Sanatçının kendi yarattığı dünyayı yok etme hakkı var mıdır?Felsefe
Kafka veremden ölüm döşeğinde yatarken en yakın arkadaşından yazdığı her şeyi yakmasını istemişti. Bu onun son vasiyetiydi ama arkadaşı ihanet etti. Bütün yazdıkları ölümünden sonra basıldı. Bu sayede onu tanıdık ve Kafkaesk kavramı edebiyata girmiş oldu.
Vergilius Maro ise Romalı bir şairdir. Topluma mal olmuş ünlü şiiri Aeneis'in öldükten sonra yakılmasını ister. Aslında her iki yazarda da benzer olan tamamlanmamışlık hissiyatı ve yazdıklarının mükemmel olmaması inancıydı. Vergilius sanatın ve yazdığı şiirin, topluma bir katkısı olmayacağını düşünmüştür. Kafka ise yazının bireysel olarak onu dünyadan kopardığına inanır. Hem yazısız yapamaz hem de tükenir. Ortak paydada bir eser yaratıcısını tükettiği anda, yaratıcısı giderken eserini de yanında götürmek ister.
Hermann Broch bize Vergilius'un son 18 saatini anlatır. İmparator Augustus ve dostları, eserini yakmaması konusunda onu ikna etmeye çalışır. Yazar bunu bize aktarırken bilinçakışı tekniğiyle bizi uzun ve sarmal cümlelere maruz bırakır. Ölüm döşeğindeki yaratıcı bir şairin beyninden ve ruhundan dökülenleri şiirsel bir boyutta verir. Okuması ve takip etmesi zor ama bana göre her nitelikli okurun deneyimlemesi gereken bir kitap. Yazar, şairin ölüme doğru olan yolculuğunu aktarırken sanatı ve eseriyle ilgili düşüncelerini dört bölüme ayırarak vermiştir.
SU (Varış ve Akış): Vergilius son saatlerini geçireceği Brindisi kentine su üzerinde bir gemiyle gelir. Su hem yolculuktur hem de şiirinin o zamana kadarki akışıdır.
ATEŞ (Yıkım ve Arınma): Ateş, Aeneis'in yok edilme arzusudur. Mükemmeliyetçiliğin getirdiği o yakıcı "yetersizlik" hissi. Vergilius sanatın, ölümün gerçeği karşısında "yanıp kül olması" gerektiğini düşünür.
TOPRAK (Mülkiyet ve Kalıcılık): Eserin sanatçıdan kopup "dünyaya" ve topluma kök saldığı aşamadır. İmparator Augustus ve dostları şiiri yakmasına engel olur.
HAVA (Sessizlik ve Ruh): Şair ölür, kağıtlar yakılmaz ama geriye kalan şey artık bir metin değil; o şairin havaya bıraktığı kalıcı bir "duygusal atmosfer"dir. Artık konuşmalar bitmiş ve geriye sadece bir ruh kalmıştır.
Sizce bir sanatçının kendi yarattığı dünyayı yok etme hakkı var mıdır, yoksa o dünya artık ihtiyacı olanlara mı aittir?
Son olarak; Vergilius yetenekli bir şair olmuş olsa da benim gönlüm Kafka'dan yanadır. Ayrıca kitabın Kafka ile alakası yoktur.
·
122 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.