Felâtun Bey ile Râkım Efendi | Ahmet Mithat EfendiTürk Edebiyatı
Roman sadece Tanzimat edebiyatının değil, aslında Osmanlı toplumunun Batı'yla kurduğu ilişkinin en net hikâyelerinden biri. 
Ahmet Mithat Efendi, halkı eğitmek için yazan bir yazar olmanın yanı sıra, hayatının büyük bir kısmını da yazıya adamış ve bu yüzden de ”yazı makinesi„ diye anılmış bir isim.
En büyük derdi, Batı'dan alınan yeniliklerin doğru şekilde özümsenip özümsenmediği meselesi olmuş. Romanı okurken sadece iki kahramanın macerasına değil de, 19. yy İstanbul'unda modernleşmenin toplumsal hayata nasıl yansıdığına tanıklık ediyor okurlar.
Felâtun Bey, babasından kalan serveti hovardaca harcayan, Batılı yaşama biçimini sadece kıyafetlerde, eğlencelerde ve yüzeysel alışkanlıklarda arayan bir kahraman. Fransızca kelimeler serpiştirerek konuşmasının aksine, dilini de kültürünü de derinlikli olarak bilmeyen karakter. Tüm bunları yanında trajik bir tarafı da vardır çünkü özünde biraz naif, hatta yer yer sevimli tarafı da yansıyor.
Râkım Efendi ise Felâtun'un tam karşısında duruyor. Kendi emeğiyle yükselen, okuyan, çalışan, öğrenen, birden fazla dil bilen ve Batı kültürünü gerçekten özümseyen biri. Batı'nın faydalı yönlerini alırken Osmanlı'nın inceliğini ve kimliğini korumayı başaran bir karakter olarak çıkıyor. Ahmet Mithat Efendi'nin gözünde ideal genç odur. Ne kendi özünü reddeder ne de modernleşmeye kapılarını tamamen kapatır. Bir yandan zarif ve kibar bir İstanbul efendisidir bir yandan da yeniliklere açıktır böylelikle.
Felâtun'un yüzeyselliği ile Râkım'ın sağlamlığı arasında büyük bir uçurum var. Ve yazar bunu okurun gözünün önüne sererken sık sık araya giriyor, açıklamalar yapıyor ve yorumlar katıyor.
150 yıl önceki meselelerin günümüzde hâlâ güncel oluşuyla, sosyal platformlarda, hayat tazlarını sergileyen ama çoğu içi boş bir 'batılılık' algısına sıkışmış gençleriyle Felâtun Beyi'n; çalışkanlılığıyla, bilgisiyle, emeğiyle yol alan ve modernleşmeyi özüne zarar vermeden yaşayan gençlerde de Râkım Efendi'nin izleri bulunuyor.
Bu yönüyle bu roman yalnızca bir dönem romanı değil, aynı zamanda bir toplumsal ayna ve bu bağlamda okura söylenen şey; Batılılaşmak kötü değil; ama köksüzleşmek, özünü unutarak taklit etmek insanı sadece sahre bir gölgeye dönüştürür.
Keyifli okumalar…
Felâtun Bey ile Râkım Efendi Ahmet Mithat Efendi 
Emrah Balcı (çevirmen)
Ahmet Mithat Efendi, halkı eğitmek için yazan bir yazar olmanın yanı sıra, hayatının büyük bir kısmını da yazıya adamış ve bu yüzden de ”yazı makinesi„ diye anılmış bir isim.
En büyük derdi, Batı'dan alınan yeniliklerin doğru şekilde özümsenip özümsenmediği meselesi olmuş. Romanı okurken sadece iki kahramanın macerasına değil de, 19. yy İstanbul'unda modernleşmenin toplumsal hayata nasıl yansıdığına tanıklık ediyor okurlar.
Felâtun Bey, babasından kalan serveti hovardaca harcayan, Batılı yaşama biçimini sadece kıyafetlerde, eğlencelerde ve yüzeysel alışkanlıklarda arayan bir kahraman. Fransızca kelimeler serpiştirerek konuşmasının aksine, dilini de kültürünü de derinlikli olarak bilmeyen karakter. Tüm bunları yanında trajik bir tarafı da vardır çünkü özünde biraz naif, hatta yer yer sevimli tarafı da yansıyor.
Râkım Efendi ise Felâtun'un tam karşısında duruyor. Kendi emeğiyle yükselen, okuyan, çalışan, öğrenen, birden fazla dil bilen ve Batı kültürünü gerçekten özümseyen biri. Batı'nın faydalı yönlerini alırken Osmanlı'nın inceliğini ve kimliğini korumayı başaran bir karakter olarak çıkıyor. Ahmet Mithat Efendi'nin gözünde ideal genç odur. Ne kendi özünü reddeder ne de modernleşmeye kapılarını tamamen kapatır. Bir yandan zarif ve kibar bir İstanbul efendisidir bir yandan da yeniliklere açıktır böylelikle.
Felâtun'un yüzeyselliği ile Râkım'ın sağlamlığı arasında büyük bir uçurum var. Ve yazar bunu okurun gözünün önüne sererken sık sık araya giriyor, açıklamalar yapıyor ve yorumlar katıyor.
150 yıl önceki meselelerin günümüzde hâlâ güncel oluşuyla, sosyal platformlarda, hayat tazlarını sergileyen ama çoğu içi boş bir 'batılılık' algısına sıkışmış gençleriyle Felâtun Beyi'n; çalışkanlılığıyla, bilgisiyle, emeğiyle yol alan ve modernleşmeyi özüne zarar vermeden yaşayan gençlerde de Râkım Efendi'nin izleri bulunuyor.
Bu yönüyle bu roman yalnızca bir dönem romanı değil, aynı zamanda bir toplumsal ayna ve bu bağlamda okura söylenen şey; Batılılaşmak kötü değil; ama köksüzleşmek, özünü unutarak taklit etmek insanı sadece sahre bir gölgeye dönüştürür.
Keyifli okumalar…
Felâtun Bey ile Râkım Efendi Ahmet Mithat Efendi Emrah Balcı (çevirmen)Felâtun Bey ile Râkım EfendiAhmet Mithat Efendi · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202228,2bin okunma
·
32 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.