RENKLERİNİ, ŞEKLİNİ
VE CİNSİYETİNİ
DEĞİŞTİREBİLİYOR
Papağan balıkları kamuflaj konusundaki
yetenekleriyle şaşırtıyor. Renk ve desenlerini
değiştirebildiği gibi, her gece baş kısmında
bulunan bir organın yardımıyla şeffaf bir
koza oluşturarak içine gizleniyorlar. Bu koza,
kokularını gizleyerek avcılardan saklanmasını
sağlamakta. Ama bu balıkların en şaşırtıcı
özelliği, hayat boyunca cinsiyetlerini de
defalarca değiştirebiliyor oluşu.
8
50
MİLYON
$
Bundan on beş yıl önce Michelin
asla patlamayacak bir lastik yapmak
için yola çıktı. Prototipler dünya çapında ilgi görse ve ordu bu teknolojiyi
2013’ten beri kullansa da, şirketler ve
müşteriler bu çemberin dışında kaldı.
Artık durum değişiyor. Michelin,
herkesin iple çektiği, tekerlek ile havasız lastik birleşimi olan X Tweel’in
üretimine Kasım ayında başladı ve
teknoloji şu anda bazı ticari araçlarda
kullanılıyor.
Basınçlı hava yastığını kullanan
pnömatik lastiklerin aksine, X Tweel
deforme olabilen poliüretan tekerlek
parmaklarına, çelik ve kauçuktan bir
Aşağıda gördüğünüz
John Deere Z950,
Michelin X Tweel
Turf kullanılan ilk
araçlardan biri.
Michelin’in dünyanın
havasız radyal lastik
üretimine adanmış ilk
fabrikası için harcadığı
para (ABD doları)
18
200
Milyar $
ABD’nin her
yıl demans
(bunama)
hastalarının
bakımı için
harcadığı
tahmini para
(milyar dolar)
28
“Mutlu olmak istiyorsanız
tutkularınızı sonuçlardan
ayırmalısınız.”
54
1 ışık yılı: Işığın
bir yılda aldığı
mesafe -> 10 trilyon
kilometre
62
Satürn’de bir gün 10,7 saat sürüyor.
Güneş etrafındaki bir turu ise
29 Dünya yılına eşit.
63
Titan’da her bir
mevsimin uzunluğu
7,5 Dünya yılı kadar
sürüyor.
65
2,838,240,000 Ortalama bir insanın ömür boyu kalp atışı sayısı
85
İnsanlığı ortadan kaldırmak için ne
büyüklükte bir göktaşı çarpmalı?
Kabaca 100 km genişlik yeterli
92
Odada yürürken bir anda kendimize gelip bunu
niye yaptığımızı unutuyor olmamızın sebebi nedir?
Kapı
eşikleri
yüzünden
“Ne yapmak için kalkmıştım ben?”
Bu hepimizin başına sık sık gelir.
Bir şey yapmak için hareketlenir,
sonra bir anda kendimizi odanın
ortasında veya mutfakta buluruz
ve neden oraya geldiğimizi unutmuşuzdur.
Yeni yapılan bir araştırma bu
soruya çok şaşırtıcı bir cevap
verdi: Kapılar yüzünden unutuyoruz. Notre Dame Üniversitesi’nde
araştırmacıları, kapı eşiğinden ya
da antreden geçiş yapmanın geçici
hafıza kaybına neden olabildiğini
söylüyor. Hafızanın çalışma şekli
söz konusu olduğunda tuhaf bir
durum ortaya çıkmakta; bir odayı
geride bırakıp farklı bir alana adım
attığımız anda zihnimizde yeni
bir haritalama gerçekleşiyor.
Bu durum bir önceki yerin bazı
verilerini kaybetmemize neden
oluyor. Tabii tamamen kaybetmiyoruz. Sadece kısa bir süre için
hafızamızdan siliniyor. Araştırmayı
yürüten Gabriel Radvansky, “Bir
önceki odada verilen bir kararı ya
da en son gerçekleştirilen aktiviteyi hatırlamak zorlaşıyor. Çünkü
bunlar zihnimizde farklı bölümlere
ayrılmış durumda,” diyor.
Bir bakıma tıpkı filmlerdeki
sahneler gibi, beynimiz de her yeni
mekan için bir sahne yaratıyor.
Kapı geçişleri, keskin kıvrımlar,
antreler sahneler arasındaki
sınırları belirliyor. “Özellikle de bir
odadan bir diğerine ulaşmak için
birkaç kapı aralığından geçiyorsak unutma olasılığımız daha da
artıyor,” diyor Radvansky. Özetle,
sadece yeni bir odada olduğumuz
için değil, kapı aralıklarından
geçerek bu yeni sahneye ulaştı-
ğımız için unutuyoruz. Beynimiz
bunu daha etkin çalışabilmek ve
karşılığında bize çevremizi daha
iyi çözümleme gücü vermek için
yapıyor. Çünkü yürürken o an
bulunduğumuz yerle ilgili verilerin
öne çıkması, hareketin aksamadan, dinamik bir şekilde devam
edebilmesi adına büyük önem
taşımakta.
93
Kediler neden kutuların
içine girmeyi sever?
Mutluluk, güvenlik ve hakimiyeti aynı anda
yaşayabildikleri bir ortam sağladığı için.
94
Neden bazı insanlar resim yapma
konusunda daha yetenekli?
Görsel hafızaları çok güçlü. Ayrıca gözlerden beyne yollanan
yanıltıcı bilgileri göz ardı edip her şeyi olduğu gibi algılayabiliyorlar
96
Gluten neden zararlı?
Birçoğumuz için zararlı değil.
Aksine oldukça faydalı.
Gluten, buğday gibi tahıllarda
bulunan bir protein grubu.
Çekirdekte üretiliyor ve
unun elde edilmesine olanak
tanıyor. Filizlenme esnasında
bitkilerin embriyolarını beslediği gibi, undan elde ettiğimiz
hamurun elastik olmasını da
sağlıyor.
Aslında gluten iki farklı proteinden oluşmakta:
Gliadin ve glutenin. Zararlı
olduğu da söylenemez.
Ancak bazı insanlar gluten
hassasiyetine sahip oldukları
için bağışıklık sistemleri aşırı
seviyede tepki verebiliyor. Bu
durum bağırsaklarına zarar
vererek yararlı besin öğelerini
almalarını önlüyor. Bunun dı-
şında kalan birçok insan için
gluten, kolayca sindirilebilen
faydalı bir protein.
Son yıllarda, glutene karşı
hiçbir hassasiyeti olmadığı
halde birçok insan glutensiz
beslenme diyetine başladı.
Uzmanlar, bunun hiç de
sağlıklı olmadığı konusunda
uyarıyor, gluten yerine tercih
edilen gıdaların farklı sorunlara yol açtığını belirtiyorlar.
97