Çocuklarla Felsefe Konuşmak Mümkün1000Kitap
Arkadaşlar selam. Öncelikle size bu kitabı okuma sebebimi anlatayım. Benim 11 yaşında bir kardeşim var. Burada hesabı da var. Kitap okumasını ve inceleme yazmasını teşvik etmeye çalışıyorum. Onda eksik bulduğum bir yön var. Bu durumun sadece onun suçu olduğunu da sanmıyorum. Yaşıtları gibi o da neyi ne için yaptığını pek bilmiyor. Dersleri görüyorlar ama ne kadar sorguluyorlar tartışılır.
Burada yaptığım bir incelemede eğitim sistemini eleştirirken öğrencilerin sorgulama noktasında çok eksik olduğunu dile getirmiştim. https://1000kitap.com/Rengaheng hanım da sağ olsun o incelemeye yorum yapıp bu kitabı önerdi. Kitabı araştırdım ve satın aldım. Kendisine çok teşekkür ederim. Dediği kadar varmış. İnanılmaz faydalı bir kitap olduğunu düşünüyorum. Bir değil birkaç kez okunulacak, notlar alınıp tekrar tekrar bakılabilecek bir kitap olduğunu düşünüyorum.
Kitabın ismi sizi yanıltmasın. Kitabı çocuğunuza/kardeşinize okutmayacaksınız. Kitabı siz okuyup içerisindeki önerileri uygulamaya çalışacaksınız. Kitabın dili oldukça hafifti. Rahatça okuyabilirsiniz diye düşünüyorum.
Peki, gerçekten çocuklarla felsefi sohbetler etmek, onlara sorgulatmayı öğretmek mümkün mü? Yani düşündüğümüzde onlar birer çocuk ve ne biliyorlar ki bizimle tartışacaklar deriz. Gerçekten öyle mi? Çocukların akıllarının nasıl çalıştığını hiç düşündünüz mü? Kitapta yetişkinler ile çocukların akıllarının çalışma sistemini keskin bir şekilde ayırdığı bir nokta var. O da bizim öğrendiğimiz normlar, kültürel değerlerin vs bir çok şeyin onlar tarafından bilinmemesi durumudur. Bunun işimize acayip yarayacak bir malzeme olduğunu düşünüyorum.
Felsefe tarihi kitaplarından birinde okuduğum filozof John Locke’in bir teorisi var. John Locke, diyor ki, insanlar dünyaya ilk geldiğinde zihinlerinde bilgi yoktur ve zihinleri de boştur. Bu boş zihni de boş bir levhaya benzetiyor. Yani ne öğreniyorsak dünyaya geldikten sonra öğrendiğimizi söylüyor. Tabii onun bu düşünce yapısını ortaya atmasının sebebi daha detaylı ve farklıdır. Size anlatmak istediğim şeylerle ilgili işime yarayacak bir örnek olduğu için dile getirdim.
Peki, çocukların zihnini de bu boş levhaya benzetebilir miyiz? Boş olması durumu tamamen bilgisiz olduklarını ifade etmek için değil. Yukarıda saydığım normlar, değerler vs gibi şeylerin boş levhalarında henüz yer almadığını ifade etmek içindi. Bu tarz şeyler zihinlerinde yoksa çocuklarla felsefi sohbetler ettiğimizde ne olacağını düşünebiliyor musunuz? Bu durumun hayal güçleriyle birleştiğinde onlardan çok farklı fikirler duyma ihtimalimiz çok yüksektir. Sorgulama noktasında bir teoriye/kurala/değere vs bağlı olmadıkları için fikirlerini saf bir üretkenlikle ifade edeceklerdir. Yetişkinlere oranla fikirlerini daha kolay ifade ettikleri için utangaçlık, onaylanmamak gibi dertleri olmayacaktır. Bu bakımdan avantajlı olduklarını düşünebiliriz.
