Cumhuriyet ideolojisini,inkılapları ve ilkelerini,reformlarını yansıtan,bu anlamda da yeni Türkiye’nin oluşumuna katkıda bulunan Hayat Mecmuasında çok defa resimli olan tarihle ilgili yazıları yayımlanır. Kütüphanemde bu mecmuanın hayli sayıları var ve o sayıların bazılarında Ahmet Refik’in tarihle ilgili makaleleri bulunur.
“Tarihi Sevdiren Adam”lakabını alan Ahmet Refik’in Eski İstanbul (1553- 1839) kitabı 15 ile 19.yy arasında İstanbul’un gündelik yaşamına,sosyal hayatına,dini yaşamına,yönetimine dair birçok bilgiyi barındırır.Bu bilgilerin çoğu ilginçtir.
Kitap “Yeni Saray”, “Şehir Hayatı, ,Mesireler,Kahveler,Meyhaneler”, “İstanbul’da Asayiş Meselesi”, “Meskûkât ve Belediye İşleri”, “Su,Ekmek,Et,Odun,Kömür”,”Sanayi,Ticaret, Gümrükler”,“Gayrimüslimler ve Ecnebiler” olarak yedi ana başlıktan oluşur.Her bir başlık anlatıldığı dönemi birçok açıdan yansıtırken,bölümlerde birçok çizim yer alır.İlk bölümde Eski ve Yeni Saray’ın yapımı,Fatih Sultan Mehmet’in saraydaki tutumlu yaşamı,tutulan mutfak kayıtlarına göre nelerin ne kadar ve hangi maliyetle yenildiği vb ayrıntılar ve 17. yy’da yine saraydaki yaşamın ayrıntıları anlatılır.
İkinci bölümde İstanbul’un 16.yy’da Kanuni tarafından imar edilişi,genişlemesi,neden genişletildiğine dair bilgiler verilir.”Beyoğlu” adının kaynağı açıklanırken Ayazpaşa,Piyale Paşa gibi yerlerin de neden bu isimleri aldığının bilgisi verilir.Bu bölümde Osmanlı’nın farklı zamanlarındaki bahçelerine,mesirelerine, İstanbul’da ilk kahvehanelerin açılması kanununa da değinilir.Ayrıca Türkiye’nin tütünle tanışması ve tütünden çıkan yangınlar bu bölümün konularındandır.Kahvenin ve tütünün yasaklanması ardından ilerideki dönemde tütün ve kahve vergisinin devletin en mühim gelir kaynağı oluşu işlenir.Meyhaneler de bu bölümünün konusudur.Bu konuda kitap