Bir Kimlik Kaybının Anatomisi: ŞıpsevdiEdebiyat
Hüseyin Rahmi Gürpınar denilince akla genellikle o şen şakrak İstanbul sokakları, mahalle kavgaları ve ince bir mizah gelir. Ancak Şıpsevdi, o gülüşmelerin ardında aslında derin bir trajediyi ve köksüzleşmenin getirdiği o büyük boşluğu barındırır. Meftun Bey’in şahsında cisimleşen o "alafrangalık" merakı, aslında bir toplumun kendi kimliğiyle verdiği hüzünlü kavganın resmidir.
Şıpsevdi, sadece bir yanlış batılılaşma eleştirisi değildir; o, bir insanın kendi gerçeğinden kaçarken nasıl koca bir hayatı ve etrafındakileri yıkıma sürüklediğinin ağıtıdır. Meftun’un Paris hayalleriyle süslediği o köşk, aslında dışı süslü, içi ise çürümeye yüz tutmuş bir yalnızlığın sembolüdür.
Kitabı okurken, o abartılı Fransızca kelimelerin arkasında, kendi toprağına yabancılaşmış bir ruhun sessiz hıçkırığını duymamak elde değil.
Kitapta geçen şu ifade, eserin ruhundaki o temel sancıyı çok iyi özetler:
Hayat, bir tesadüfler zinciri; biz ise bu zincirin halkaları arasında savrulan biçareleriz.
Hüseyin Rahmi, burada kahramanının o şıpsevdi, her şeye hemen kapılan ama hiçbir şeye kök salamayan doğasını anlatırken aslında insanlığın ortak kaderine dokunuyor. Meftun, her yeni modaya veya fikre aşık olurken, aslında içindeki o devasa aidiyet boşluğunu doldurmaya çalışıyor. Ancak bu boşluk, ne ithal mobilyalarla ne de yapay bir yaşam tarzıyla doluyor.
Bir diğer sarsıcı nokta ise insanın kendi felaketine olan körlüğüdür:
İnsan kendi felaketini kendi elleriyle hazırlar da, sonra oturup kaderine ağlar.
Bu cümle, roman boyunca her karakterin ama en çok da Meftun’un içine düştüğü o ironik kederi anlatıyor. Köşkteki o şatafatlı sofralar kurulurken, arka planda bir ailenin onuru ve birikimi eriyip gidiyor. Yazar, mizahı bir maske gibi kullanarak bizi en can alıcı yerimizden, vicdanımızdan vuruyor.
Şıpsevdi’yi bitirdiğinizde elinizde kalan sadece bir kurgu değil, bir geç kalmışlık hissidir. Meftun’un o bitmek bilmeyen arzuları, aslında hepimizin içindeki o daha fazlası olma hırsının ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Romanın sonunda rüzgarın savurduğu yapraklar gibi dağılan o hayatlar, bize köklerimize tutunmanın önemini hüzünlü bir dille hatırlatıyor.
Gürpınar, bizi güldürürken aslında şunu fısıldıyor: Kendi sesini kaybeden, başkasının şarkısını asla doğru söyleyemez.
Okuduğunuz her satırın ruhunuzda bir iz bırakması dileğiyle.
·
293 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