Yıllar önce amcamın bize gösterdiği bir örneği ben de size göstereceğim. Elinize bir kâğıt ve kalem alın. Linkteki karenin aynısını kâğıda çizmeyi deneyin.
hizliresim.com/fV7J1Y
Muhtemelen şekildeki karenin düzgün olmayan taraflarını görmezden gelip size öğretilen düzgün kareyi çizeceksiniz. Beyniniz elinizde olmayan bir şekilde birebir aynısını çizmeyecektir.
Şimdi aynı kareyi ilkokulda ya da ana okulda okuyan çocuğunuza/kardeşinize çizdirin. Büyük ihtimalle resimde yer alan kareye birebir benzetmeye çalışan bir çizim göreceksinizdir. Sizce bunun sebebi nedir?
Ben size söyleyeyim. Siz karenin nasıl bir şekle sahip olduğunu zaten öğrenmiş ve kanıksamışsınız. Bu size o kadar iyi öğretilmiş ve kanıksamışsınız ki şekilde yer alandan farklı olarak düzgün bir kareyi beyniniz size çizdirdi. Ama kareyi çizen çocuk bunu henüz bilmiyor ya da yeterince kanıksamamış. O yüzden birebir çizmeye çalışacaktır.
Not: Aranızda bu örnek hatalı, ben aynısını çizdim diyenler olacaktır :) Olmasını da bekliyorum açıkçası. Ama dikkatinizi çekmek istediğim nokta şeklin düzgün ya da eğri çizimi değildi. Bize öğretilmiş olan düşüncelerin / kalıpların yeterince dışına çıkıp çıkmayacağınızı ortaya koymak istemiştim. Çocuklarda bu oran yukarıdaki boş levha teorisinden yola çıkarak söylediğim gibi çok daha az düzeydedir. Öğrendikleri çok şey olmadığı için boş levhalarına hem istediğiniz şekilde bilgi yükleyebilirsiniz hem de ilginç fikirler üretmelerini sağlayabilirsiniz. Tabii bunu sadece boş levhaya istediğiniz şeyi yüklemek için kullanarak yapmamalısınız. Onların boş levhaları bilgisayar hard diski değil ve onlar da bilgisayar değil :)
Niyetimiz onların sorgulayan bireylere dönüşmesini sağlamak, ufuklarını açmak olmalı. Öğreneceği şeyleri sorguladıkları bir filtreden geçirip öğrendikleri takdirde, eleştirdiğim eğitim sisteminde yer alan sorgulamayan öğrenciler sınıfından sıyrılıp, sistemde de kaybolmayacaklardır.
Kitapta bunun nasıl yapılabileceğiyle ilgili onlarca örnek var. Yazar aynı zamanda bir felsefe öğretmeni olduğu için konu başlıklarına göre kendi çocuklarından, ders verdiği öğrencilerinden alıntılar yapmış, aralarında tartıştıkları diyalogları aktarmış. İnanın o kadar ilginç konulara değinmişler ki ben o küçük çocukların nasıl bu kadar mükemmel hayal gücüne ve sorgulama yeteneğine sahip olduklarına şaşırdım.
Kitapta yer alan ve çocuklarla konuşabileceğiniz bazı konu başlıkları:
- Estetik
- Etik
- Metafizik
- Epistemoloji
- Sanat – Doğa ilişkisi
- Ahlak
Konu başlıkları sizi korkutmasın. Kitabın dili teknik terimlerden çok uzak ve hafif olduğu için derinlemesine felsefe bilmenize gerek olmadan da bu konuları çocuklarınızla konuşabilirsiniz. Kitap bence salt bir araştırma kitabı olarak da görülmemeli. Ben Milli Eğitim Bakanlığının yerinde olsam çocuklara sorgulatmayı öğretmek için bu kitabı öğretmenlere okutmayı zorunlu tutardım. Her yaş grubuna özel içerikler oluşturup sorgulatmayı öğretirdim. ( Tabii ben orada olsaydım bu eleştirdiğim sistem bu halde olmazdı :D Kurcalar, çözüm üretmeye çalışırdım.
