Gerçekleşmeyeceğini Bile Bile Bir Umuda Sarılmak
Puan vermedi·268 syf.··
Beğendi
·2026 42. kitabı
·11 günde okudu
·Okunma: 20 Mayıs 2026 16:58
Doğan Cüceloğlu’nun dili gerçekten o kadar sade ve o kadar sıcak ki, kitabı okurken ister istemez seni içine çekiyor. Kısa süre önce Aziz Nesin’in Biz Adam Olmayız kitabını okumuştum. Bu kitapta da yazarın verdiği birçok örnekte Aziz Nesin’in gözlemlediği insan tipleriyle tekrar karşılaştım. Aziz Nesin mizahla yüzümüze vururken, Doğan Cüceloğlu empatiyle ve anlayışla anlatmaya çalışıyordu. Bu iki farklı yaklaşımı görünce mizahın ötesinde, insanı ve toplumu okuyabilmenin ne kadar büyük bir yetenek olduğunu bir kez daha düşündüm.
Kitap 1979 yılında yazılmış. Okurken aklıma sık sık şu soru geldi: Acaba yazar bugün aynı kitabı yazsaydı bu kadar naif ve iyimser bir yaklaşım sergileyebilir miydi? Dönemin koşullarını bugünküyle kıyaslayınca, bazı noktalarda iyimserliğin fazla ağır bastığını düşünüyorum. Eskiden bir trafik kazasında arabadan inip iki küfür iki yumrukla olay bitebiliyorken, bugün en ufak bir harekette bıçakla, silahla yaralama ve hatta öldürme olayları yaşanabiliyor. Ben de hayatım boyunca iletişimin önemine inanan biri olsam da, artık eşime ve dostuma “trafikte haklı bile olsan dikkatli ol” diyorum. Çünkü öfkenin sınırı kalmadı.
Bu kitabı okuyan birçok insan “bunları zaten biliyorum” diyecek. Ben de bildiğim halde keyif alarak okudum. Ama asıl mesele bilmek değil, uygulamak. Birçok insan uyguladığını sanırken bile farkında olmadan tam tersini yapıyor. Bu yüzden bir ara “keşke bu kitap okul müfredatına konabilse” diye düşündüm. Erken yaşta öğretilse çok faydalı olurdu. Sonra kendi kendime gülümsedim. Çünkü bugün elli kişilik bir sınıfta herkes bunları anlayabilir belki ama insanı zamanla başka birine dönüştüren düzenin içinde, buna ne kadar izin verirler emin olamadım.
Kitapta değindiği bazı noktalar beni özellikle etkiledi:
Bir ülkenin trafik düzeninin, o toplumun insan ilişkilerini yansıttığı tespiti.
“Bir insana dünyanın en ağır işkencesini yapmak istiyorsan onu umursamama” fikri ve Çetin Altan’dan aldığı “Sen Adam Değilsin, Yoksun Dünyada” hikâyesi.
Ahlak eğitimindeki ezberci yaklaşım eleştirisi (“Anlamak şart değil, ezberle yeter!”).
İçimizde oluşan sahte benlikler ve “Gerçek benliğim lütfen kendini tanıt” bölümü.
“Kendin olarak kalabilmek dünyanın en zor savaşıdır” vurgusu.
Savunmacı iletişim ve “lafını balla kestim” tavrı.
Bu son kısımda kendime de öz eleştiri yapmam gerekiyor. Çünkü bazen ben de anlatırken fazla detaya giriyorum. İnsanların beni yanlış anlamasından ya da bir şeylerin eksik kalacağından korktuğum için gereğinden fazla açıklama yapabiliyorum. Bunun farkındayım ve kırmaya çalışıyorum ama henüz tam olarak başarılı olabildiğimi söyleyemem.
Kitap boyunca insanın çevresi tarafından nasıl şekillendirildiğine dair düşünürken aklıma sık sık Aziz Nesin’in Zengo hikâyesi geldi. Benim için son derece değerli bir hikâyedir. Çünkü Zengo’yu o hale getiren yalnızca kendisi değildi; onu dışlayan, küçümseyen, arkasından konuşan ve zamanla yalnızlaştıran insanlar da vardı. O sadece güzel birkaç söz duymak istemişti. Aslında çoğu zaman insanları bu hale getiren yine bizleriz. Empati kurmuyor, dışlıyor, yargılıyor ve sonra ortaya çıkan sonuca şaşırıyoruz. Belki de bu yüzden hem Aziz Nesin’in hikâyeleri hem de Doğan Cüceloğlu’nun anlattıkları bugün hâlâ karşılık bulabiliyor.
Genel olarak kitap sade bir anlatıma sahip ve insan ilişkilerini oldukça başarılı analiz ediyor. Ancak toplumsal gerçekliğin sert tarafına, insanın bilinçli kötülüğüne ve hayatın acımasız yönlerine her zaman aynı derinlikte inmiyor. Bu yüzden bazı bölümlerde insan davranışlarını biraz fazla iyi niyetli yorumladığını düşündüm. Hatta bugün yazılsaydı kitabın tonunun çok daha farklı, belki de daha karanlık olacağını düşünüyorum.
Belki de tam bu yüzden kitap benim için çok kıymetli. Çünkü Doğan Cüceloğlu’nun anlattığı dünya ile bugün yaşadığımız dünya arasındaki fark insanı düşünmeye zorluyor. Ben hâlâ insan ilişkilerinin düzelebileceğine inanmak istiyorum. Ama gün geçtikçe bunu korumak zorlaşıyor. İnsan bazen gerçekleşmeyeceğini bildiği bir hayale tutunuyormuş gibi hissediyor.
·
446 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
