Bir İdam Mahkumunun Son Günü ÜzerineEdebiyat
Hayatın gerçekleri ve günün getirileri, hayal gücünden daha fazla ilham kaynağı olmuştur edebiyata. Hayatın ve tarihin gerçeklerinden biri de, edebi eserlerde kendine sıklıkla yer edinmiş ve bugün halen hararetle tartışılan idam cezasıdır. Bir İdam Mahkumunun Son Günü, insan haklarının ve demokrasinin yüksek sesle tartışıldığı, 1789 devrimi sonrası Fransasından çıkmış bir eserdir. Yayınlandığı dönemde dikkate değer bir etki yaratmış olan bu eser, bugün hâlâ konuşulmaya devam ediyor çünkü idam cezasının halen yürürlükte olduğu pek çok ülke bulunuyor. İdam cezasının ülkemizde en son uygulandığı tarihin üzerinden kırk yıla yakın bir süre geçti ancak bu cezayla ilgili tartışmalara zaman zaman hepimiz denk geliyoruz. Belki de bu sebeple ülkemizde popülerleşmiş eserlerden biri oldu Bir İdam Mahkumunun Son Günü.
Biraz önce de bahsettiğim gibi edebiyat, hayattan doğrudan ilham alır ve toplumsal meseleleri değerlendirir. Victor Hugo da bu meselelere karşı duyarsız kalmamış ve idam cezasına hayatı boyunca karşı çıkmıştır. Ona göre can almak yalnızca Tanrı'nın hakkıdır. Bir İdam Mahkumunun Son Günü'nü, idam cezasını destekleyen kişilerin, bu cezaya ilişkin düşüncelerini değiştirmek için kaleme aldığını, romanın başında bulunan önsözde acıkça ifade etmektedir Hugo. Ona göre insanlar öç alma duygusuyla idam cezasına hükmederler. Bu cezanın halka bir örnek teşkil ettiği düşüncesi ise ona göre halkı caydırmaktan çok, onun erdemini yok etmektedir; suçlular idama mahkum edilmemeli halka kazandırılmalıdır.
"Size soruyorum, bu insanların yaşamasının, biz hepimize ne zararı dokunacaktı ki? Fransa'da, herkes için solunacak yeterince hava yok mu?" (sayfa 26)
Victor Hugo, suç işleyen insanların suça eğilimlerini, onların yetişme şartlarına ve talihsizliklerine bağlamaktadır. Nitekim romanda, idam mahkumunun hücrede karşılaştığı bir diğer idam mahkumunun hayatı bizlere aktarılırken aynı zamanda o karakterin yetişme şartlarına ve talihsizliklerine de değinilir. Victor Hugo'nun bunu yaparak bizleri içsel bir hesaplaşmaya davet ettiği açıktır: başka şartlarda doğmuş olsaydık, bizi doğruya teşvik edecek biri olmasaydı veyahut hırsızlık yaparak karnımızı doyurmaktan başka bir çaremiz olmasaydı, yine de suç işlemekten kaçınabilir miydik?
"(diğer idam mahkumunun ağzından) Altı yaşındayken ne anam vardı ne de babam; posta arabalarının pencerelerinden birkaç kuruş atılır diye yol kenarlarında, tozların içinde takla atardım; kış olduğunda soğuktan donmuş parmaklarıma üfleyerek çamurların içinde çıplak ayakla yürürdüm.." (sayfa 111)
Bu sebeplerle İdam Mahkumunun Son Günü'nü kaleme alan Victor Hugo, son bir gününü bizlere anlattığı idam mahkumunun ne adını söyler bize ne de suçunu. Bu yolla o, tüm idam mahkumlarını kapsayan genel bir savunma yapmaktadır. Ona göre kolay ve geçici olan özel bir savunma yapmaktır, herkesi kapsayan genel bir savunma yapmak ise daha zordur. Hugo böyle yaparak okuru idam mahkumunun yanına çekmeyi hedeflemekle kalmamış, aynı zamanda bu cezanın gerekliliğine yönelik bir sorgulamayı da yaptırmayı amaçlamıştır. Bunun yanı sıra idam kararının açıklanması için seçilen güneşli gün ve idam mahkumu babasıyla son bir kez görüştürülen küçük kız gibi pek çok diğer unsur da okurda bu cezaya yönelik bir tepki oluşturmak için seçilmiştir şüphesiz.
"Bu kadar tatlı duygular arasından, bu acı düşünce nasıl doğabilirdi ki? Güneş ve havadan sarhoş olduğum halde, özgürlükten başka bir şey nasıl düşünebilirdim?" (sayfa 66)
Victor Hugo bunca çabasına rağmen yaşadığı dönemde idamın kaldırılmasını sağlayamadı. Fransa idam cezasını ancak 1981 yılında, Hugo hayata gözlerini yumduktan yaklaşık 180 yıl sonra, kaldırabildi. İdam cezasının kaldırılmasını doğrudan sağlayamasa da Victor Hugo'nun, bu eseri okuyan herkesi idam cezasının gerekliliği üzerine düşünmeye iterek dolayı bir etki yarattığı açıktır.
Kısa bir roman olması sebebiyle herkesin okumasını tavsiye ediyorum Bir İdam Mahkumunun Son Günü'nü. Özellikle yaklaşık 20 sayfalık önsözün çok başarılı olduğunu düşünüyorum. Romanın da herkesi bir iç muhakemeye iteceğini düşünüyorum, özellikle oldukça duygusal olan bazı bölümlerin...
Bir İdam Mahkûmunun Son Günü 
Victor Hugo
Bir İdam Mahkûmunun Son Günü Victor Hugo·
4 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.