Not: Ütopyadan uyanalım. Ben bunları yapamadan beni kovalardı :D Çünkü beynimi bu tür şeylere yormamı istemezlerdi. Hep beni düşünüyorlar sayın yöneticiler canımm :) )
Mesela kitabı sözlük gibi de kullanabilirsiniz. Sorgulatma sözlüğü. Çünkü içinde çocuğunuza sorabileceğiniz soru tipleri bile yer alıyor. Kitaplardan, filmlerden örnekler sunuyor ve olası soruları bazen diyaloglarla bazen direkt aktarıyor. Yetmiyor, çocuklarla konuşurken başarılı sohbetler etmenin önemine değiniyor. Fikir tartışmalarınızın sonuçlanması gerekmiyor. Çocuğun başarıyı hissetmesi ve bu sorgulama işini öğrenmesi, sevmesi gerekiyor. Tabii sohbet için arkadaşlık yaparken yazar bir nokta da sizi uyarmayı unutmamış. Her fikri onlarla tartışırsınız ama otoriteyi de elden bırakmamalısınız. Karar mekanizması yine siz olmalısınız. Neticede boş levhaları da olsa onlar çocuk ve masum, başlarına kötü şeyler gelsin istemeyiz. Her şeye kendilerinin karar verdiği bir yaşta ve olgunlukta değiller :)
Kitaptan yapılan alıntılara göz atmanız halinde ilginizi çekeceğini düşünüyorum. İncelemeyi bitirmeden önce size bir öneride de bulunacağım.
Önerim: Kitabı okurken aklıma bir fikir geldi ve belki siz de uygularsınız diye o fikri öneri olarak size sunuyorum. Kitabı satın almak için araştırırken bir felsefe dizisine denk geldim.
hepsiburada.com/filozof-cocuk-1...
Linki alternatif olması açısından bıraktım. Ben başka bir felsefe dizisini satın aldım. O da şu linktekiydi:
gunisigikitapligi.com/kitaplar/citir-...
Aklıma gelen fikir ise her kitabı çocuğunuzla/kardeşinizle okuyor ve üzerine tartışıyorsunuz. Burası zaten olması gereken bir durum. Ama ben bunu başka bir şekilde de düşündüm. Acaba dedim bir Youtube kanalı açsam ve 11 yaşındaki kardeşimle bu kitapları okuyup tartıştığımız videoları yayınlasam nasıl olur? İyi felsefe bilgisine sahip olduğumu iddia etmiyorum. O yüzden çok üst düzey içerikler üretebileceğimi sanmıyorum ama en azından kardeşime belki özgüven aşılayabilirim diye düşünüyorum. Belki kendini ifade etme noktasında işe yarar da yavaş yavaş çekildiği kabuğundan çıkar. Bir de bunu yapabilirse ikimiz için de farklı bir deneyim olacaktır. Ben de daha önce böyle bir şey yapmadım. İletişim kurarken onun seviyesine inmekte çok zorlanıyorum ama belki bu kitap dizisi işe yarar da ortak bir noktada buluşabiliriz. Ben bu fikri hayata geçiremesem bile burada birileri yapar da merak edenler belki faydalanır diye size de anlattım. Aklıma başka örnekler de geliyor da inceleme çok uzar diye yazmıyorum. Zaten kitabı okursanız sizin de aklınıza farklı uygulamalar gelecektir. Hatta aklınıza gelen farklı uygulamaları yorumda belirtirseniz memnun olurum. Belki birilerinin işine yarar. Sonuçta birçoğumuz eğitim sisteminden şikâyetçiyiz ve bu bizi sürekli endişelendiriyor.
İncelemeyi sonuna kadar okuyanlara teşekkür ediyor ve kitabı kesinlikle okumanızı öneriyorum. İyi okumalar dilerim.
