“ ‘Peki dünyanın en büyük yalanı ne?’ diye sordu delikanlı, şaşkınlık içinde.
‘Ne mi? Hayatımızın belli bir anında, yaşamımızın denetimini elimizden kaçırırız ve bunun sonucu olarak hayatımızın denetimi yazgının eline geçer. Dünyanın en büyük yalanı budur.’ “
Yazarın asıl anlattığı şey umut değil, insanın kendi hayatından nasıl uzaklaştığı. Çünkü kitap boyunca Santiago’nun savaştığı şey çöl değil. Korku, belirsizlik, vazgeçme isteği, insanların ne düşüneceği, güvenli olanın uyuşturucu etkisi. Santiago başta özgür biri gibi görünüyor ama aslında o da diğer insanlar gibi güvenli tekrarların içinde yaşıyor. Sadece onun içinde bulunduğu kafesi daha geniş. İnsan bazen özgür olduğunu sanarken sadece alıştığı rutinin içinde dolaşıyor.
Mesela kristalci karakteri, Santiago’nun tersine hayalini gerçekleştirmek istemiyor. Hayalini canlı tutmayı tercih ediyor. Mekke’ye gitmek istememesinin sebebi inanç eksikliği değil; hayalini gerçekleştirdiği an yaşayacak bir şeyi kalmayacağından korkması. Kristalci karakteri burada kitabın trajik merkezi aslında. Çünkü o adam başarısız değil. Tam tersine toplumun gözünde düzenli, mantıklı, stabil biri. Ama ruhsal olarak durmuş durumda. Hayalini bilinçli şekilde gerçekleştirmiyor çünkü o zaman geriye kendi boşluğu kalacak. Gerçek hayatta da insanların büyük kısmı böyle. Başarısız olmaktan çok, gerçekten denemekten korkuyorlar. Çünkü denediğin anda artık bahanen kalmıyor.
Simyacı karakteri ise bana göre bir insan değil, bir fikir. Disiplinin, sadeliğin ve netliğin sembolü gibi. Sürekli “kalbini dinle” kısmı çok romantik geliyor ilk bakışta ama aslında kitapta kalp dediği şey duygusallık değil. Korkunun altındaki gerçek arzu. İnsan kendi iç sesini duymakta zorlanıyor çünkü zihni sürekli toplumun sesiyle dolu: garanti iş, güvenli hayat,