Cemal Paşa (Askeri ve Siyasi Hayatı)

·
Okunma
·
Beğeni
·
47
Gösterim
Adı:
Cemal Paşa
Alt başlık:
Askeri ve Siyasi Hayatı
Baskı tarihi:
2008
Sayfa sayısı:
518
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789751620774
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Türk Tarih Kurumu Yayınları
518 syf.
·7 günde·Beğendi·10/10
İttihat ve Terakki Partisi dönemini Cemal Paşa özelinde ele alan detaylı bir çalışma. 1991 yılında basılmasına rağmen günümüzde geçerliliğini koruyan bir başvuru kitabı diyebilirim. Bu döneme dair çalışmalarda ve bu dönemi merak edenler için önemli bir çalışmadır. İttihat ve Terakki her ne olursa olsun Türkiye'de ilk defa bir şeyleri değiştirmek adına demokratikleşmeyi yol ve yöntem olarak kullanan bir anlayıştır. Başarılı olmasa da açtıkları yol Türkiye Cumhuriyetine giden yolda önemli bir adım olmuştur. Keza Gazi Paşa, ilke ve inkilapları Osmanlı modernleşmesi çalışmaları üzerine inşa etmiştir.


Osmanlı Devletinin I.Dünya Savaşı'na girmesi üzerinde çok konuşulan bir konudur. Kimine göre Osmanlı Devleti tarafsız kalmalıydı kimilerine göre ise Osmanlı Devletini savaşa Enver Paşa'nın Alman hayranlığı ve maceraperestliği sokmuştur. Oysa gerçek çok farklıdır. Osmanlı Devletini yöneten İttihat ve Terakki ve Enver Cemal ve Talat Paşalar Rusya'nın tehlikeli faaliyetleri ve İstanbul'da gözü olduğunun farkındaydı. Bu nedenle İngiliz ve Fransızlardan Rusya'dan gelebilecek bir tehdidi önlemelerini istemiş bu sağlandığı takdirde tarafsız kalabileceğini ifade etmiştir. Yine illa savaşa girmek gerekliyse Fransa İngiltere ve Rusya'nın içinde olduğu itilaf devletleri yanında savaşa girmek istediğini taraf devletlere bildirmiş ancak hiçbir karşılık bulmamıştır. Osmanlı tarafsız kalmak istemiş ancak taraf devletlerin savaş sonunda Osmanlı Devletini işgal etmemek konusunda net bir ifade kullanmamaları Osmanlının yönünü Almanlara dönmesiné neden olmuştur.



Savaşın ilerleyen günlerinde Türk ve Alman yetkililer, İngilizlerin gücünü kırmak amacıyla İngilizlerin egemenliği altındaki Arap-Hint Müslüman bölgelerinde isyan çıkartma faaliyetlerine girişmişler ancak başarılı olamamıştır. Aynı taktiği İngiliz ve Fransızlar, Osmanlı ülkesinde uygulamış ve sahip oldukları parasal ve mali güç sebebiyle bu isyanlar başarılı olmuştur. Özellikle Ermeniler bu noktada oldukça etkili bir şekilde kullanılmıştır.



Hep duymuşuzdur İttihat ve Terakki'nin Osmanlı Devletini yıktığı iddiasını. Ancak bu iddia yersiz ve asılsızdır. Osmanlı Devleti, 1650'li yıllardan itibaren kurumlar, mali yapı ve sistem olarak çökmeye başlamıştı. İttihat ve Terakki Partisi'nin oluştuğu dönemde Osmanlıcılık, İslamcılık, Batıcılık, Türkçülük ve Adem-i Merkeziyetçilik fikirleri ortaya atılmıştı. Bu fikirlerden Osmanlıcılık daha İttihat ve Terakki kurulmadan Sırp ve Yunan isyanları sonucunda Sırbistan ve Yunanistan'ın kurulmasıyla sonuçsuz kalmıştı. Batıcılık dersen Avrupa'dan alınan gelişmeler çürüyen sistemi iyileştirmiyor en fazla çöküşü yavaşlatabiliyordu.


Adem-i Merkeziyetçilik, devletten hoşnut olmayanlara kendi kendilerini yönetme hakkı verilerek devlete bağlılığın sağlanması olarak düşünülse de ancak bağımsızlığa giden yolda bir adım olabilirdi. Geriye elle tutulabilecek bir Türkçülük kalmıştı. Şayet bu fikri akımların hangisi doğrultusunda bir çalışma yapılırsa yapılsın devletin yıkılacağı mutlak olan bir durumdur. Çünkü Osmanlı Devleti, dışarıdan heybetli gibi görünse de kanser tüm bedenini sarmıştı.

