Puan
7.910 üzerinden
Savaşın ve devrimin kavurduğu bir “Çevengur”·407 syf.·Toplum
9/10
2024 13. kitabı
İnsan Platon’a göre toplumsal bir hayvandır. Acılara karşı kayıtsız kalmak ve sabırla dayanmak gerektiğini söyleyen stoacılara göre "İnsan, her şeye alışan hayvandır." Ortak çıkış noktası insanın bir hayvan olduğudur. Ve burada kasıt aslında doğanın bir parçası olduğumuz. Yani doğadan azade bir efendi değiliz. Varlığımız yani bedensel varlığımız bir sürü bağımlılılıkla dünyaya fırlatılır. Kendimize yetebilmemiz için uzun yıllar gerekir. Toplum olmak ise: Hem bu bağımlılık sonucu hem de doğanın bir parçası olarak hayatta kalmamızı arttıran bir yol olması sebebiyle mecburen yaşadığımız belki de katlanmak zorunda olduğumuz bir yapılaşma. Oysa tek başına besin piramidinin ancak ortalarında bir yerdeyiz. Aletler olmadan -yani teknoloji- ve toplumsal yapı olmadan piramidin tepesinde olamazdık ve elbette doğanın efendisi ilan edilemezdik. Arayışımız işte bu noktalarda başlar meme arayarak başlarız hayata. Ağlamak ise “anlam” yüklenen bir eylemdir ötekince. “İnsan, anlamdan değil, tutku dolu kirişlerden kan akan boğazlardan, çıkıntı, delik, zevk ve unutkanlıklardan ibaret bir vücuttur!” Anlamda arzu gibi bir yitik nesnedir ve hep uzağındadır insan denilen yapının. Gerçek olan doğanın içinde doğanın kendi rasyonalitesi içinde yaşayıp durduğumuzdur. Burada oluşturduğumuz bu güruhun bir “toplum” olması için “toplumun önde gelenleri” bir çok çözüm arar ve kurallar koyar. Yasaklar ödüller “suç ve ceza” ikileminde ikircikli bir yapı oluştururuz. Karşıtlık fikri olmadan kurulamazmış gibidir “toplumsal” yaşam. Sonuçta felsefecilerin ve düşünen hayvan olarak bizlerin ortaya koyduğu bir akım ortaya çıkar. Liberalizm, komünizm vs. Oysa “Cemaat hayatında tüm günahların aklı toy erlerin müdahalesi yüzünden meydana geldiği akıllardan çıkarılmamalıdır. Herkesin mest edici bir mutluluğa çaba
Çevengur,Sovyetler birliğinin ilk yılları,devrim yapılmış,bir grup devrimci gencin komünizmi ülkenin ücra bir köşesinde küçük bir kasabada hayata geçirme çabalarını anlatıyor.Burjuvalar,karşı devrimciler saf dışı edilmiş,mülkiyet feshedilmiş,çalışıp dinmeye son verilmiş,toprağı işleme işi ise “evrensel proleter” ilan ettikleri güneşe verilmiş.Sömürüsüz bir hayat kurulmuş,ama emek yok,yaşamak İçin belirli bir amaçta.Herkesin kafası karışık,bilinmezliklerle dolu bir hayat bekliyor Çevengur kasabasını.Olaylar her zamanki kullandığı yer yer komik ve traji komik anlatımla dolu kitap.Kitabı okurken bir ara Platonov acaba çölden Can halkını toplayıp Çevengur kasabasına mı yerleştirdi diye düşündüm.Diğer kitaplarında olduğu gibi Platonovun burda da ince bir mizah duygusu var bu da kitabı okumayı zevkli hale getiriyor.