··
593 Gösterim
22 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Çocuklara felsefe öğretilebileceğini hatta onların bize felsefeyi yeniden öğretebileceğini düşünüyorum.
Onlar bizim kodlanmamış hallerimiz, o nedenle felsefe onlarda daha saf daha masum halde bulunur. Dolayısıyla felsefede merak duygusu tanımlanırken “çocuklar gibi merak etmek, her şeyi merak etmek” cümlesi boşuna kullanılmaz.
Arada kuzenlerimle ufak felsefi tartışmalar yaparız, “neden varım? eylemim doğru mu? adalet ve ahlak nedir? din nedir? iyilik ve kötülük nedir?” Gibi uzayıp giden meseleler üzerinden sohbetler ederiz, sıkıldıklarına açıkçası denk gelmedim, aksine çok meraklılar, özellikle de yaşamlarındaki örneklerle anlatınca daha çok ilgilerini çekiyor. Hatta bazen filozof hikayeleri uyduruyorum :) tam ağızlarına layık oluyor sohbet.
Bir çocuğa adalet kavramını mahkemeyle anlatırsanız sıkılır, arkadaşıyla yemeğini paylaşması gerektiği ile anlatırsanız aydınlanır.
Ahlak kavramını yetişkinlere bağlı toplumsal cinsiyet üzerinden anlatırsanız sıkılır, fakat kız-erkek arkadaşlarının eylemlerde eşit olduğunu, örneğin bir kızın futbol oynamasıyla bir erkeğin dans etmesinin gayet doğal olduğunu bunda bir ahlaksızlık olmadığını anlatırsanız ilgi duyar.
İyiliği, kötülüğü hayvan sevgisi ile temellendirirseniz, canlılara karşı şefkatli olur.
Dolayısıyla Bilal sana katılıyorum, bu kitabı bizlerin okuması lazım, kendi kodlarımızı kırmaları ve yeni düşünce sistemleri ile daha iyi bir gelecek hazırlamaları için sözümüzün değdiği her çocuğa bunu borçluyuz.
En kısa zamanda ben de okuyacağım, kalemine, emeğine, sağlık. Kardeşine ve dolayısıyla diğer çocuklara adeta bir eğitimci edasıyla felsefe ve sorgulama öğretme mücadelene, bir felsefeci olarak gönülden teşekkür ederim. Var ol 🌸
İki ekmek al desek almazsın
Oturduğun yerden evreni sorgularsın
Kitabın üstünde evde denemeyin ibaresi yok muydu be Bilal
Kafaya koydun, çocuğu filozof yaptıracaksın
Oğlum eline tornavida ver
Araba piyasası uçtu sanayide çıraklık pozisyonu hep boş yer
Çocuk sorgulasa ne olacak aç kaldıktan sonra
Sanayide en azından ekmek arası yer
(Düz beyinli adam şiirimden bir pasaj, gerçek düşüncelerimi yansıtmamaktadır)
Bilal Günaydın
Gönderi Sahibi
2 tane yaratıcı fikir üret desek etmezsin
Oturduğun yerden üretenlere sallarsın
Kitabın üstünde evde deneyin ibaresi vardı be Serhat
Kafaya koydum, çocuğu sorgulayan bir bireye çevireceğim
Senin eline mızrak vermişler
Çünkü sen avcı toplayıcısın
İnsanlığı geliştirecek fikir üretmek ilgi alanın değil
Verdikleri mızrağı al da avcılık yap belki karnın doyar
(Düz beyinli adam şiirine diss attım. Gerçek düşüncelerimi yansıtmaktadır) :D
Kafiye çok olmadı ama fena değil gibi ya :D
İncelemeye kanıp yapmayın yoksa çocuğunuz 
Filozof Atakan gibi olur :d
YouTube videolarınızı dört gözle bekliyor olacağım teşekkürler inceleme için
Filozof Atakan gibi olur :d
YouTube videolarınızı dört gözle bekliyor olacağım teşekkürler inceleme için
Rahatsızlığımdan dolayı uzun zamandır böyle uzun incelemeleri pek okuyamıyorum ama bunu iyi ki görüp de okudum şuan, elinize sağlık yeni ufukların açılmasına ön ayak olursunuz umarım.
