Kültüründen, bu kültürün ekonomisi, sanatı ve toplumsal düzeninden beslensek de Descartes-Bacon-Newton aydınlanması, Platon, Aristoteles, İbn-i Rüşt, Maimonides, Farabi, İbn-i Sina, Aquinalı Thomas, St Paul, Mevlana, Hacı Bektaşi Veli, Yunus zihinsel sistemlerinin tümdengelimciliğini de içerir.
Tümevarım, deneycilik-şüphecilik ile tümdengelimciliğin üzerine katmanlanmıştır; ona eklemlenmiştir.
İkisinin birlikte varlığı insanlık zihninde birbirinin üstüne dökülmüş su ve zeytin yağı gibi değil, birbirine bağlanınca yeni bir maddeyi, mesela suyu oluşturan hidrojen ve oksijen gibi bambaşka bir dönüşüme yol açar.