Cemal Paşa'nın Suriye'de görevli iken Arap milliyetçileri idam ettirmesi nedeniyle Arapların Osmanlı Devletine isyan ettiğini eğer bu idamlar olmasa Arapların isyan etmeyeceğini düşünenler var. Oysa Arap milliyetçilerin idamı sadece birer bahane idi. Bu idamlar olmasa Şerif Hüseyin ve avanesi başka bir bahane bulacaktı.


Enver Talat ve Cemal Paşaların üzerine atılan suçlamaları şu şekilde değerlendirmek mümkündür: Birincisi bu isimlerin yurt dışına çıkması sonrasında yerlerine gelen yönetim İtilâf Devletlerine şirin görünmek için tüm suçlamaları bu isimlere yöneltmişlerdir. Bağımsız ve tarafsız mahkemelerde yargılandıklarda belki de ceza almayacak olan üç paşa, yargılama sürecine güvenmedikleri için İttihat ve Terakki'nin aldığı kararla yurt dışına çıkıyor. Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Beyin Ermeni Techiri konusunda aldığı görevlerden ötürü, İtilâf Devletlerine şirin görünmek için nasıl düzmece bir mahkeme ile asıldığını gözönünde bulundurursak üç Paşa'nın yurt dışına çıkması isabet olmuştur.

Ayrıca Enver Cemal ve Talat Paşalar yurt dışında giriştileri Afganistan Hindistan Azerbaycan ve Türkistan özgürlük mücadeleleri ile İngilizlerin ve Rusların dikkatini çekmiştir. Bir yanda Yunanistanı kullanarak Anadolu'daki milli mücadeleyi etkisiz kılmak isteyen İngiltere aynı zamanda Afganistan ve Hindistan konularıyla da uğraşmak durumunda kalmıştır. Bundan ötürüdür ki Anadolu'da Yunanistan'ın başarısız olması ve Hindistan'daki olayların devam ediyor olması milli mücadele sonunda İngilterede hükümetin düşmesine sebep olmuştur. Bu noktada Enver Cemal ve Talat Paşaların da etkili olduğu gözardı edilmemelidir.

