Bence Zweig, "Dünün Dünyası" sancısını çektiği için, güvenli, medeni ve kendine hak gördüğü bir dünyanın yok oluşunu bizzat tecrübe ettiği için, Filistin'de nesillerdir devam eden bu yıkımı modern barbarlığın bir kanıtı sayardı. Biliyorum dan diye girdim ama bu budur.
Zweig öldüğünde Filistin halkı zaten acı çekiyordu. Ancak Zweig bu acıyı örgütlü bir Yahudi devletinin zulmü olarak değil, İngiliz sömürgeciliğinin ve Nazi zulmünden kaçan çaresiz mültecilerin yarattığı trajik bir bölgesel çatışma olarak gördü, bence. Ve oraya sışınan yahudiler ile zaten orada olan azınlığın arasındaki farkı da bilirdi. Eğer 1948 sonrasını ve bugünkü iğrenç askeri işgali görebilseydi, Theodor Herzl'in o "saf rüyasının" nasıl bir kanlı pisliğe dönüştüğünü fark edip çok daha büyük bir yıkım yaşayacaktı. 1 2 yıl erken intihar edebilirdi belki. Şu adama temasını okuduğum yerde kitanı bırakabilirdim.
Yine Zweig, bir mektubunda Filistin'de bir Yahudi yaşamı kurma çabalarını eleştirerek genel olarak gençlere "Filistin'e gitmek yerine diller öğrenmesini ve küresel bir serbest ruh olarak kalmasını" tavsiye etmiştir. Zweig, Yahudilerin o topraklara gidip yerleşmesini yapay ve zorlama bir milliyetçilik projesi olarak gördüğünü anlıyorum. Zweig, Siyonizm'in Filistin'de bir devlet kurma fikrine karşı çıkarken en büyük savunusu dayanağı argumanı da barış barış barıştı. O dönem Filistin'e yapılan zorunlu göçlerin, ki bana göre bu sığınmadır ve toprak satın alımlarının ki bu konu da fikrim de çoğunluğa uymuyor, yerel Arap nüfusla bir çatışma ve şiddet doğuracağını biliyordu. Doğurdu da. İntihar ettiği için birinci nakba felaketini göremedi. Ama evet felaket yaşandı. Zweig, Yahudiliğin tarih boyunca orduya, silaha ve sınırlara ihtiyaç duymadan hayatta kalmasını bir gurur kaynağı olarak görüyordu zaten savaşı desteklemek şöyle dursun. Filistin'de kurulacak bir devletin, Yahudileri diğer acımasız ulus devletlere benzeteceğini, bunun da oraya kan getireceğini savunuyordu. Beter oldular. Evet Nazilerin yaptığı şey iğrençti beterdi dünya sustu ve bugün Yahudilerin ya da pardon kendilerine israil diyen birilerinin Filistin'de yaptığı şey ipiğrenç, besbeter. Ve dünya şimdi gözünü kapamıyor; KÖR olmuş. Zweig yaşasaydı dinlerinden istifa ettiği(ateist olduğunu düşünüyorum) yahudilerin milletinden de istifa ederdi. O kadar. Ben bunları biliyorum çünkü Zweig sevdiğim bir yazar ve onun tek yapabildiği Novella yazmak değil. Kaç tane biyografisi, denemesi ve şuna buna mektupları var. Ve bu kitap da bir otobiyografi. Bırakalım ya bir kitap bir kahve bir çikolota. Tamam geçti o. Zweig muhteşem şeyler yazmış, ben de Lyon'da Düğün o hapishanede evlenme sahnesinde mahvolurum kahrolurum ama o kadarcık olamaz değil mi? Bu Zweig. Kaç kişi bu adamın enden intihar etiğini biliyor? Nerede? Bu adam hangi yüzyılın adamı?
"Kendi diliyle konuşulan dünyanın benim için yok olmasından ve tinsel yurdum Avrupa'nın kendi kendini yok etmesinden sonra, hayatımı yeni baştan kuramam. ... Bütün dostlarımı selamlarım! Umarım, uzun gecenin ardından gelecek olan sabah kızıllığını hala görebilirler! Ben, çok sabırsız olan ben, onların önünden gidiyorum."
Bu bir intihar savunusu asla değil! Yaptığım o değil. Ama şunu bilmeden örnek evreyim Korku, Mecburiyet ne bileyim Yakıcı Sır an-la-şı-la-maz! En azındandan Zwig'in anlatmak istediği gibi anlaşılmaz.
İntihar etti evet hayatının en konforlu anında belki. Neden? Bana ne ben zaten gelmişim 60 yaşına Brezilya'da ikinci baharımı yaşıyorum en sevdiğim kadınla demediği için. Ki Lotte, Zweig'dan 27 yaş küçüktü. Zweig'ın depresyonun zirvesinde olduğu ve intiharı tek kurtuluş gördüğü dönemde, onun ölümünün ardından dünyada yapayalnız kalmayı göze alamadığı için gitti onunla. Mektuplar da bu budur. Ama Zweig neden dediğim gibi belki en konforlu anında bunu yaptı? Şaşırtıcı gelir çok insana belki ama bana gelmedi ya. Sen diren diren diren oradan oraya savrul, tam olacak gibi dediğin anda orucun bozulur gibi ikinci kez dünyan başına yıkılsın ! Hitler ikinci defa Avrupa'yı ele geçiriyordu ve bu adam buna dayanamam deyip kendi sonunu getirmiş. Şimdi düşünüyorum. Hani direnç? Onca direnme bir anlık umutsuzlukla yerle bir oldu. Hem de az daha dirense belki iki yıl sonra Hitler ve bir günlük karısı Eva Hitler'in birlikte intihar ettiğini öğrenecekti.
Ben inceleme okumam ama bence bu benim incelemem bu kitaba yazılabilecek en sığ inceleme oldu ama tamamen içsel. Zweig okuyun. Tamam Novella da okuyun ama bir Üç Büyük Ustayı , Dünün Dünyası'nı ne bileyim ya en azından o kadar beşyüz altıyüz sayfa olmayanlardan Gömülü Şamdan, Clarissa'yı da okuyun.
Benim de okumadığım en az sağlam 10 biyografisi vardır. Ama en azından sadece Novella yazmadığını biliyorum. Hedefimde iki kitap var en erken tarihte, Günlükler ve Yarının Tarihi. Günlükler merak ediyorum çünkü acayip ilginç şeyler yazabileceğini düşündüğüm biri. Yani sabah kalktım dişlerimi fırçaladım bile yazmış olabilir, no problema. O bir yolunu bulmuştur. Yarının Tarihi bu kitaptan sonra okumak istedim çünkü Dünün Dünyası dediği kendi dünyasını anlatmış ya bakalım bizden ne ummuş? Böyle bir şeyler işte.
·
33 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.