BATIK ORMAN
Kazakistan’daki Kaindy Gölü batık ormanı 1911 yılındaki
kuvvetli depremin neticesinde oluştu. Bazı noktalarda
30 metre derinliğe ulaşan ormanın su altında kalan
kısmı yemyeşil ağaçlarla dolu. Suyun sıcaklığı 6 derece
civarında olduğu için çam ağaçları bu soğuk suda hiç
bozulmadan, neredeyse 100 yıl boyunca korunmuş.
10
Pırlantalar Farklı
Renklere Sahip Olabilir
Buna mavi, sarı, kahverengi,
yeşil ve pembe de dahil.
15
BITKILER DE DENEYIM YOLUYLA ÖĞRENIYOR
Avustralyalı evrimsel çevrebilimci
Monica Gagliano, çevresel etkilere
son derece duyarlı olup, örneğin minik
bir dokunuşla bile darbe alıp bazı
kimyasallar salgılayan ve küstüm
çiçeği olarak bilinen Mimosa pudica
üzerinde yaptığı araştırmalarda son
derece ilginç bir sonuca ulaştı. Çiçeğin
yaprakları dışarıdan gelen temas sonucunda hızla su kaybedip birbiri üzerine
kıvrılıyor ve aşağı doğru sarkıyor.
Ancak bu durum art arda tekrar ederse
küsmeyi bırakıp buna kimyasal bir tepki
göstermeye son veriyor. Araştırmacı,
çiçeğin sadece tepkisini değiştirmekle
kalmadığını, öğrenilmiş deneyimlerde
olduğu gibi bunu (bir beyni olmadığı
halde) hatırlamayı da başardığını
gördü. Hatta bir ay sonra bile bitkinin
yeni öğrenilmiş bu deneyimle harekete
geçtiği tespit edildi.
Gagliano’ya göre, bitkilerin bir
beyni olmasa da kalsiyuma bağlı sinyal
sistemiyle harekete geçirdikleri bir ağ
yapıları var ve bu ağ beyindeki nöral
ağlar gibi çalışıyor. Sinyaller bitkinin
hücrelerine iletildiğinde, bizdeki hafızaya benzeyen bir sistem devreye giriyor
16
Gezegenimizdeki türlerin
yüzde 80’i böceklerden
ibaret
17
PARKINSON BEYINDE DEĞIL,
BAĞIRSAKLARDA BAŞLIYOR
Yine faydalı bağırsak bakterileriyle ilgili yeni bir keşif geldi.
Parkinson hastalığını tamamen
yanlış anlamış olabiliriz.
California Teknoloji Enstitüsü araştırmacıları, fareler
üzerinde yaptıkları deneylerde
hastalığın bağırsaklarda baş-
ladığını buldular. Ve bu keşif,
hastalığın bazı garip etkilerini
de açıklayabilir. Örneğin hastaların büyük çoğunluğu, teşhisin
konulmasından yıllar önce
başlayan uzun süreli kabızlık
sorunları yaşıyor ve titreme
gibi diğer semptomlar bunun
ardından ortaya çıkıyor.
Henüz Parkinson’u tedavi
etmeyi başaramadık çünkü
neden ve nasıl oluştuğuna
dair çok az şey biliyoruz. Son
bulgudan önce tamamen beyinle alakalı bir hastalık olduğu
düşünülüyor olsa da aslında bu
yaklaşımın yanlış olabileceğini
işaret eden diğer bazı keşifler
de oldu. Örneğin Parkinson
hastalarının bağırsak mikrobiyomunun farklı bakteriler
içerdiği görülmüştü. Bağırsakta
başladığı ve ardından beyne
sıçradığını gösteren bu keşif,
hastalığın tedavi edilebilmesi
adına da yeni bir umut ışığı
yaktı.
17
NEFES RITMIYLE HAFIZAYI GÜÇLENDIRIP,
ENDIŞE VE KORKULARDAN
KURTULMAK MÜMKÜN
Nefes ritmi, beyindeki nöral
aktiviteyi etkileyip hafıza birimlerini
güçlendiriyor, duygusal karar mekanizmalarını düzenliyor. Northwestern Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde
gerçekleştirilen araştırmada, ilk kez
nefes ritminin zihni etkilediğine dair
bir keşif yapılmış oldu. Sonuçlar, nefes döngüsünün beyinde elektriksel
bir hareketlilik yarattığını gösteriyor.
Etkisi, nefesi ağızdan mı yoksa burundan mı aldığınıza göre değişiyor.
Ağızdan alınan nefeslerde olumlu etkilerin hiçbir şekilde ortaya çıkmadığı
görüldü. Burundan alınan nefesteyse, nefes alma esnasında beyinde
bir hareketlenme oluyor. Örneğin
araştırmaya katılan gönüllülerin nefes alırken gördükleri nesneleri daha
ayrıntılı hatırlayabildikleri görüldü.
Araştırmacılardan Christina Zelano,
“En önemli bulgulardan biri, amigdala ve hipokampuste nefes alma ve
verme esnasında yaşanan çarpıcı de-
ğişimlerdi. Nefes alırken koku alma
duyusuyla ilişkili nöronları, amigdalayı ve hipokampusu uyarıyoruz.”
