Daha çok “Yabancılaşma” ve “Diyalektiğin Dansı” kitaplarıyla tanınan Bertell Ollman, yüz yaşına yaklaşmış ve neredeyse bir asırlık ömrünü Marksizm’e vermiş bir akademisyen. Adamı “Hocam, gomunüzm felan diyon da ne olacak goministler iktidara gelirse?” gibi sorularla artık ne kadar darladılarsa oturmuş böyle bir kitap yazmış.
Kitap üç bölümden oluşuyor:
“Marksizm Nedir? Kuşbakışı Bir Görünüş” başlıklı birinci bölümde “Marksizmin kökenleri”, “diyalektik materyalizm”, “yabancılaşma”, “değer kuramı” ile “kapitalizmin mebde ve meadı”na temas eden kısa başlıklar var. İkinci bölümde yapacağı “somutlama”lar için bu bölümü bir hazırlık olarak koyduğunu düşünüyorum.
İkinci ve en uzun bölüm “Marx’ın Komünizm Tahayyülü”nde on kısımda komünizmin altı temel özelliği üzerine somut tekliflerde bulunuyor Ollman. Bunu yaparken doğrudan “Marx ne düşünmüştü?”, “Bunları kaynaklarından doğrulayabilir miyiz?” ve “Bugün için ne anlam ifade eder?” şeklinde sıralayacağımız bir dizi sorudan hareket ettiğini görüyoruz. Metin Çulhaoğlu’nun “Marksizm somutlanmayı bekleyen bir düşünsel zenginliktir” vecizesine bir örnek/cevap olabileceği kanaatindeyim bu bölümün.
Reel sosyalizm tecrübesini tamamen dışarıda bırakılması Türkiye solu açısından eleştiri konusu edilebilir elbette. Yine bölümdeki “insana olan güven” tonu Marksist pratikleri yer yer alay konusu hâline getirebilir. Orada artık Marksist arkadaşlara mental sağlamlık diliyorum.
Kapanış ise “Marksizmi Öğretmek Üzerine”. Burada yıllar yılı teoriyi liberal demokrasinin kendi sahasında nasıl anlattığını kalem kalem anlatıyor. Hafta hafta işlemesi bakımından bir ön-syllabus gözüyle bakabiliriz.
Çeviri güzeldi. Ancak Türkçe edisyonun kaynakça gösterimi çok tutarsızdı. Yordam’ın kitaplarında böyle bir sorun var.
Kitap Marksizme giriş