Bilişsel Çarpıtmaların Nedenleri
1 . YA HEP YA HiÇ DÜŞÜNCESI:
Her şeyi siyah ya d a beyaz görürsünüz.
Eğer performansınız mükemmelin altındaysa, kendinizi tamamen başarısız
bulursunuz.
2. AŞIRI GENELLEME: Tek bir olumsuzluğu hiç bitmeyecek bir başarızlık
demekmiş gibi görürsünüz.
3. ZiHiNSEL FILTRE: Tek bir olumsuz ayrıntıyı bulur onunla uğraşıp
durursunuz; gerçeğe bakışınız, bir damla mürekkebin tüm şişedeki suyu
bulandırması gibi kararır.
4. OLU M LUYU GEÇERSIZ KlLMAK: Olumlu olayların şu ya da bu nedenlerden
"sayılmaz" olmasında ısrar edersiniz. Böylece günlük hayatınızla ters düşen
olumsuz bir düşüneeye kapılırsınız.
S. SONUÇLARA ATLAMA: Vardığınız sonucu destekleyecek kesin kanıtlar
olmamasına rağmen olumsuz bir değerlendirme yaparsınız.
a. Akıl okumak: Kendinizce birinin size ters davrandığını düşünür,
araştırmaya gerek bile duymazsınız.
b. Falcılık: Işlerin kötü gideceğini öngörür, kehanetinizin bir gerçek
olduğuna ikna olursunuz.
6. AŞIRI BÜYÜTME (f"elaketleştirme) ya da KÜÇÜLTME: Olayların önemini
abartırsınız (beceriksizliğiniz ya da başkasının başarısı gibi), ya da minicik
kalıncaya kadar küçültürsünüz (iyi özellikleriniz ya da başkasının kusurları
gibi). Buna "dürbün hilesi" de denir.
7. DUYGUSAL KARARLAR: Olumsuz hislerinizin aslında gerçeği yansıttığına
inanırsınız: "Hissediyorum, o halde gerçek olmalı."
8. -MELi -MALI CÜMLELERI: Kendinizi -meli -malı'larla motive etmeye
çalışırsınız.
9. ETIKEYLEME VE YANLlŞ ETIKETLEME: Aşırı geneliernenin uç halidir.
Hatanızı tarif etmek yerine, kendinize olumsuz bir etiket yapıştırırsınız.
"Ben beceriksizin tekiyim.'' Başka birinin hoşunuza gitmeyen davranışı