"Siyasetten uzaklaşan kitap, Batı medeniyetinin belirgin nitelikleriyle, insan ırkının böcekler tarafından yok edilmesi ihtimallerini tartıştıktan sonra, ruhun mahiyeti üzerine bir tartışmayla son bulmaktadır. Kitaptaki denemeleri birbirine bağlayan genel tez, dünyanın hoşgörüsüzlükten, bağnazlıktan ve yanlış yolda bulunsa bile canlı bir eylemin beğenilmesi gerektiği inancından çok çektiği; halbuki son derece karmaşık modern toplumumuzda ihtiyacı duyulan şeyin, dogmaların gerçekliğini araştırmaya hazır serinkanlı bir düşünüş ile en bağdaşmaz görüşlere bile hakkını verebilecek bir kafa özgürlüğü olduğu tezidir." (*)
Bertrand Russell'ın okuduğum ilk kitabıydı ve son zamanlarda okuduğum en iyi kitap olduğunu söyleyebilirim. Kitapta 15 adet deneme yer alıyor ve bunların dünya savaşları arasındaki dönemde yazıldığını akılda tutmak oldukça önemli. Russell, gündelik siyasetten uzaklaşarak hem siyaset teorisi, hem de eğitim, psikoloji, toplumsal sorunlar gibi bir çok konuya eğilmiş.
Denemelerin her birinin başlı başına övgüyü hak ettiğini ve belki de ayrı ayrı inceleme yapılması gerektiğini söyleyebiliriz. Ben, okuyucunun ilgisini çekerek kitabı okutmaya yönelik ilham verici olabilecek bir inceleme yapmayı umuyorum.
Öncelikle kitaba adını veren ilk deneme olan "Aylaklığa Övgü"den bahsedelim. Russell'a göre "Sürekli çalışmaya ve servetini arttırmaya yönelik hayat, anlamsız bir hayattır." Russell bu sistemin, toplumsal hastalıklar yaratmaya neden olacağını düşünüyor ki günümüzde de bunu görüyoruz zaten. Russell, üretmenin, tüketmeye göre üstün görüldüğü anlayışını yadsıyor. Çalışma saatlerinin uzunluğu meselesinin, sadece insanın zamanını çalmadığını, diğer taraftan insanı daha fazla yorduğunu ve toplumdan uzaklaştırdığını söylüyor. Bir başka açıdan ise toplumdaki işsizlik oranı artmış oluyor ve gelir dengesizliği artıyor. Bu da agresif toplum inşa ediyor. Buna karşılık çözüm önerisi ise çalışma saatlerinin azaltılması, böylece toplumdaki birçok soruna çözüm bulma şansımız olabilir.
Siyaset teorisi bölümüne gelecek olursak;
"Komünizm ve Faşizm şıklarını da aynı şekilde kabul edemem."
diyerek net bir tavır ortaya koyuyor. Yazarın, çalışma şartları, aile, toplum, ekonomi vs. görüşlerine bakarak komünizme daha yakın olduğunu düşünebiliriz ama daha derin bakarsak, 'demokratik sosyalist' gibi bir kavrama ulaşabiliriz. Yazarın en orijinal fikirlerinden biri de Sovyet Rusya denemesinin ve Stalinizm'in teoriye ihanet olmadığı Stalinizm'in aslında bir gereklilik olduğu görüşüdür. Stalinizm, bir gereklilik olduğu için, komünizm dünya siyasetinin geleceğinde bir rol oynayamaz. (tarih yine onu haklı çıkarmıştır)
"Sosyalizmden Yana Güçlü Kanıtlar" başlıklı denemesi belki de en iyi denemesidir, bu kitapta yer alan denemeler arasında. Büyük bir savaş karşıtı olmasına rağmen, II.Dünya Savaşı'nın çıkacağını net bir şekilde görüyordu ve bunun etkilerini azaltmak için veya en azından, savaş sonrası toparlanmak için sosyalizm vurgusu yapıyor.
Yine bu konuya paralel olarak, yani savaş sonrası dünyanın sağlığı için çocuk eğitimine, çocuğun toplum içindeki yerine çok büyük önem veriyor Russell. Bu nedenle, kapitalist/faşist eğitim düzeninin oldukça sakıncalı sonuçlar doğuracağı tehlikesini haber veriyor.
Russell'ın müthiş bilgisi yanında, tarih tanığı olarak da kendisini okumak harika bir deneyim. Kendisini tanımak için de oldukça nitelikli bir eser...
*Bertrand Russell'ın önsözünden
··
536 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Kaleminize sağlık. Derli toplu bir inceleme olmuş.
Kitabı ben de okudum yakın zamanda ancak notlarımı toparlayamadığım için inceleme yazamadım maalesef...
Russell'ın gerçekten her alanda bilgili biri olduğu onu okurken anlaşılıyor. Ama onu okumadan önce asgari düzeyde bilgi sahibi olmak gerekiyor kendisi çok çeşitli konulara değiniyor yazılarında.
Teşekkürler inceleme için.
İncelemen gerçekten, kitabı okutmaya yönelik ilham verici. Yazarın Kapitalist/Faşist eğitim düzeninin oldukça sakıncalı sonuçlar doğuracağı tehlikesini haber veriyor olması da ayrıca güzel. Çok teşekkür ederim incelemen için Arif. İlgimi çeken bir konu, ekliyorum listeye...