Çengiz-Nâme
Ötemiş HacıYazar:
Ötemiş Hacı
Derleyen:
İlyas Kemaloğlu
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
85
Basım Tarihi:
2020
İlk Yayın Tarihi:
2009
Yayınevi:
Türk Tarih Kurumu Yayınları
ISBN:
9789751621856
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
ALTIN ORDA DEVLETİAlıntı
Çengiz Han’ın Büyük oğlu Cuci’ye Dest-i Kıpçak bölgesi verilir. Cuci babasından da önce ölünce yerine oğlları, Türk töresindeki Batı-Doğu teşkilatlanmasına gider ve devlet ikili teşkilat anlayışı ile bir süre yönetilir. Fakat daha sonra Batu Han’ın dirayeti ve halkın ona olan sadakatı devleti tek çatı altında toplar. İşte bu süreden sonra başa geçen tüm hanları rivayet esasına dayalı şekilde ele alan 
Çengiz-Nâme eseri bu anlamda genel olarak doyurucu olmakla birlikte yüzeysel bilgileri aktarır. O dönemi Rus Knezleri ve Arap kaynakları ile seyyahların yazdıkları da göz önünde tutulduğunda faydalı bilgiler sunduğunu görüşeceksiniz. Akademik anlamda nerelere bakılması gerektiği de akademisyen İlyas Kemaloğlu tarafından sunulduğu için bu alanda çalışma yapan Yüksek Lisans ve Doktora öğrencileri içinde son derece faydalı bir eserdir. Akademik anlamda çalışma yapmayan ya da bu tür bilgilere karşı sabırsız olanlar için tavsiye etmiyorum. Belirttiğim gibi ilgi duyan ve akademik çalışma yapan herkese de öneriyorum.
Çengiz-Nâme eseri bu anlamda genel olarak doyurucu olmakla birlikte yüzeysel bilgileri aktarır. O dönemi Rus Knezleri ve Arap kaynakları ile seyyahların yazdıkları da göz önünde tutulduğunda faydalı bilgiler sunduğunu görüşeceksiniz. Akademik anlamda nerelere bakılması gerektiği de akademisyen İlyas Kemaloğlu tarafından sunulduğu için bu alanda çalışma yapan Yüksek Lisans ve Doktora öğrencileri içinde son derece faydalı bir eserdir. Akademik anlamda çalışma yapmayan ya da bu tür bilgilere karşı sabırsız olanlar için tavsiye etmiyorum. Belirttiğim gibi ilgi duyan ve akademik çalışma yapan herkese de öneriyorum.
Ötemiş Hacı’nın Çengiz-nâmesi, Altın Orda ve Moğol tarihini anlamak isteyenler için yalnızca bir tarih metni değil; aynı zamanda dönemin zihniyet dünyasını, siyasal meşruiyet anlayışını ve tarih yazıcılığı geleneğini yansıtan kıymetli bir kaynaktır.
Eser, Cengiz Han ve onun soyundan gelenlerin tarihini anlatırken kuru bir kronik olmanın ötesine geçer. Rivayet, sözlü gelenek ve tarihî olaylar iç içe verilmiş; bu da metne hem canlılık hem de özgünlük kazandırmıştır. Özellikle Altın Orda Devleti’ne dair aktarımlar, bu sahada çalışanlar ya da merak duyan okurlar için önemli bir boşluğu doldurur. Moğol hâkimiyet anlayışı, hanlık silsilesi ve siyasi mücadeleler, dönemin bakış açısıyla aktarılırken, tarihsel hafızanın nasıl inşa edildiğine dair de ipuçları sunar.
Benim için Çengiz-nâmeyi değerli kılan hususlardan biri, Moğol tarihinin genellikle tek taraflı anlatılan yönlerini daha içeriden bir sesle aktarmasıdır. Bu yönüyle eser, hem eleştirel okumaya hem de karşılaştırmalı tarih çalışmasına imkân tanır. Elbette modern tarihçilik ölçütleriyle okunduğunda rivayet ağırlıklı kısımlar dikkat çeker; ancak bu durum eserin değerini azaltmaktan ziyade, onu kendi bağlamı içinde daha anlamlı kılar.
Altın Orda ve Moğol tarihine ilgi duyan, kaynak metinlerle temas etmek isteyen herkes için Çengiz-nâme muhakkak okunması gereken bir eserdir. Tarihi yalnızca sonuçlarıyla değil, anlatıları ve zihniyetiyle kavramak isteyen okurlara özellikle tavsiye ederim. Çengiz-Nâme İlyas Kemaloğlu Ötemiş Hacı
Çengiz-Nâme İlyas Kemaloğlu Ötemiş Hacı
Büyük Moğol İmparatoru Cengiz Han’dan sonra onun oğulları ve torunları tarafından kurulan devletler;han sülalesi içerisinde yaşanan taht mücadeleleri 16.yüzyılda Altın Orda’da hüküm süren İş Sultan’ın emriyle Ötemiş Hacı adlı görevliye yazdırılmıştır.
Özet niteliğindeki bu Moğol (Cengiz) tarihi,Ötemiş Hacı’nın gerek önceki dönemleri yaşayan kişilerle görüşerek gerek ilgili yerlere bizzat giderek ulaştığı bilgilerden oluşmaktadır.
Kitap,ön söz ve giriş kısımları dışında üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk kısım 16.yüzyılda Harezm/Çağatay/Altın Orda bölgesinde konuşulan Türkçe(genellikle Çağatay Türkçesi olarak adlandırılan) ile kaleme alınan asıl metnin Latin harflerine çevrilmiş halini içermektedir. Bu bölümün en güzel yanı,Türkçenin yaklaşık 500 yıl önceki haline tanık olmak. Diyebilirim ki biraz çabayla neredeyse bugün bizim konuştuğumuz Batı/Anadolu/Türkiye Türkçesine tercüme(!) etmeye gerek olmadığını hissetmek.
İkinci bölüm ise 16.yüzyıl Çağatay Türkçesinin günümüz Türkçesine tercümesinden(!) oluşuyor. Aynı dil için tercüme kelimesini kullanmak ne kadar doğru,bilmiyorum.
Son bölümdeyse Çengiz-nâme’nin Taşkent Nüshası’nın Arapça harfli tıpkıbasımı yer almaktadır.
Sıkıcı bir tarih kitabı olmaktan çok uzak,sade bir dil ve akıcı bir anlatıma sahip olan bu eser,oldukça önemli bir kaynak…
Bütün hanların başa geçişini bizlere anlatmakdır. SPOİLER:en hoşuma giden kısım Mengü Timur’un abisi Tuda mengü’nün deli olması Ve ilginç işler yapması onun yanı sıra şuanda yaşanan iğrenç olayların (kendi kızıyla evlenme gibi) o dönemde de var olduğunu görüyoruz.
