Kendi Hayatını YaşamamakEdebiyat
“ ‘Peki dünyanın en büyük yalanı ne?’ diye sordu delikanlı, şaşkınlık içinde.
‘Ne mi? Hayatımızın belli bir anında, yaşamımızın denetimini elimizden kaçırırız ve bunun sonucu olarak hayatımızın denetimi yazgının eline geçer. Dünyanın en büyük yalanı budur.’ “
Yazarın asıl anlattığı şey umut değil, insanın kendi hayatından nasıl uzaklaştığı. Çünkü kitap boyunca Santiago’nun savaştığı şey çöl değil. Korku, belirsizlik, vazgeçme isteği, insanların ne düşüneceği, güvenli olanın uyuşturucu etkisi. Santiago başta özgür biri gibi görünüyor ama aslında o da diğer insanlar gibi güvenli tekrarların içinde yaşıyor. Sadece onun içinde bulunduğu kafesi daha geniş. İnsan bazen özgür olduğunu sanarken sadece alıştığı rutinin içinde dolaşıyor.
Mesela kristalci karakteri, Santiago’nun tersine hayalini gerçekleştirmek istemiyor. Hayalini canlı tutmayı tercih ediyor. Mekke’ye gitmek istememesinin sebebi inanç eksikliği değil; hayalini gerçekleştirdiği an yaşayacak bir şeyi kalmayacağından korkması. Kristalci karakteri burada kitabın trajik merkezi aslında. Çünkü o adam başarısız değil. Tam tersine toplumun gözünde düzenli, mantıklı, stabil biri. Ama ruhsal olarak durmuş durumda. Hayalini bilinçli şekilde gerçekleştirmiyor çünkü o zaman geriye kendi boşluğu kalacak. Gerçek hayatta da insanların büyük kısmı böyle. Başarısız olmaktan çok, gerçekten denemekten korkuyorlar. Çünkü denediğin anda artık bahanen kalmıyor.
Simyacı karakteri ise bana göre bir insan değil, bir fikir. Disiplinin, sadeliğin ve netliğin sembolü gibi. Sürekli “kalbini dinle” kısmı çok romantik geliyor ilk bakışta ama aslında kitapta kalp dediği şey duygusallık değil. Korkunun altındaki gerçek arzu. İnsan kendi iç sesini duymakta zorlanıyor çünkü zihni sürekli toplumun sesiyle dolu: garanti iş, güvenli hayat, başkalarının onayı, başarısız görünmeme çabası…
Ve Simyacı’nın en sert tarafı şu: İnsan kendi “kişisel menkıbesini” terk ettiğinde hayat onu hemen cezalandırmıyor. İşe gidiyorsun, para kazanıyorsun, gülüyorsun, sohbet ediyorsun. Dışarıdan her şey normal görünüyor. Ama içeride yavaş yavaş bir ölüm başlıyor. Yazar bunu hissettiriyor.
Santiago yolculuğu boyunca aslında altın değil, dönüşüm kazanıyor, kim olduğunu öğrenmeye çalışıyor. Ve bu dönüşüm romantik değil. Sürekli kaybediyor, kandırılıyor, korkuyor, yalnız kalıyor. Çölde yürümek kitabın fiziksel kısmı; asıl çöl insanın içindeki belirsizlik. Çünkü insanın en büyük problemi açlık, para ya da başarısızlık değil. En büyük problem, kendi potansiyelinin farkına vardığı halde onun altında yaşamaya razı olması.
Kitap boyunca karşılaştığı her karakter, insanın başka bir varoluş biçimi gibi:
- Kristalci, güvenli alana sıkışmış ve hayalini ertelemiş insan.
- İngiliz, bilgiyi yaşamaktan çok kontrol etmeye çalışan insan.
- Kabile savaşları, insanın dış dünyadaki kaosunu.
- Çöl ise insanın içsel boşluk ve yüzleşme alanı.
Kitaptaki “Evren senin için işbirliği yapar” fikri ise mistik ödül sistemi değil, bence yazarın anlatmak istediği şey şu: İnsan gerçekten tek bir hedefe bütün varlığıyla yöneldiğinde, zihni ilk kez parçalanmayı bırakıyor. Ve o netlik sayesinde daha önce göremediği fırsatları görmeye başlıyor. Yani mesele büyü değil; insanın bölünmüş yaşamaktan çıkması. İnsan kendi çağrısını duyduğu halde ondan kaçarsa, dışarıdan normal görünse bile içten içe çürümeye başlar. Kristalci bunun yaşayan örneği. Güvende ama canlı değil.
Kitabın sonunda hazinenin, Santiago‘nun yolculuğa başladığı yerde çıkması da bence “gerçek mutluluk içindeymiş” gibi basit bir mesaj değil. Santiago o yolculuğu yaşamadan, başladığı yerdeki hazineyi zaten göremezdi. Yani mesele varış noktası değil. Mesele, insanın dönüşmeden gerçeği görememesi. Kitapta en sevdiğim düşünce de şu oldu: İnsan bir noktadan sonra zincirlerini korumaya başlıyor. Güvenli bir mutsuzluk, belirsiz bir ihtimalden daha cazip geliyor. İşte “dünyanın en büyük yalanı” da burada başlıyor zaten. İnsan kontrolü kaybettiği için değil, kontrolü bırakmaya alıştığı için hayatı başkasının yazdığı bir senaryoya dönüşüyor.
Ve kitap bittikten sonra geriye kalan şey bir macera hissi olmuyor. Daha rahatsız edici bir şey kalıyor insanın içinde:
Kendi hayatını yaşamazsan, bir süre sonra yaşadığın hayat sana ait olmamaya başlar.
·
31 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.