İlyada ve İnsan
Öncelikle bu büyük eseri bize kazandıran çevirmenlerimiz Azra Erhat ve A. Kadir’e sonsuz teşekkürler. Onların emeği sayesinde bu destanı yalnızca okumuyor, adeta yaşıyoruz.
Bugüne kadar birçok eser okumuş olmama rağmen, hiçbirinden Homeros’un İlyada’sı kadar derin bir okuma zevki aldığımı hatırlamıyorum. Bu yüzden kitabı bitirmem uzun sürdü, çünkü bitmesini istemedim. Şikâyetçi değilim, yeniden başlasam yine yavaş okurdum.
İlginç olan şu ki, konusu savaş olan, insanlık tarihinin en büyük dramlarından birini anlatan bir eserden böylesine keyif almak ilk bakışta tuhaf görünüyor olabilir. Ancak Homeros’un anlatımıyla savaş, bir yıkım olmaktan çıkarak, insan ruhunun en derin hâllerini görünür kılan bir deneyime dönüşüyor.
Homeros’un gücü, savaşı anlatmakla kalmayıp onu okura yaşatmasında bence. Savaş meydanındaki her savaşçının soyunu, geçmişini ve karakterini anlatarak onları sıradan figürler olmaktan çıkarıyor. Bu yüzden birinin düşüşü yalnızca bir ölüm değil, bir hayatın, bir geçmişin ve bir dünyanın yok oluşu oluyor.
Bu anlatım, şiirin ritmiyle kurulduğu için etkisi daha da derinleşiyor. Homeros’un benzetmeleri hem anlatımı berraklaştırıyor hem de esere estetik bir zarafet katıyor. Gençliğin “çiçek açması”, bir babanın yavrularına yem taşıyan kuşa benzetilmesi…
Savaşın ortasında bile hayatın sürdüğünü hissettiriyor. Bu zıtlık, eseri yalnızca bir destan olmaktan çıkarıp derin bir insanlık anlatısına dönüştürüyor.
İlyada, yalnızca kahramanlıkların anlatıldığı bir metin değil; insanın öfkesiyle, korkusuyla, gururuyla ve kırılganlığıyla yüzleştiği evrensel bir anlatı. Savaş en vahşi haliyle bile , insanı değiştiremiyor, aksine onun içindeki duyguları daha görünür kılıyor.
Homeros, savaşın sertliğini saklamıyor. En kanlı sahneleri tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor: kopan uzuvlar, saplanan kargılar, çarpışan tunç zırhlar…
Okur kendini o savaşın içinde bulurken bazı sahnelerin içinden hızla uzaklaşmak ihtiyacı hissediyor. Ancak tüm bu yıkımın ortasında bile onun asıl meselesi sadece savaş değil, insan.
Akhilleus’un öfkesiyle başlayan bu destan, aslında bir insanın iç yolculuğunu dönüşüyor. Gururu, dostuna duyduğu sevgi ve onu kaybettikten sonra yaşadığı yıkım adım adım işleniyor. Patroklos’un ölümüyle birlikte sınırlar yıkılırken, yas öfkeye, öfke ise ölçüsüz bir şiddete dönüşüyor.
Hektor ise yalnızca bir düşman değil. Korkan, kaçan ama sonunda kaderiyle yüzleşen bir insan olarak karşımıza çıkıyor. Kaçışı bir zayıflık değil, insanî bir durum, geri dönüp savaşması ise onu gerçek bir kahraman hâline getiriyor. Ölümü bir yenilgi değil, onurlu bir son.
Destanın en sarsıcı anlarından biri, Hektor’un ölümünden sonra yaşananlar. Akhilleus’un onun bedenine yaptığı saygısızlık, intikamın insanı nasıl ölçüsüzleştirdiğini açıkça gösteriyor. Ancak tam bu noktada anlatı yön değiştiriyor. Priamos’un, oğlunu öldüren adamın karşısına çıkması, bir kralın değil, bir babanın düşmanını önünde diz çöküşü. Bu an, destanın en güçlü kırılma noktası. İki düşman aynı acıda buluşuyor ve Akhilleus ilk kez yeniden insan oluyor.
Birlikte ağladıkları o an ise , İlyada’nın kalbi.
Çünkü o anda savaş susuyor, öfke çözülürken geriye sadece insan kalıyor.
İlyada’nın sonunda ne Truva’nın düşüşü ne de Akhilleus’un ölümü anlatılıyor. Bu bir eksiklik değil, bilinçli bir tercih bence. Homeros’un derdi bir sonu göstermek değil, o sona giderken insanın içinde yaşananları anlatmak.
Bu yüzden destan bir zaferle değil, bir cenaze töreniyle sona eriyor. Hektor’un toprağa verilişi, insana duyulan saygının en güçlü ifadesi oluyor.
Homeros bize bir son değil, bir insan bırakıyor.
Savaşın gürültüsü susuyor, kılıçlar çekiliyor, öfkeler dinmiyor belki… ama insan kalıyor.
Geriye bir baba, bir dost ve bir ölü kalıyor.
Ve onların ardından dökülen gözyaşları.
Anlıyorum ki savaş bile silemiyor insanın;
ne merhametini,
ne yasını,
ne de son görevini.
Sessiz bir vuruş bu,
ama en derinden.
Teşekkürler Homeros.
Bize savaşın içinde bile insan kalınabileceğini gösterdiğin için.
Çünkü senin anlatmak istediğin,
bence tam olarak bu:
Savaşın ortasında bile insan kaybolmaz.
·
793 Gösterim
2 Yorum
Emeğine sağlık çok güzel bir inceleme olmuş✨ Akhilleus'un hikayesi bir insanın karşı karşıya kalabileceği ikilemleri, doğru ve yanlış arasındaki seçimleri etkileyici bir şekilde anlatıyordu🌼 İlerleyen zamanda bu kitabı da okumak istiyorum.
Düşüncenin Gücü
Gönderi Sahibi
Burada Akhilleus’u tanıdıkça, Madeline Miller’ın Akhilleus’un Şarkısı romanını yazmasının ne kadar anlamlı olduğunu daha iyi kavradım. Akhilleus’un Patroklos ile kurduğu bağ; dostluk, yoldaşlık ve derin bir yakınlık açısından oldukça farklı bir boyutta. Homeros bu ilişkiyi İlyada’da son derece etkileyici biçimde anlatıyor. Özellikle Patroklos’un cenaze töreni, onun adına düzenlenen yarışmalar ve dağıtılan ödüller, Akhilleus’un yasını ve bağlılığını güçlü bir şekilde ortaya koyuyor.
Miller, bu duygusal durumu çok iyi kavrayıp yeniden kurgulayarak etkileyici bir eser ortaya koymuş. Kurgu olsa da, ruh olarak kaynaktan yinede
çok uzaklaşmadığını düşünüyorum.
Bu iki eserden sonra bu kitabı okumanı gerçekten çok isterim. Büyük ihtimalle senin de çok hoşuna gidecektir.
Güzel yorumun için çok teşekkür🙏💕 ederim.
Düşüncenin Gücü
Gönderi Sahibi
Değerli yorumun için çok teşekkür ederim. . 🙏💕
Evet, Odysseus bu savaşta en çok çekenlerden biri. Akıl ve zekâsıyla savaşa yön veren önemli bir figür. On yıl süren Troya Savaşı’ndan sonra, İthaka’ya dönebilmek için bir on yıl daha süren zorlu bir yolculuğa çıkar ve bu süreçte sayısız tehlikeyle mücadele eder.
Keyifli okumalar ❤
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.