BİTKİ DEYİP
GEÇME
Güneş gülü olarak da bilinen drosera, böcek
yiyen etçil bir bitki. Dokunaçlarındaki yapışkan
damlacıklar sinek ve böcekleri cezbeden
bir koku salıyor. Buna çekilen sinek bitkinin
üzerine konduğu an damlacıklara yapışıp
kaldı. Artık avını yakalamış olan drosera az
sonra yapraklarını kapatıp sindirim enzimleri
salgılayacak ve onu canlı canlı yiyecek.
9
11 milyar
İnsan beyninin her bir
saniyede aldığı veri.
Bunun sadece 40’ı
bilinçli evreye yansıyor.
15
10 saat Jüpiter, Dünya’nınkinin 11 katı
uzunlukta bir ekvator çapına
sahip ama kendi etrafındaki
dönüşü öyle hızlı ki sadece 10
saatte tamamlıyor.
16
Ç I N ’ D E K I Y E N I F Ü Z Y O N R E A K T Ö R Ü E A S T , 5 0 M I L Y O N D E R E C E S I C A K L I Ğ A
ERIŞEREK YERYÜZÜNDE 100 SANIYELIK GÜNEŞ YAKTI.
57
Aslında Türkiye’deki üniversitelerin tersine, Max Planck
Enstitüsü’nün bütçesi korumalı; yani Alman yasaları diyor ki
hükümet değişse bile enstitünün bütçesi ABD eski başkanı
G. W. Bush’un NASA’ya yaptığı gibi kısılamaz. Enstitü direktörü Martin Stratmann bunu çok net ifade ediyor: “Temel
bilimler alanında yaptığımız çalışmalarla Almanya’ya büyük
ekonomik katkıda bulunuyoruz. Bu bütçe politikacıların
keyfine bırakılmayacak kadar önemlidir.” Türkiye’de bilimsel ilerlemeyi teşvik etmek için benzer yasaların çıkmasını
arzu ediyoruz. Burada en güzel sözü Merkel’in PR danış-
manı yazmış olabilir. Merkel dünyada ucuz füzyon reaktörü
devrini başlatacak olan yeni füzyon sisteminin açılışını yaparken sözlerini şöyle bitirdi: “Güneş ateşini evcilleştirdik.”
65
sadece yarım
gram antimaddeyle Hiroşima’da patlayan atom bombasının
etkisini yaratmak, yani takriben 15 kilotonluk enerji açığa
çıkarmak mümkün.
67
Dopamin Sorunu
Bağımlılıklar, beyindeki
ödül merkezine zarar
vererek ödül olarak
salgılanan dopamine
karşı duyarsızlık
yaratıyor. Obezite
hastalarında da aynı
durumun gerçekleştiği
tespit edildi ve
yemek bağımlılığının
dopaminle ilişkili
olduğu anlaşıldı.
79
GÜNEŞ IŞIĞI
NEDEN SAÇLARIMIZI
AÇARKEN TENIMIZI
KOYULAŞTIRIYOR?
Cildimizi kendini
koruyabiliyor, saçlarımız koruyamıyor
90
NEDEN BAZI KADINLAR RİMEL SÜRERKEN
AĞIZLARINI AÇMA İSTEĞİ DUYAR?
Çünkü ağzımızı açtığımızda göz kapaklarımız
refleks olarak biraz daha açılır.
91
ELMA YEDİĞİMİZDE NEDEN ACIKIRIZ?
Meyve şekeri tokluk hissi yaratan hormonları uyaramıyor.
91
ÇİKOLATA NEDEN BU KADAR LEZZETLİ?
Aslında lezzetli olan kakao.
Her yıl 7,2 milyon ton çikolata
tüketiliyor. İçerdiği şeker nedeniyle sağlıksız olduğu söylense
de kakao son derece güçlü bir
antioksidan olan flavonoidlere
sahip. Bu antioksidanların bazı-
ları kandaki nitrik oksit oranını
yükseltip damarları rahatlatıyor.
Bu da kan dolaşımını sağlıklı
seviyeye getirip kan basıncını
düşürüyor. Aynı etken madde
vücudun insulin duyarlılığını da
dengeleyip kan şekerini kontrol
altına aldığı için şeker hastalığı
riskini düşürüyor.
