SatrançEdebiyat
(Spoiler icerebilir!)
Zweig’in 2. Dunya Savasi’nda yasananlara karsi hassasiyetini (Dr. B karakteri uzerinden yansittiklariyla), psikolojiye olan ilgisini cok acik goruyoruz. Karakterlerin gecmislerini bilhassa katiyor, su anki davranislari uzerinden cikarimlar yapabilelim diye sanki. Karakterlerin yasadiklari ve ruh halleri, davranislarina o kadar guzel yansitilimis ki... Mesela Czentovic’in halet-i ruhiyesi uzerine bile bir kitap yazilabilir. Cok derin bir karakter gercekten. Onu derin yapan aslinda Dr. B karakteri biraz da. Ikisinin farklari o kadar fazla ve davranislarina o kadar yansiyor ki Dr. B kitaba girdigi andan itibaren hissettiriyor bu ayrim.
Czentovic disleksi saniyorum. Fakat cevresi, bunu farkedecek kulturel seviyeye sahip olmadigi icin cocugun moron oldugunu dusunup ozel olarak uzerinde durulmuyor, bu sekilde devam ediyor gibi gorunuyor. Ozellikle annesinden bahsedilmemis olmasi bir eksik mi, okuyucuya gosterilen bir dusunce kapisi mi bilemedim. Derinlesiyor karakter ve dogal olarak hikaye.
Dr. B... Burada bahsi gecen kisi, gercek hayatta birine gondermeymis gibi hissettim, ya da savas zamaninda kendi halet-i ruhiyesinin bir takim yansimasi olabilir gibi. Tamamen kendi hissiyatim, bunu arastiracagim. (Yaziyi sonuca gore yeniden duzenlerim).
Iste asil hepimizin kendinden bir cikarim yapabilecegi karakter. Hiclik tanimi ve bununla imtihani, aynilik kavrami, satranca bakis acisi ve degisimi,matematik ve farkli boyutlari, satrancin ya da hayatimizdaki cok seyin aslinda bize neler katabilecegi, farkinda olmadan nasil beceri kazandigimiz/kaybettigimiz, baski altinda degisen ruh halimiz, ic hesaplasmalar, izafiyet teorisi bile... Algilayip aktaramadigim bir suru psikolojik tahlil. (Sanirim bununla ilgili baska bir yazi yazmaliyim.)
Calmak mesela, o an erdemsiz bir durum degil gibi, okurken bu durumdan rahatsiz olmayip, bir yerde evet aslinda caldi ve etik, ahlak, adalet, erdem uzerine bir dusunce yigini... O anki ruh hali, o anki fiziki durumu... ? Dr. B o kitabi caldi mi yoksa aldi mi?
Ah!
Bir yerde ise gece ile gunduzu ayirt edemedigini soyluyor, baska bir yerde gece uykudan uyandiriliyorsunuz diyor, burada bir baglanti koptu gibi geldi bana, belki tekrar okumam gerek.
Biraz daha karakterlerin dumduz kendi hikayelerinden degil de olaylarla anlatilmasi beni daha cok cekebilirdi. Karakterin sayfalarca, kendi agzindan, dumduz kendi hikayesini anlatmasi biraz basit hissettiriyor. (Benim gorusum tamamen.)
Okunasi, okutulasi, uzerine cokca konusulasi bir kitap.
·
1 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.