Mathias Enard ’ın Savaşları, Kralları ve Filleri Anlat Onlara adlı romanı tarih, sanat ve kültürü bir araya getiren etkileyici bir eserdir. Roman, 1506 yılında Osmanlı Sultanı II. Bayezid’in Michelangelo’ya Haliç üzerine bir köprü tasarlaması için davet göndermesi üzerine şekillenir. Yazar, döneme ait tarihsel mektuplardan ve gerçek olaylardan yararlanırken bunları kurgu ile birleştirerek akıcı bir hikâye oluşturmuştur. Bu nedenle eser yalnızca bir tarih romanı değil, aynı zamanda farklı medeniyetlerin ve insanların birbirini anlamasını anlatan bir yapıttır.
Romanın merkezinde Michelangelo yer almaktadır. Michelangelo kitapta yalnızca ünlü bir sanatçı olarak değil, duyguları, korkuları ve düşünceleri olan bir insan olarak anlatılmıştır. Başarılı ve yetenekli olmasına rağmen zaman zaman kararsız, yalnız ve iç çatışmalar yaşayan biri olarak karşımıza çıkar. İstanbul’a geldiğinde yabancısı olduğu bir kültürle karşılaşması onun karakterinin daha derin yönlerini ortaya çıkarır. Özellikle sanat üretme sürecinde yaşadığı zorluklar ve çevresini anlamaya çalışması, karakteri daha gerçekçi göstermektedir.
Romanda Sultan II. Bayezid de önemli bir karakterdir. Sanata önem veren, güçlü ve ileri görüşlü bir hükümdar olarak anlatılmaktadır. Michelangelo’yu İstanbul’a davet etmesi, Osmanlı’nın yalnızca siyasi değil kültürel açıdan da gelişmiş bir devlet olduğunu göstermektedir. Bunun yanında şair Mesihi karakteri de Michelangelo’ya İstanbul’u ve Osmanlı dünyasını tanıtan kişilerden biridir. Mesihi aracılığıyla okuyucu dönemin kültürel yapısını ve düşünce dünyasını daha yakından görmektedir.
Kitabın en güçlü yönlerinden biri İstanbul’un anlatımıdır. Şehir, yalnızca olayların geçtiği bir yer olmaktan çıkmış, adeta romanın karakterlerinden biri hâline gelmiştir. Sokakları, limanları, kalabalığı ve farklı kültürleriyle İstanbul canlı bir şekilde tasvir edilmektedir. Okuyucu Michelangelo ile birlikte şehri keşfediyormuş gibi hissetmektedir.
Kitabın sonunda yer alan bilgiler de eseri daha değerli hâle getirmektedir. Yazar, hikâyeyi oluştururken yararlandığı tarihsel belgelerden, döneme ait eserlerden ve gerçek olaylardan söz etmektedir. Bu durum okuyucunun roman ile tarih arasındaki bağlantıyı daha iyi anlamasını sağlamaktadır.
Genel olarak değerlendirildiğinde Savaşları, Kralları ve Filleri Anlat Onlara, tarihsel gerçeklik ile kurmacanın başarılı bir şekilde birleştiği etkileyici bir romandır. Okuyucuyu yalnızca bir hikâyenin içine çekmekle kalmayıp sanat, kültür ve medeniyetler arasındaki ilişki üzerine düşündürmektedir. Özellikle tarih ve sanatla ilgilenen okuyucular için dikkat çekici ve farklı bir okuma deneyimi sunmaktadır.