Kızıl VebaEdebiyat
Jack London, Kızıl Veba'da ihtiyar adam üzerinden kelimeleri ve cümleleri birbirinin üstünden atlatarak, dans ettirerek ya da söz sanatlarıyla uğraşarak bir anlatım yapmıyor. Kızıl Veba salgını sonucu kalan, bir avuç insan içinden bir kesit sunuluyor. Jack London, Kara Veba'yı iyi tahlil ederek bunu uzak zaman diliminde Kızıl Veba olarak ortaya çıkarmış (teşbihte hata olmaz.). Olaylar da gelecek zaman içinde yaşanırken, geleceğin içindeki geçmiş de ihtiyar adam üzerinden gösteriliyor. Hem çocuklar hem de okuyucu neler yaşandığını ihtiyar adam üzerinden öğreniyor.
Yaşanan salgın, insanlığı yeni bir başlangıca götürürken bunu ancak salgından kurtulanlar biliyor. Diğer insanlar ise geçmişi olmadığı için sadece zaman içinde yürüyor.
Bilen ve gören ihtiyar adamdır. Geçmişe dönerek, o anların fotoğrafını, yaşanan andaki görülenlerle kıyaslar, paylaşır. İhtiyar adam zamanın okumuşlarından biri olsa da yeni zamanda hem bilge hem de 'anlamsız şeyler söyleyen kişi' olarak da görülür. İhtiyar, 'yaşlıların bastonu anılarıdır' diyerek bir şeyler anlattıkça, o anlatılanların çoğu çocuklar için boş, anlamsız gelir. Örneğin, bazı kavramları çocuklar bilmez, anlamaz. Çünkü ihtiyarın yanındaki çocukların yaşadığı dönemde bazı kavramların karşılığı yoktu.
Geçmiş ile gelecek ihtiyar üzerinden paylaşılıyor. Çocuklar sabırsızdır, ihtiyar adam ise temkinlidir. Bu iki zıt durumun çatışması da kısa geçişlerle gösteriliyor. Yine burada ihtiyar adamın bastonu, anılar olarak bir köprü görevi görüyor.
2020'den itibaren korona ile yatıp kalkıyoruz. Jack London, Kızıl Veba adlı kısa ve etkili salgın hikayesinde, salgın sonrasında yaşanan yaşama odaklanıyor. Doğanın tekrar kendisinden gasp edilen yerleri aldığını da bu sayede gösteriyor. Kısaca, gelecek zaman içinde geçen salgın hikayesi bugünlere ve yarınlara da ışık tutuyor. Fazla karakter ve karakterlerin her birinin kendi içi ve dışıyla ilgili bir derinlik anlatımı mevcut değil. Sadece yaşanan salgın sonrasındaki durumu ihtiyar adam anlatıyor. Yıl 2013'den 60 yıl sonrası ve ihtiyar adam, büyük felaketten arta kalan az sayıda insandan biri olarak ortada duruyor.
Kızıl Veba'yı ben bu şekilde okudum. Lakin klasik anlatım ise kitabın arka kapak tanıtım yazısında zaten gözüküyor. Kitap az sayfa sayısı, akıcı anlatımı (Çeviri de dahil. Ayrıca çevirmen de kitabın sonunda konu bütünlüğüyle ilgili çeşitli noktaları da eklemiş. Bu kısım da mutlaka okunarak gelecek, geçmiş ve bugünle bağlantı kurulabilir.) ile okuyucuları bekliyor. Tavsiye ederim. Okuduğum kitap Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları arasında, temmuz 2020 tarihinde yayımlanmış ve Levent Cinemre tarafından tercüme edilmiştir. Bu kitap 1912 yılında İngiltere'de, 1913 yılında da ABD'de yayımlanmış.
Ezcümle: Bu kitabı 15 - 16 Ekim 2020 tarihleri arasında okudum. İnceleme yazısı ise 16 Ekim 2020 tarihinde 1000Kitap sitesine eklendi. Bu kitabı Jack London okuma etkinliği ( #85311979 ) kapsamında okudum.
·
17 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.