Kitabın Yorumu
1533-1593 yıllarında yaşayan Fransız yazar Michel de Montaigne’nin “Denemeler” adlı eseri, dünya edebiyat tarihinde “deneme” türünün ilk örneği olarak kabul edilmektedir.
Kitap, Montaigne’nin; “Denemeler” adlı, önce iki cilt olarak yazdığı sonraları ise birç🆗 eklemelerle genişlettiği ünlü kitabından seçilen 112 başlıktan oluşan başarılı bir derlemedir. Kitabın konusu ise; yazarın, “insan ve hayat ile ilgili fikirleri”dir. Bu fikirler; ikişer-üçer sayfalık parçalar halinde anlatılmıştır.
Kitabın konu başlıkları; “Felsefeden, mutluluktan, çeviriden, yazı yazmanın inceliklerinden, Paris’ten, Amerika’nın bulunuşundan, korkudan, hastalıktan, kitaplardan, şiirden, kraldan, halktan, dilden, kanundan, hekimlikten, Romalılar’dan, bitkiden, pazarlıktan ve dünya vatandaşlığından”, yani bağımsız birç🆗 konudan oluşmaktadır.
Yazar, fikirlerini; tamamen eleştirel ve biraz da alaycı bir şekilde ortaya koymuştur. Montaigne, belki kendisine yönelecek tepkileri azaltmak, belki de gerçeği ifade etmek için; “Tüm konuları başkaları için değil, sadece kendisi için yazdığını” ve asıl muhatabın kendisi olduğunu belirmektedir.
Yazarın hayata dair gözlemleri ve yerinde tespitleri okuru oldukça etkiliyor. Bu, hayat ve insan üzerine düşünen yaklaşık elli yıllık bir hayat tecrübesinin ürünü olsa gerek. Tabii ki, eleştirel düşünceyi savunan yazarın birç🆗 fikrinin, bugün de bizim eleştirmemizi gerektiren yönleri olduğunu da belirtelim.
“Denemeler”in dili ağır değildir. Anlatım tarzı ise, kısa cümlelerden oluşmakta ve metinler okuru fazla zorlamamakta. Yine de, bazen anlatılan konular, okurda bir karşılık bulmayabilir. Bunun sebebi belki de; verilen örneklerin 500 yıl öncesine ve anlatılan tarihi olayların ise daha da eskilere ait olmasıdır.
Deneme türünün bir özelliği olarak; parçalar arasında konu uyumu gözetilmemiş ve bir mantık sırası takip edilmemiş, birbirinden bağımsız ve farklı, adeta daldan dala atlıyor gibi akla gelen fikirler rastgele sıralanmıştır. Bu yönüyle kitabı, “Başla ve Bitir” şeklinde değil de, zamana yayarak okumak daha mantıklı olabilir.
Konular, sohbet havasında, samimi bir anlatımla kaleme alındığından okunması zor bir kitap değildir.
Montaigne’nin, döneminin ve denemelerin kolay anlaşılabilmesi için kitaba; dört önsöz, Montaigne’nin hayatı, diğer düşünürlerin kitap üzerine yorumları ve nihayet yazarın kendisinin okuyucuya hitabını içeren birç🆗 metin konması faydalı bir editoryal çalışma olmuş.
Sonuç olarak; eleştirel düşüncenin ve düşünce özgürlüğünün temel eserlerinden biri olan “Denemeleri”n okunmasının önemli olduğunu düşünüyorum.
·
12 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.