17
“Sağduyu,
Gelecekteki En
Değerli Özellik
Olacak”
Ünlü fizikçi ve füturist
Michio Kaku’ya göre sağduyu,
gelecekte en paha biçilmez
özelliklerden birine dönüşecek.
Bilginin çok daha kolay erişilebilir olacağını, örneğin akıllı
gözlüklerle aklımıza takılan her
soruya anında görüntülü cevap
bulabileceğimizi söyleyen fizikçi;
önemli olanın bilgi seviyesi ya da
güçlü bir hafıza değil, entelektüel sermayenin vurgulanma
şekli olacağını söylüyor. Diğer bir
deyişle, sağduyulu bir yaklaşı-
mın beraberinde, yaratıcılık da
güçlenecek. Kaku, gelecekte
en aranan özelliklerin sağduyu,
hayalgücü, yetenek ve liderlik
becerisi olacağını, hafıza gücüne
dayanan mesleklerinse zamanla
ortadan kalkacağını söylüyor.
17
Bu Kan Testi Sayesinde Akciğer
Kanseri Önceden Teşhis Edilebilir
Akciğer kanserini,
görüntüleme cihazlarının
teşhis edebildiğinden 5
yıl önce görsek her şey
değişebilirdi. İşte bu kan
testi, kanseri 5 yıl öncesinden tespit edebilecek.
İskoç bilim insanları, akciğer kanserinde
vücudun özel bir antikor
ürettiğini keşfettiler.
Kanserle mücadele için
üretilen bu antikoru
analiz edecek olan
kan testi erken teşhis
konusunda büyük bir
avantaj sağlayabilecek
güçte. Önümüzdeki 2
yıl boyunca testlerine
devam edilecek olan bu
yeni uygulamanın, iki
yılın sonunda hastanelerde kullanılması
hedefleniyor.
19
Elektrik
Üreten Boya
Bu Kan Testi Sayesinde Akciğer
Kanseri Önceden Teşhis Edilebilir
Kısaca
19
Elektrik
Üreten Boya
Kore’deki Fen ve Teknoloji
Kurumu UNIST’in mühendisleri,
farklı yüzeylere uygulanabilecek
termoelektrik bir boya üretti. Bu
tür maddeler ısınan yüzeylerin ısı
enerjisini, elektrik enerjisine dönüş-
türebiliyor. Özel bir formüle sahip
olan boya neredeyse her tür yüzeye
uygulanabiiyor.
19
“Neden
TEOG’da matematik çözebilmek, matematik yapmak demek değildir?” sorusunu artık cevaplayabiliriz.
Çünkü matematikte ya da öğrendiğiniz
herhangi bir şeyde öğrenirken anlam yüklemezseniz ya da ilgi alanınız ile bağlantılı değilse bu
sizin için geçici bir süre başarı sağlar.
29
Eğitimi bireyselleştirmek ve bireylerin ihtiyaçları-
na uygun halde sunan, problem çözme becerilerini
artıran, eleştirel düşünme becerilerini yükselten
bir yapı sonuç verecektir
29
Uzaya yerleşmek için
uyduları yörüngeye hızlı,
güvenli ve ucuz ulaştıran
teknolojiler geliştirmek
gerekiyor.
77
EKVATORDAKI YERÇEKIMI
İVMESI KUTUPLARDAKINDEN
AZ OLDUĞUNA GÖRE, ORADA
TARTILSAM KAÇ KILO
HAFIFLEMIŞ OLURDUM?
Üzgünüz ama
aradaki fark 1 gram bile değil.
86
NEDEN GÜLÜYORUZ?
BUNUN EVRIMSEL
AÇIDAN BIR FAYDASI
VAR MI?
Sosyal bağları güçlendirip,
kendimizi güvende hissetmemizi sağladığı
için topluluk ittifakının oluşmasını sağlıyor
88
SU NEDEN YANMAZ?
2 hidrojen ve 1 oksijen
atomunun kurduğu kimyasal bağın
gücü, alevlerin gücünden fazla
89
İNEKLERIN, ORTADA
HIÇBIR BELIRTI
YOKKEN BILE
YAKLAŞAN FIRTINAYI
HISSEDEBILDIKLERI
DOĞRU MU?
Hayvanların çoğu
hissedebiliyor ama
davranışlarına bakarak bunu
anlayabilmek öyle sanıldığı
kadar kolay değil.
89
GÖZALTINDAKI KOYU
HALKALARIN SEBEBI NEDIR?
S
C
Kısa cevap Yorgunluk, stres ve
cildinizin genetik yapıs
89
HAVADA ASILI
KALABILSEYDIM, DÜNYA
KENDI ÇEVRESINDE
DÖNDÜĞÜ İÇIN BINALAR ÜSTÜME DOĞRU GELIP
BANA ÇARPAR MIYDI?
Hayır, havada asılı
kalsanız da dönmeye devam
edersiniz
91
KELEBEĞE DÖNÜŞEN
TIRTILIN DNA’SI DA
DEĞIŞIYOR MU?
Hayır, sadece
genlerin ifadesi değişiyor
92
ISPANAK YERKEN DIŞLERIMIZDE
HISSETTIĞIMIZ TUHAF
KAMAŞMANIN SEBEBI NEDIR?
Oksalik asit
94