibi yaşamaya zorlaması,görev takıntısı toplum içinde takdir görse de genelde küçümsenir ve horlanır.Murtaza'nın rol modeli ise Balkan savaşlarında şehit düşen dayısı kolağası Hasan' dır.Hep onu örnek alarak görev aşkıyla, herkesi disipline etmeye çalışır.
Murtaza'nın hem kendi hem çocuklarının hayattaki varoluş sebepleri dayısı gibi bu vatan için çalışmak ve vazifesini en doğru ve kusursuz şekilde yapmaktır.
Bulunduğu devre uymayan dünya görüşü,çevresindeki yaşadığı çatışmalar,traji-komik olaylar ve hayalkırıklıklarıyla birlikte Orhan Kemal'in en sevilen roman kahramanlarından olmayı başarmıştır.
Türk edebiyatında adını kahramanın adından alan yapıtlardan biridir Murtaza.
Yine Türk edebiyatında yalnızlığıyla kendi dünyasını örmüş, yalnızlığı kimlik edinmiş, düşle gerçek arasına sıkışmış kahramanlardan biridir.
Belki dünya edebiyatının yalnızlarından biridir; yani Türk "Don Kişot"udur.
Önce Görev
Yazar, bir karakter oluşturarak ,günümüz memurlarına ders niteliğinde roman yazmış. Görev aşkıyla yanan karakter ,önce görev diyor.O dönemin koşulları, zorlukları, kolaylıkları gözler önüne seriliyor .Yazarın dili sade.Çok kıymetli bir Yazar.İyi ki ülkemizde doğmuş ,yaşamış ve böyle güzel eserler sunmuş bizlere .
Bilirsiniz kimdir Murtaza? Kimdir Kolağası Hasan Bey? Bilmezsiniz? Alsa idiniz kurs, görse idiniz sıkı terbiye amirlerinizden bilirdiniz kimdir Murtaza hemda Kolağası Hasan Bey.
Şu anda "yukarıda Allah, Ankara'da devlet, hemda hükümet, burda da ben!" zehirlenmesi yaşıyorum. Üstelik işin içine Kolağası Hasan bey de karıştı, kurtarın beni! :))
Öze dönülüyor... Loading... %98... %99... %100... Completed!
Merhaba arkadaşlar. Çok eğlendim, çoook. O kadar keyifli bir kitaptı ki... Çabucak bitirmek istedim, çünkü biraz daha sürseydi, paylaştığım alıntılardaki yazım hatalarından ötürü, TDK yetkilileri beni içeri atmaya gelecekti... :)
Gelelim kitap hakkındaki düşüncelerime:
1)Çok eğlendim, çünkü Murtaza hemşehrim, benim gibi muhacirdi. Orhan Kemal'in yazım şekline, kulağım konuşma biçimi olarak aşina olduğu için, sanki yanımda bir akrabam konuşuyor benimle de, ben ona gülüyorum gibi hissettim.
Laf aramızda, bizim akrabalar biraz Murtaza'ya benziyor. Nasıl diye sorarsanız, kendilerini çok beğenmişlerdir, yaptıkları işi kimsenin onlardan daha iyi yapamayacağını sanırlar. Bir olayı anlatırken pireyi deve yaparlar ve kendilerini dev aynasında görürler. Bu olaylara çok alışkın olduğumdan ve çokça güldüğümden kitap aşırı hoşuma gitti, sanki tanıdığım birinin biyografisini yazmıştı sevgili Orhan Kemal...
Murtaza'nın bizimkiler gibi anlattıkça anlatması, anlatmaktan ve abartmaktan bıkmaması, çok dikkatimi çekti. Benim yaşadığım durumların aynısını kitaptaki kişiler de yaşıyordu. "Gına" üstünüze koşarak geliyordu, ama Murtaza size birşeyler anlatmaktan bir türlü bıkmak bilmiyordu.. "Demek ki bizimkilere doğru kişilik tahlili yapmışım," diye düşündüm.
2)Murtaza bir tür psikanaliz kitabı türünde olmuş aslına bakarsanız. Bildiğimiz üzere Orhan Kemal çok gezermiş, halkın nabzını
Ah Murtaza Ahh! :))1000Kitap
Murtaza, Orhan Kemal'in en çok keyif alarak hatta belki yer yer kahkahalar eşliğinde yazdığı bir roman bence. :) Okurken ben sıkça kıkırdadım şahsen, gayet zevkli bir okuma oldu. :))
Hakkında kısacık bir şeyler yazayım:
Murtaza, "fazla doğrucu" bir bekçidir ve bu yüzden de ne mahalleli tarafından maruz bırakılmadığı alaylar, hakaretler kalır ne de başına gelmeyen. Karşısında ise "gemim yürüsün de nasıl yürüyeceği önemli değil" derdinde ve anlayışında olan koca bir dünya vardır. Bu budalalık seviyesindeki doğruculuğu sebebiyle büyük kayıplar da verir ancak kitabın son sayfasına, hatta son cümlesine kadar da bildiğinden bir adım geri atmaz. İki zıt kutbu bir araya getiren Orhan Kemal, iki tarafı da savunmadan güzel bir hiciv çıkarır ortaya.