Çocuk felsefesi çok aşina olduğumuz bir konu değil, çocukların felsefi/sorgulama yönünü geçtim birey olarak çoğu ailede bilgi ve görüşleri pek kaale alındığını düşünmüyorum, özellikle benim bulunduğum doğu ailelerinde o bilince ulaşıldığını söyleyemem. Okullarda da metin okutulurken veya üzerinde düşünürken şunu fark ediyor insan aynı sorulara aynı kalıpta cevap verilmesini öngören bir müfredat /sistem olduğu ve bunun da öğretmenler tarafından bu kalıplarda sürdürüldüğünü /aşılamadığını defalarca şahit olmuşuzdur. Şunu anlatmak istiyorum ; sorgulayan, düşünen, farkını ortaya koyan çocuğun veya bireyin ülkemizde istenen arzulanan kişi olmadığını makinalaşmış bir kişiliğin makbul olarak kabul edildiği bir çevredeyiz maalesef.
Bunun üstesinden gelmek için verdiğiniz önerilerin çok yerinde olduğunu söylemek istiyorum tekrardan ve youtube kanalınızı eğer açarsınız ki çok istifade edeceğimizi umuyorum şimdiden hayırlı uğurlu olmasını dilerim.
Bilal Günaydın
Gönderi Sahibi
Dediklerinize katılıyorum. Ayrıca bakmayın inceleme başlığının Felsefe ile sohbet olmasına. Teknik terimleri unutun. Çocuklarla sohbet ederken fikirlerini sormak, merak duygularını perçinlemek, onları kaale alıp dediklerini uygulamak onlara birey olmasını yavaş yavaş öğretir. Kitabın demek istediği aslında buydu. Örnekler, konu başlıkları hep satır aralarındaki ayrıntılardan ibaret. Onlar araç. Bizim amacımız onları sorgulatmak, birey olmalarını sağlamak, özgüvenlerini yükseltmek olmalı. Ben de doğuda doğup, büyüdüm. Değindiğiniz sorunları yakından gözlemledim, yaşadım. Şu an halen aynı problemler devam ediyor. Umarım bir şekilde bunu çözmeye çalışanlar olur. Onlar bizim geleceğimiz. Gözleminiz, ve yorumunuz için teşekkür ederim.
Reklam
Çocuklarla felsefe konuşmak aslında büyüklere göre daha mümkündür dimi. Çünkü insanların uzmanlıkları vardır. Herkes dünyayı kendi alanına göre görür. Bu da tüm resmi görmeye manidir. Bu sebeple Masanobu Fukuoka "dünyayı olduğu gibi görenler sadece çocuklardır"demekten çekinmemiştir. Kralın çıplak olduğunu fark edenin bir çocuk olması rastgele değildir. Ve onlar, fikirleri de önyargısız olarak daha kolay algılayabilir.
Başarılı incelemeniz için teşekkür ederim :)
Bilal Günaydın
Gönderi Sahibi
Kralın çıplak olduğunu haykıranın bir çocuk olduğunu bilmiyordum ya da uzun zaman önce okurken / dinlerken dikkatimden kaçmış. Bu detay oldukça güzelmiş. Dediğiniz gibi ancak çocuklar dünyayı olduğu gibi görebilir. Yorumunuz için teşekkür ederim :)
Güzel ve etkileyici incelemeniz için teşekkürler.
Metis yayından çıkan küçük filozof serisi var. metiskitap.com/catalog/series/627
Ayrıca nesil yayın m.trendyol.com/nesil-yayinlari...
son olarak m.kitapyurdu.com/index.php?route...