Aşkî Dîvânı
Üsküdarlı AşkiYazar:
Üsküdarlı Aşki
Yorumlar ve İncelemeler
Üsküdarlı Aşkî Divanı: Aşkın Tasavvufi Yankıları ve Efsanevi İzler
Osmanlı Divan edebiyatının 16. yüzyıl şairleri arasında, hem askerî hem tasavvufî birikimiyle dikkat çeken Üsküdarlı Aşkî, adını taşıdığı "aşk" kavramını şiirlerinde en samimi ve derin biçimde yansıtan isimlerden biridir. Asıl adı İlyas Çelebi olan şair, İstanbul'un Rumelihisarı semtinde doğmuş, babasının izinden giderek yeniçeri ocağına katılmış, ancak askerlik hayatına pek ısınamamıştır.
Gençliğinde çeşitli seferlere katılmış, hatta Alman Seferi'nde öldüğü söylentisi üzerine ulûfesi kesilince, Müeyyedzâde Hacı Halife'nin tekkesine sığınarak dervişliğe yönelmiştir. Bu dönem, onun şiirlerinde belirginleşen tasavvufî damarı tetiklemiş; Bektaşîlik'ten Bayramîlik'e, hatta bazı kaynaklara göre Mevlevîlik'e geçişi, ilâhî aşkı beşerî aşkla harmanlayan bir üslup geliştirmesine zemin hazırlamıştır.
Kanûnî Sultan Süleyman'a sunduğu bir şiirle elde ettiği maddî destek sayesinde Üsküdar'da bir yalı satın almış, burayı âlimler ve sanatkârların toplandığı bir meclis hâline getirmiştir. Ancak aşırı harcamalar borç batağına sürüklemiş, II. Selim'e yazdığı "kerem" redifli kasideyle yardım dilemiştir. 1576-77'de vefat eden Aşkî, Rumelihisarı Mezarlığı'na defnedilmiştir.
Aşkî'nin edebî mirası, ağırlıklı olarak Aşkî Divanı etrafında şekillenir. Divan, dönemin iki önemli nüshasında (Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Efendi nr. 297 ve Nuruosmaniye nr. 3857) günümüze ulaşmış; 30 kaside, 60 murabba, 564 gazel ve 31 kıtadan oluşan zengin bir koleksiyondur.
Bu yapı, klasik Divan şiirinin gazel ağırlıklı geleneğini sürdürürken, Aşkî'nin askerî geçmişiyle yoğrulmuş kasideleri, fetih ve padişah övgülerini tasavvufî bir mercekten geçirir. Şiirlerinde sade ve samimi bir dil hâkimdir; âşıkane üslup, efsanevi ve menkıbevi
Reklam
Yazar Hakkında
Üsküdarlı AşkiYazar · 0 kitap
Üsküdarlı Aşkî, 16. yüzyıl divan şairlerindendir. Yenihisar (Rumelihisarı) doğumlu olduğu için kaynakların bir kısmında "Yenihisarlı" olarak anılır. Daha sonraki yıllarda Üsküdar'da yaşamış ve evi dönemin âlim ve şairlerinin toplandığı bir mahfil hâline gelmiştir. Bu bakımdan “Üsküdarlı” lakabıyla da tanınır.