Karakter seçimlerine bakıldığında bu kitapta yazar adeta şunu söylemektedir:
"Tamamen iyi veya komple kötü insan yoktur. Doğru veya yanlış insan da yoktur. Hepsinden hepimizde biraz biraz var."
Kitabın hemen herhangi bir sayfasını açtığınızda görebileceğiniz veya kitabı bitirdiğinizde muhtemelen bir süre kulaklarınızda çınlayacak o meşhur söylev:
"Yukarıda Allah, Ankara'da devlet ve hükümet, burda da ben! Ben gördüm çok sıkı kurs, aldım amirlerimden terbiye, hem daa takdirname! Dolaşır benim damarlarımda Kolağası Dayım Hasan Bey'in mübarek kanı..."
Ah Murtaza Ahh! :))
Doğru olanı anlatmak kolay doğru olanı yaşamak zor…
“Ben gördüm çok sıkı kurs, aldım amirlerimden terbiye, hem da takdirname!” Defalarca tekrar edilen cümle…
Bizim Don Kişotumuz Bekçi Murtaza
Yeldeğirmenlerine karşı değil belki ama toplumdaki düzensizlik , suç ahlaksızlık gibi yanlışlara karşı savaşırken (!) Kara mizah unsuru kitap boyunca okuru yalnız bırakmıyor .
Adalet, hakkını alma , hukuk güçlü olanın insiyatifine bırakılamayacak kadar “steril” kavramlar , eserde de bu gözler önüne seriliyor.
Romanda geçen bir cümle daha “ Yukarıda Allah; Ankara’da Devlet, hem de Hükümet; Burada da ben!” Haddinden fazla güç sahibi olduğunu zannetmek…
Velhasıl öyle çok yönüyle toplumu , insanları,adaleti anlatmış ki olay Bekçi Murtaza’yı aşmış…
Okuyun okutun…
Puan vermedi·363 syf.··
Beğendi
·2016 52. kitabı
·3 günde okudu
·Okunma: 07 Aralık 2016 18:00
Merhaba...
Bir vazife adamı: Murtaza
Amirlerinden en sıkı kurs görüp bunun sonucu olarak en nihayetinde takdirname alan, büyüklerinden terbiye gören, kanında vazifesi için Balkan Harbi'nde şehit düşen Kolağası Hasan Dayı'sının kanını taşıyan, hiçbir zaman disiplin, doğruluk ve dürüstlükten taviz vermeyip vazife uğruna ciğerparesinin bile ölümüne neden olan Murtaza, Orhan Kemal'in gazetede tefrika ettiği yazıların büyük ilgi görmesi ile kitaplaştırdığı Türk edebiyatının en trajikomik romanı.
Orhan Kemal, Murtaza'nın roman olma serüvenini de şöyle anlatmış: "İstanbul’a yeni gelmiştim. Yaşar Kemal, Tunç Yalman’a övgüyle söz etmiş ki, Tunç Yalman ilgilendi, romanın müsveddelerini rica etti benden. Verdim. Ama yayınlanmaya başlayacağını aklıma bile getirmemiştim. Nasıl gelsin? Yıllar yılı sadece yirmi otuz sayfa yazabilmiştim. Tefrikaya başlarsa, bu dört günlük yazı demekti. Bir gün yayımlanmaya başlanmış görmeyeyim mi? Her yanım buz kesildi. Bunun gerisini nasıl getireceğim. Öylesine titiz çalışıyorum. Ecel terleri döke döke devam ettim. Bitti. Ama Murtaza, uzun yıllara dayanan olgunlaşmış bir romanın kağıda dökülmesinden ibaretti."