Enver Paşa üzerinden Anadolu'daki milli mücadeleye bolşeviklik bulaştırma ve Anadolu'da komünist bir yönetim inşa etmek isteyen Rusya, bunu başaramayınca Enver Paşa ile düşman olmuş onun Türkistan'daki özgürlük hareketlerine verdiği destekten ötürü de düzenlediği saldırılarla şehit etmiştir. Cemal Paşa'nın Tiflis'te Talat Paşa'nın Almanyada şehit edilmesi Ermeni örgütlerin üzerine kalsa da bu konuda Rusya ve İngiltere'nin parmağının olabileceğini gözardı etmemek gerektir.
518 syf.
·82 günde·Beğendi·10/10
İttihat ve Terakki cemiyetinin lider kadrosu içerisinde başarıları ile bilinen ve tırnakları ile kazıyarak ordu komutanlığına kadar yükselmiş, sonunda ise Talât ve Enver paşa gibi şehâdet şerbetini içmiş Cemal Paşa hakkında okunabilecek en güzel kitap bence Nevzat hocamızın yazdığı bu kitaptır.
Kitabın lafazan cümlelerden uzak, karşılaştırmalı tarih metodu ile yazılmış olması da ciddi kalitede bir kitap olduğunu gösteriyor.
Cemal Paşa için söylenecek tek cümle;
Türklük için yaşadı, vatanı için mücadele etti ve bu uğurda da şehit düştü.
Mekanı cennet olsun,ruhu şâd olsun...
Ermeni sevkiyatı kararı İlber Ortaylı'nın da ifade ettiği gibi olası bir isyan hazırlıklarına karşı alınmış bir tedbir niteliğinde olmayıp Ermenilerin bizzat isyan etmeleri ve masum Türk-Müslüman halkı katletmeleri üzerine Son çare olarak alınmıştır. Nitekim Dahiliye Nazırı Talat Bey sevk kararının alınmasında amaçlananın Ermenileri imha etmek olmadığını bilakis cephe gerisi güvenliğini sağlamak Ermenilerin Ruslarla işbirliğini engellemek ve bu sayede Doğu Anadolu'da kurulması planlanan Ermeni devleti senaryolarının önüne geçmek olduğunu belirtmiştir.
Nevzat Artuç
Sayfa 293 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI
Cemal Paşa 11 Ekim 1914 tarihinde savaşa girme fikrini benimsemiştir. Ondaki bu değişiklik en fazla Halide Edip'i şaşırtmıştır. Bunun üzerine Cemal Paşa, Halide Edip'e değişikliğin nedenini şu şekilde izah etmiştir, "Eğer itilaf devletleri savaşı kazanacak olursa Ruslar İstanbul'a gireceklerdir. Ayrıca itilaf devletleri Rusya'ya karşı garanti vermiyorlardı. Oysaki Türk-Alman ittifakı kazanırsa ki öyle olacak kapitilasyonlar kalkacak ve yabancı devlet müdahalelelerinden kurtulmuş olacağız"
Nevzat Artuç
Sayfa 189 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI
Cemal Paşa'yı en fazla uğraştıran bir diğer mesele ise siyonistlerin Kudüs'teki yoğun casusluk faaliyetleridir. Paşa bu tür faaliyetlere karışmış Yahudileri Şam ve Beyrut'a sürgün etmiş ve aynı zamanda bu kimselerin bölgeden emlak satın almalarını kesin olarak yasaklamıştır.
Nevzat Artuç
Sayfa 277 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI
II.Meşrutiyet'in ilanı Tanzimat ile birlikte başlayan, Bu devlet nasıl kurtarılabilir sorusuna verilen bir cevaptı. Bu doğrultuda Osmanlıcılık, Batıcılık, Türkçülük, İslamcılık, adem-i merkeziyetçilik ve Sosyalizm gibi fikir akımları ileri sürülmüştür. Her grup Osmanlı Devletini kendi fikirlerinin kurtaracağı iddiasında bulunmuştur. Başlangıçta Osmanlıcılığı benimseyen İttihatçılar yaşanan toprak kayıpları nedeniyle İslamcılık Türkçülük ve Batıcılık fikirlerine daha fazla ağırlık vermeye başlamışlardır. Özellikle Birinci Balkan Savaşı sonrası yaşanan felaketler Türkçülük ve İslamcılık akımlarını ön plana çıkarmıştır. Türkçüler öncelikle Osmanlı Devleti içinde milli bilince sahip olmayı daha sonra da yurt dışındaki Türklerle bir araya gelip Turan adlı büyük bir devlet kurmayı amaçlıyorlardı. Milli devlet milli ekonomi söylemleri ön plana çıkmaya başlamıştı. Türkçülüğü savunan İttihatçılar İslamcılığa da sahip çıkmışlar ve Türkçü -İslamcı bir yaklaşım tarzını benimsemişlerdi. Trablusgarp Savaşı'nda etkisi açıkça görülmüş olan İslamcılık Birinci Dünya Savaşı ile birlikte adeta zirveye ulaşmıştır. İttihatçılar Trablusgarp, Fas, Cezayir, Mısır, Hicaz, Afganistan, Hindistan Cava ve Sumatraya kadar bütün Müslümanlarla işbirliği içinde olmaya gayret etmişlerdir.
Nevzat Artuç
Sayfa 2 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI
Cemal Bey, 1890 yılında Kuleli Askeri İdadisinden mezun olmuştur. Henüz 18 yaşındayken 13 Haziran 1890'da Mektebi Harbiye-i Şahane'nin harp sınıfına kayıt yaptırmış ve burada Fünun-ı Askeriye tahsili görmüştür. Başında Müşir Zeki Paşa'nın bulunduğu okulda demiryolu yapımı fen Rus lisanı Alman lisanı süvari talimi inşaatı Aliye ve yağlı boya resmi gibi dersler okutulmaktaydı.
Nevzat Artuç
Sayfa 18 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI
Türk siyasi hayatının ilk partisi olma özelliği taşıyan İttihat ve Terakki Cemiyeti 1889 yılında İstanbul'daki askeri tıbbiyede kurulmuştur. Cemiyetin ilk kurucuları arasında askeri tıbbiye öğrencisi İshak Sukuti Mehmet Reşid Abdullah Cevdet İbrahim Temo ve Hüseyinzade Ali Bey bukunmaktaydı.
Nevzat Artuç
Sayfa 27 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI
II.Abdulhamit'e karşı muhalefet fikri, Yeni Osmanlılar tarafından bırakılan tarihi mirasa uygun olarak,Jön Türk Hareketinin doğmasına ve bu harekete paralel olarak gelişen İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kuruluşuna sebebiyet vermiştir. II.Abdulhamit'e karşı ilk muhalefet hareketini gerçekleştiren Yeni Osmanlılar I.Meşrutiyet'in ilan edilmesini sağlamışlardı. Jön Türkler bu özellikleriyle Yeni Osmanlıların bir kuşak sonraki devamı niteliğindedir.
Nevzat Artuç
Sayfa 24 - TÜRK TARİH KURUMU YAYINLARI

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Cemal Paşa
Alt başlık:
Askeri ve Siyasi Hayatı
Baskı tarihi:
2008
Sayfa sayısı:
518
Format:
Karton kapak
ISBN:
9789751620774
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Türk Tarih Kurumu Yayınları

Kitabı okuyanlar 2 okur

  • Mustafa BAKIRHAN
  • Mesut Emre ÇELENK

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%100 (2)
9
%0
8
%0
7
%0
6
%0
5
%0
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0