Saffet Murat Tura’nın Bilinci Bilimin Ufkuna Taşıma ÇabasıBilim/Felsefe
Histerik Bilinç, Saffet Murat Tura’nın bilinç problemine odaklanan; psikiyatri, nörobilim, fenomenoloji ve zihin felsefesini birlikte kullandığı teorik bir çalışmadır.
Kitabın merkezindeki temel soru şudur:
“Atomlardan oluşmuş maddi varlıklar olmamıza rağmen neden öznel yaşantılarımız ve fenomenal bilincimiz vardır?”
Kitap, klasik anlamda “histeri”yi anlatan bir klinik psikiyatri kitabı değildir.
“Histerik” kelimesi bu kitapta popüler anlamıyla değil; bilinç ile beden arasındaki ilişkinin çözümlenmesinde kullanılan teorik-klinik bir kavram olarak kullanılmaktadır.
Saffet Murat Tura bu eserinde yalnızca psikiyatrik bir meseleye değil, insan zihninin ontolojik yapısına yönelir.
Kitap, “bilinç nedir?” sorusunu popüler psikoloji düzeyinde değil; nörobilim, fenomenoloji ve psikanalizin kesişiminde ele alır.
Eserin en güçlü tarafı, bilinç problemini yalnızca biyolojik indirgemecilikle açıklamaya çalışmamasıdır.
Tura, beynin fiziksel süreçlerini ciddiye alırken aynı zamanda öznel deneyimin gizemini de korur.
Özellikle fenomenal bilinç meselesini işlerken, insanın yalnızca nöronal devrelerden ibaret olmadığını hissettiren bir düşünsel gerilim kurar.
Bu yönüyle kitap, katı materyalist bilinç teorilerine karşı eleştirel bir mesafe taşır.
Eserin önemli yönlerinden biri de Sigmund Freud ile kurduğu eleştirel diyalogdur.
Tura, Freud’un bilinçdışı ve bastırma kavramlarını tamamen reddetmez; fakat bunları çağdaş nörobilim ve bilişsel süreçlerle yeniden yorumlamaya çalışır.
Böylece kitap, psikanaliz ile modern bilim arasında köprü kurma girişimi hâline gelir.
Dil bakımından eser kolay değildir.
Yer yer yoğun kavramsal tartışmalar içerir ve dikkatli okuma ister.
Ancak bu zorluk, kitabın yüzeysel bir popüler bilim metni olmamasından kaynaklanır.
Özellikle bilinç felsefesi, özgür irade, zihin-beden problemi ve nöropsikiyatriyle ilgilenen okuyucular için oldukça ufuk açıcıdır.
Kitabın en önemli başarısı belki de şudur: İnsan zihnini yalnızca teknik bir nesne gibi incelemek yerine, onun taşıdığı varoluşsal derinliği de koruyabilmektedir.
Bu nedenle Histerik Bilinç, yalnızca bir psikiyatri kitabı değil; aynı zamanda insanın kendisini anlama çabasına dair felsefi bir düşünce metni olarak okunabilir.
Saffet Murat Tura’nın en dikkat çekici yönlerinden biri, bilinç meselesini ne kaba bir fizikalizme indirgemesi ne de metafizik bir mistisizme teslim etmesidir.
Tura, bilimin metodolojik sınırları içinde kalmaya özen gösterirken, fenomenal bilincin ortaya çıkardığı güçlüğü de dürüstçe kabul eder.
Özellikle özgür irade, epifenomenalizm ve kuantum mekaniği tartışmalarında, bilinci “yok sayarak” değil; henüz tam açıklanamamış bir “zor problem” olarak ele alır.
Onun yaklaşımında önemli olan şey, bilincin gizemini aceleci metafizik cevaplarla kapatmak değil, çözülebilir bir bilimsel problem hâline getirmeye çalışmaktır.
Bu nedenle kitap, bilinç konusunu indirgemeci bir kesinlikle çözmüş olduğunu iddia eden bir eser değil; aksine, beynin fiziksel süreçleri ile öznel yaşantı arasındaki ilişkinin nasıl bilimsel araştırmanın konusu yapılabileceğini göstermeye çalışan disiplinlerarası bir düşünce girişimi olarak okunmalıdır.
Kitabın ana fikri kısaca şudur:
İnsan bilinci yalnızca biyolojik bir makinenin otomatik çıktısı gibi görünmemektedir; öznel deneyim, beynin fiziksel süreçleriyle nasıl ilişkilendiği hâlâ tam çözülememiş derin bir problemdir.
·
604 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.