Orhan Kemal'in gözlemleri ile yazmış olduğu bu eserde, karakterin nasıl ortaya çıktığı ile ilgili ilginç bir durumda var. Murtaza, Adana’da bir bankada kapıcılık yapmaktadır. Orhan Kemal'in eşi Nuriye Hanım ve arkadaşı Nurer Hanım romandaki Murtaza’nın bankadaki kapıcıya fena halde benzediğine tanık olurlar. Nurer Hanım kapıcı Murtaza’ya Orhan Kemal’in Murtaza’sını anlatmış kapıcı Murtaza'da şöyle cevaplamış: “A be bu adam beni nereden tanır? Bilir mi benim gibi bir adam yaşar Adana’da, hemi de bu sıcakta. Neden yazar beni kitaplar? Ya okurlarsa amirlerim, bu yolda istemem laubalilik!”
Kısaca kitabın konusundan da bahsedecek olursak, mübadele
9/10
2021 43. kitabı
Bu zamana kadar okurken çok çok eğlendiğim iki kitap var; biri Cervantes'in Don Quijote, biri de aha bu Murtaza. O kaaaadar keyifli bir kitaptı ki bitsin ıstemedim. Kıyamayıp günlere ayırıp okumak istedim ama mümkün değil eğlenmeye nasıl ihtiyacım varsa kitabi elimden düşuremedim. Gayet akıcı bir kitap tabiri caizse tek solukta okunacak amaaaa etkisi bana göre bir ömür sürecek lezizzz bir şaheser...
Daha kitabin başındayken bu da bizim Don Quijote dedim, kaldı ki yazarımız da kitabin belirli yerlerinde Murtaza' yi Don Quijote benzetmistr. Don Quijote gibi, Murtaza da değişen toplumsal ya-
pının, insan ruhunu zedeleyen sonuçlarının bir kurbanıdır. Murtaza gülünç duruma düşme pahasına toplumun değişimine direnen, aklın, mantığın, teknolojinin, kapitalizmin değil, saf insanlık halinin yanında duran bir karakterdir.( aslında karakter demek de doğru bir tabir değil çünkü Murtaza, kendi coğrafyasini aşmış dunyaya mal olmuş bir tip haline gelmiştir.)
Don Quijote da Murtaza'yi da hasta olarak nitelendirirsek ki bana göre değil. Çünkü her iki tip de hastalık adı altında hasta düşmüş toplumla savaşıyor.
İnceleme biraz Don Quijote - Murtaza benzerlikleri gibi oldu ama hali hazırda her iki kitabi okuyanlarımiz bilir, Don Quijote kitap boyunca yel degirmenleri ile savaşırken bizim Murtaza da değişen toplumsal yapının içinde gitgide eriyen cahil u cühela halk ile savaşti durduuuu. Her iki kitap da güldürdü, yüreğimizi burktu, bizi kırdı, üzdü, düşündürdü... düşündursun dee olmayan uykularımiz biraz daha kaçsın.
Siz hâlâ Murtaza ile tanışmadınız mı ?
E tabii almadınız terbiye , görmediniz kurs :)
Mübadele sonrası Çukurovaya yerleşen bir göçmendir Bekçi Murtaza.. O zamanlar gelen muhacirlere bıraktıkları topraklar karşılıklığında , konak ve arazi verilir.. Ama bizim dürüst Murtaza bunu kabul etmez . Fazla disiplinli ve görev aşkı olan bu adamdan herkes rahatsızdır. Mahallede kimseye göz açtırmaz kedilere bile çöp kovalarını devirdiği için kızar .. aslına bakılırsa iyi, saf bir adam .. Sonra fabrikada işe başlar ama orda durum daha vahim olur , herkesi canından bezdirir. Murtazaya göre herkes işini iyi yapacak, zenginler zengin, fakirler şükredecek.. Kimse düzeni eleştirmeyecek .. Ona çok kızdığım zamanlar da oldu ama yine de ben sevdim Murtazayı.. Bu arada demokrat ve çoklu partilere geçiş döneminde ki seçmeni de iyi anlatmış Orhan Kemal. Halktan biri olan Nuh’un bi anda konaklara (Şehirden ve halktan uzak) yerleşmesini küçük ayrıntılarla güzel eleştirmiş. Ben keyif alarak okudum.. iyi okumalar..
Yukarıda Allah, Ankara da devlet ve hükümet burda da Murtaza
Orhan Kemal’in Murtaza romanı benim için hem güldüren hem de sinirlendiren bir kitap oldu. Yunanistan göçmeni olan Murtaza, Balkan harbinde şehit düşen kolağası Hasan dayısının izinden gitmek ister ama elinden gelen en yüksek görev mahalle bekçiliğidir. Görev aşkıyla yanıp tutuşan, cahil ama disiplinli bu trajikomik karakter, ilk bölümde mahalledeki tavırlarıyla insana kahkaha attırır. Hele ki ağzından düşmeyen “Ben gördüm çok sıkı kurs aldım amirlerimden, terbiye hem de takdirname!” sözü, karakterin kafasına kazınır.