Ancak bunların gerçekleş-
mesi için yenilen çikolatanın
flavonoidler açısından zengin
olması gerek. Örneğin beyaz
çikolata bunun için uygun değil
çünkü kakao oranı çok düşük.
Sütlü çikolata da çok fazla süt
ve şeker içerdiği için kakaonun
faydalarını sunamıyor. Acı
çikolatadaysa kakao oranı çok
yüksek. Dolayısıyla çikolatadan mahrum kalmadan tüm
bu yararlı özelliklerini lehinize
kullanmak istiyorsanız mutlaka
kakao oranı yüksek olanı tercih
etmeniz gerek.
Çikolatanın keyif verici
nitelikte bir lezzeti olmasını
sağlayan şeyse yine kakaonun
bizzat kendisi. Kakao içindeki
teobromin adlı alkaloit ona müthiş kokusunu ve tadını veriyor.
Anavatanı Güney Amerika’da
ona bu nedenle Tanrıların Yiyeceği deniyor.
Her yıl 7,2 milyon ton çikolata
tüketiliyor. İçerdiği şeker nedeniyle sağlıksız olduğu söylense
de kakao son derece güçlü bir
antioksidan olan flavonoidlere
sahip. Bu antioksidanların bazı-
ları kandaki nitrik oksit oranını
yükseltip damarları rahatlatıyor.
Bu da kan dolaşımını sağlıklı
seviyeye getirip kan basıncını
düşürüyor. Aynı etken madde
vücudun insulin duyarlılığını da
dengeleyip kan şekerini kontrol
altına aldığı için şeker hastalığı
riskini düşürüyor.
Ancak bunların gerçekleş-
mesi için yenilen çikolatanın
flavonoidler açısından zengin
olması gerek. Örneğin beyaz
çikolata bunun için uygun değil
çünkü kakao oranı çok düşük.
Sütlü çikolata da çok fazla süt
ve şeker içerdiği için kakaonun
faydalarını sunamıyor. Acı
çikolatadaysa kakao oranı çok
yüksek. Dolayısıyla çikolatadan mahrum kalmadan tüm
bu yararlı özelliklerini lehinize
kullanmak istiyorsanız mutlaka
kakao oranı yüksek olanı tercih
etmeniz gerek.
Çikolatanın keyif verici
nitelikte bir lezzeti olmasını
sağlayan şeyse yine kakaonun
bizzat kendisi. Kakao içindeki
teobromin adlı alkaloit ona müthiş kokusunu ve tadını veriyor.
Anavatanı Güney Amerika’da
ona bu nedenle Tanrıların Yiyeceği deniyor.
92
İLTİHAP NEDİR?
Bağışıklık sisteminin istilacılara karşı verdiği savaş.
Açık bir yara şişip kırmızıya
dönüştüğü zaman acımaya
başlar çünkü iltihaplanmıştır.
İltihap, bağışıklık sisteminin
yabancı istilacıya verdiği bir
tepki. Vücudun istilacı olarak
gördüğü şey yaranın içinde koloni kurmaya çalışan bakteriler
olabileceği gibi, parmağınıza batan bir kıymık sonucunda içeride
kalan ufak bir parça da olabilir.
Bağışıklık sistemi, kendine zarar
veren bu yabancıyla savaşmaya
başladığında o bölgede iltihaplanma görülüyor.
Bu işte parmağı olan birçok
hücre türü var. Bu hücreler kendilerine özgü bir çalışma yapıp
bir takım kimyasallar üretiyor,
iltihabın oluşmasına katkıda bulunuyor. Doku hormonları ve histamin gibi kimyasallar yaranın
bulunduğu bölgeye daha fazla
kan aktarabilmek için çevresindeki damarları daraltıp tüm kanı
buraya yönlendiriyor, yaraya
ulaşan damarları genişletiyor.
Bu durum onun kızarmasına ve
sıcak olmasına yol açar. Diğer
bazı kimyasallar da iyileşme
sürecine yardım etmek için kana
karıştırılıyor. Bunlar sinirleri
tahriş eden hormonlar. Ve acıya
sebep oluyorlar.
96