hernevikitap
@hernevikitap
Reklam
Köklü, varlıklı fakat daha sonra fakirleşen bir Anadolu ailesinin son umudu olan, hukuk fakültesinde birinciliklerle sınıf geçen,üç dil bilen,kendisinden tıpkı dedesi gibi Yargıtay üyesi olması beklenen İlyas’ın hayatı okulunun son yılında alt üst oluyor.Şikayet etmese de zaten zorluklarla okuyan İlyas’ın hayatını tamamen değiştirense bir aşk oluyor.Var olan zorlukların üstüne bir de bir reddediliş eklenince İlyas,bir bunalım içine giriyor.İyilik,dostluk duygularını silmek istiyor,insanlara karşı güveni kalmıyor,insanlardan midesi bulanıyor.İlyas gerçeklerden,artık sevmediği insanlardan kendini mutfağa kapatarak, yemekler yaparak kaçıyor.En büyük amacı olan Yargıtay üyeliğini anlamsız bulurken,kendisi de etrafındaki insanlara yabancılaşıyor. Kendini,çıkmazlarını, hayatını mutfak ile oyalayıp duruyor.Tüm sorumluluklarını ve ilişkilerini yok sayıyor ve yemek yapmayı her şeyden önceye alıyor.Hatta aile için önemli olan köklü soyadını bile önemsemez oluyor.Toplumcu gerçekçi bir anlayışla yazar mutfağın dışındaki dünyayı incelikle aktarırken,dönemin gerçeklerine ve dönemin toplumunun baskısına ışık tutuyor.
İlyas,yüzleşmekten,dışardaki dünyadan kaçtıkça benliğini yitiriyor.Kendisi olmaktan adım adım uzaklaşıyor.Bir süre sonra romanda yaşanan olaylar şaşırtıcı,saçma,trajik bir hal alıyor.Bir zamanlar hükümet içinde hükümet olan hatta hükümetten de kuvvetli olan,ardından fakirleşen,soylarının çökmemesini oğullarına bağlayan Divitoğlu ailesi, İlyas’ın vardığı noktada acı,öfke,umutsuzluk içinde kalıyor.İlyas, kaçarak,kendini mutfağa kapatarak ve hatta şaşırtıcı kararlar alarak kendine bir son yazarken kader de ona trajik bir son hazırlıyor.
Yazarın ilk romanı olan Aziyade otobiyografik öğeler taşır.Roman,yazarın 1876 yılında görev icabı bulunduğu İstanbul’da kendi başından geçen olaylarla kurgulanmıştır.Romanın karakteri deniz subayı,Aziyade haricinde Osmanlının kültürüne de âşık olur,tıpkı Türkiye’ye 1876 yılında görevli bir subay olarak gelen ve ardından Osmanlı kültüründen çok etkilenen Pierre Loti gibi.Aziyade romanında İstanbul’dan ayrılırken Çerkez kızına dönüş yemini verir. Fakat bu sözü tutamamıştır.
Doğudaki Hayalet romanındaysa Loti, on yıl önce yasak aşk yaşadığı,kendisine dönüş sözü verdiği Aziyade’yi İstanbul’a gelerek aramaya başlar.Bu arayış iki buçuk günlük kısıtlı bir süre içinde gerçekleşmek durumundadır ve bu süre içinde on yıl boyunca mektuplaştığı arkadaşı Ahmet’in de izine ulaşır. Saplantı halinde ve neredeyse aynı biçimde on yıl boyunca tekrar eden rüyalarında kendini İstanbul’a geri dönmüş olarak gören Loti,şehre gelir,bulmak istediklerini aslında bulur ve İstanbul’a bir daha ayak basmamak üzere ayrılır.Onu bu yolculuğa çıkaran en büyük sebep tekrar eden rüyalarıdır ki İstanbul’dan son ayrılışından sonra bu rüyaları artık görmez.Roman yolculuğun hazırlıklarıyla,on yıldır neden İstanbul’a gidemediğinin ve duyguların açıklanmasıyla, yolculuk sırasında yaşananların anlatımıyla başlar.Arkadaşı Ahmet ve Aziyade’yi ararken girdiği mekanlar,sokaklar onu hep hatıralarına da götürür.
Trablusgarp,Balkanlar,1.Dünya Savaşı’nda ve Kurtuluş Savaşı’nda Türkiye’yi destekleyen yazarın iki roman da oryantalisttir.Aziyade’yi ararken romanda dönemin Galata,Eyüp,Haliç,Beyoğlu sosyal yaşamı romantizm ve oryantalist bir biçimde aktarılır.Şehrin on yıllık süreçteki değişiminden de bahsedilir. Doğudaki Hayalet’in dili diğer eserlerinde olduğu gibi genel olarak mistiktir,duygu yoğunluğu ön plandadır,
Bir yazarın edebiyat hayatındaki yönünü değiştirdiği ilk ürünlerini okumak bana çok keyif veriyor. Öncesinden farklı bir yola girdiğine şahit olmak güzel bir deneyim oluyor.Dar Yol romanı da Peride Celal’in edebiyat yolunda kaleminin yön değiştirdiği eseri. Öncesinde geçinebilmek için sevda romanları yazıyor.Dar Yol’da sadece bir aşkı anlatmıyor, bir genç kızın iç dünyasının dönüşümleri yansıtılıyor, tahlili yapılıyor.Bireyin iç dünyasına değiniyor.Zaten romana karakterlerin iç dünyası ve içsel sorunlarının anlatımı hakim.
Bir felaketle başlayan roman eski Kadıköy’ü çok güzel betimleniyor.Felaket ve Cenan’ın yaşadığı köşkün etrafında dolanan biri,Cenan’ın anne ve kalfayla yasadığı köşkün yanındaki köşke taşınan yazar romanın esrarengiz katmanını oluşturuyor. Ayrıca yıllar sonra Mısır’dan çıkıp gelen teyze amaçlarındaki gizem ile merak uyandırıyor.
Yazar için dönüm noktası olan roman,annesi ve kalfayla birlikte yaşayan, beklentileri olan Cenan’ın, beklentilerini yaşadığı cevrede karşılanamayacağı üzerine kurulu. Çocukluktan genç kızlığa geçen Cenan’ın içi sıkılıyor çünkü yaşadığı yeri ve çoğu şeyi sıkıcı buluyor .Bir kişi hariç ,o da Cenan’ın teyzesinin kızıyla evli olan Raif.Raif’e olan aşkı,teyzesinin kızı Meliha’ya olan kıskançlığı ve öfkesi Cenan’ın karakterini inşa eden duygular oluyor.Cenan’ın karakteri kıskançlıkla,görünmek istemekle, şehvetle,pervasızlıkla,bencilikle bir değişime uğruyor.Herkesin cocuk gözüyle baktığı Cenan büyümek ve etrafındaki olay ile kişilerin içine girmek istiyor,dahil olmak istiyor,bir yandan da büyüdüğünü kanıtlama çabasına giriyor.Ancak hayatlarına dahil olmak istediği kişiler onun imrendiği,kıskandığı kişiler ve o kişilerin yaşadığı hayatlar hiç de düşündüğü gibi çıkmıyor.Bir felaketle başlayan roman çoğu roman karakteri için mutsuz