Fakat ikinci bölümde fabrika sahneleriyle işin rengi değişir. Murtaza, gece kontrolcüsü olur ve aynı disiplin anlayışını işçilere ve kendi kızlarına da uygular. Burada kızına uyguladığı sertlik, trajik bir sona yol açar ve okurken içimi burktu. Kitap boyunca Murtaza’nın devrik cümleleri ve sürekli tekrar ettiği bu “sıkı terbiye” sözleri beni zaman zaman yordu; fakat bu da onun karakterini daha gerçek kıldı. Murtaza, görev aşkının insanı nasıl körleştirdiğini gösteren, insana hem düşündüren hem de duygu fırtınası yaşatan güçlü bir roman. Okurken gerilmemeniz dileğiyle :))
Yazar Hakkında
Orhan KemalYazar · 78 kitap
Mehmet Raşit Öğütçü, yazar olarak Orhan Kemal, aydınlık gerçekçi Türk roman ve oyun yazarıdır.
Adı, Türk edebiyatının büyük ustaları arasında anılan yazar; roman, öykü, oyun, şiir gibi farklı tarzlarda birçok esere imza atmış olsa da daha çok romancılık yönü ile tanınmıştır. İlk öykü kitabı Ekmek Kavgası (1949) ve Küçük Adamın Notları başlığı altında yayımladığı öz yaşam öyküsü roman dizisiyle yaygın bir üne kavuştu. Edebi hayatı 1960'lı yıllarda zirveye ulaştı. Adana'da toprak ve fabrika işçilerinin dünyasını, İstanbul'daki gecekondu mahallelerini, fabrika çevrelerini eserlerine yansıttı. Murtaza, Hanımın Çiftliği, 72. Koğuş adlı eserleri başyapıtlarındandır. Adanaspor'da futbol oynamıştır. Golcü Raşit olarak bilinmektedir.
HAYATI;
Orhan Kemal, 15 Eylül 1914’te Adana’nın Ceyhan ilçesinde doğdu. Babası Çanakkale cephesinde topçu teğmeni olan avukat Abdülkadir Kemali Bey, annesi ise öğretmen Azime Hanım’dı. Çocukluğu Adana’da geçti, I. Dünya Savaşı sonrası Fransız işgali nedeniyle ailesiyle Niğde ve Konya’ya taşındı. Babası Kuvâ-yi Milliye’de yer aldı ve daha sonra TBMM’ye milletvekili seçildi. 1931’de aile Beyrut’a taşındı; Orhan Kemal burada orta öğrenimini bırakıp çeşitli işlerde çalıştı, bir yıl sonra Türkiye’ye dönerek Adana’da çırçır fabrikalarında işçilik yaptı.
1937’de evlendi ve ilk çocuğu Yıldız doğdu. 1938’de askere gitti; Maksim Gorki ve Nâzım Hikmet kitapları okuduğu için 5 yıl hapis cezası aldı ve Kayseri Hapishanesi’nde tutuldu. Burada ilk şiirlerini yazdı ve 1940’ta Nazım Hikmet ile tanışarak onun etkisiyle öykü ve romana yöneldi. İlk öykülerini Bacaksız Orhan adıyla yayımladı, Orhan Kemal ismini ise 1943’te kullanmaya başladı.
Tahliye olduktan sonra Adana’da işçilik ve hamallık yaptı; geçim sıkıntısı yaşadı. 1945’te öyküleri yayımlanmaya başladı ve kısa sürede tanındı. 1948’de ilk öykü kitabı Duygu, 1949’da ilk romanı Baba Evi yayımlandı. İstanbul’a taşındıktan sonra edebiyat çalışmalarını sürdürdü, önemli eserleri arasında Murtaza, Cemile, Bereketli Topraklar Üzerinde ve 72. Koğuş bulunur. 1960’larda tiyatroya da adım attı ve çeşitli ödüller kazandı.
Orhan Kemal, 2 Haziran 1970’te geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Hayatı boyunca yoksul ve emekçi sınıfların yaşamını, toplumsal gerçekçilik çerçevesinde eserlerine aktardı ve Türk edebiyatında bu türün öncü isimlerinden biri oldu.
Anısını yaşatmak için İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde, Cihangir semtinde Orhan Kemal Müzesi açıldı. 1972'den bu yana adına bir roman yarışması (Orhan Kemal Roman Armağanı) düzenlenmektedir. Ayrıca Fatih Ordu Caddesi üzerinde bulunan İl Halk Kütüphanesi'ne adı verilmiştir.