Çevengur zamanın devletin resmî gazetesi Pravda’da karşı devrimci olarak ilan ediliyor yazarın tüm kitapları gibi.Birbirimiz İçin Yaşacağız adlı kitabında Çevengur’un adı çok geçmişti bende müthiş bir merak uyandırdı.1928 yılında tamamlanmış.Karşı devrimci olduğu iddia edilmiş.Sebep olarak devrimi yanlış resmetmesi gösterilmiş.Bunun üzerine Platonov Stalin ve Gorki’ye mektuplar yazmış.Gorki’ye gönderdiği mektupta romanın bütünüyle karşı devrimci olarak anlaşıldığını,oysa kendisinin amacının kominist toplumun başlangıcının dürüst bir resmini çizme girişimi olduğunu belirtmiş.Gorki beğeniyor beğenmesine ve cevap olarak şöyle diyor:”Tüm karakterlere karşı ne kadar zarif olursanız olun,son hatları bir ironi ile çizilmiş sanki,okur karşısında devrimci diye” çatlakları” ve “ yarım akıllıları” görüyor demiş.Okur olarak bunları böyle hissetmedim,tam tersi insanların bilmediği şeyler karşında nasıl korkak,ürkek ve komik olabileceğini düşündürdü Çevengur halkı ordaki bir
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Rusya‘da devrimden sonraki yılların anlatıldığı roman .
Çevengur ilçesinde komünizme sözde geçiş anlatılıyor. Olaylar fazla abartılı anlatılmış.
Geçiş sürecinde yaşananlar gerek cahillik gerek yeniye kapalılık nedeniyle yanlışlarla dolu.
Karşı devrimci bir bakış ile anlatım büsbütün çekilmezleştiriyor kitabı.
Kurulan sözde komünler, yanlış sınıf tanımlamaları, burjuva olarak nitelendirilen kişilere uygulanan toplu katliamlar, birbirlerinden habersiz denetimsiz uygulamalar her şey aşırı abartılmış.
Tam bir karmaşa ortamı sunuyor yazar. Açlık ve kıtlık içinde;
merhametsizlik, ümitsizlik gibi duyguların yaşandığı bir toplum.
Çevengurda komünizme geçiş başarısız olmuştur, peki Rusya'da?
Her okur kendi yorumunu yapar.
Çok tekrar ve gereksiz örneklemeler içeriyor. Keşke hiç yazılmasaydı denebilecek bir kitap.
#okudumbitti
#AndreyPlatonov
#Çevengur
#407Sayfa
#NisanAyı5ciKitap
Selam kitapcanlar. Platonov'dan okuduğum dördüncü kitap Çevengur. Yazarın kalemi kesinlikle tanımanız gereken bir kalem. Okuduğum dört kitabın dördünüde gerçekten severek okudum. Can, mutlu moskova, ve çukur kitapları gibi bu kitabını da sevdim.
Satırlarda tanıdık isimlerle karşılaşmak oldukça hoştu. Mesela karakterlerden biri Dostoyevski. Ama bizim bildiğimiz yazar Dostoyevski değil elbette. Ama ismini görmek bile tebessüm ettiriyor değil mi? Bir diğer tanıdık isimse Rosa Luxemburg. Tabiki kitaptaki karakterlerden biri değil ama karakterlerden birinin hayran ve aşık olduğu biri olarak sık sık adı geçiyor. Hayranlığı da boşa değil bilenler biliyor zaten.
Ancak kitapta en çok Kopyonkin'in atını sevdim. Sebebiyse sanırım atın adı. Proleter gücü koymuş atının adını Kopyonkin. Ve atına hayran. Bir başkası atından övgüyle söz ettiğindeyse verdiği cevap aynen şu oluyor
"Sınıf malı o:bilinç bakımından sizden daha devrimcidir"
Atıyla arasındaki bağ gerçekten sevilmeyecek gibi değil. Devrimci at kaç kişiye nasip olur ki değil mi
İşin şakası bir tarafa en çok sevdiğim kitabı bu oldu yazarın. Sovyeler birliğinin ilk yıllarında bir grup Çevengurlunun (devrimci, karşı devrimci, burjuva ve küçük burjuva) aralarındaki ilişki ve tartışmaları zaman zaman mizahi, zaman zamanda traji komik olaylar eşliğinde okuyoruz.
Devrimde kadının rolüne, komünizmde kadının yerine ironik biçimde yer verilmiş kitapta. Okurken insan şunu birkez daha net biçimde anlıyor ki gerçek anlamda işçi bilinci oluşmadan devrim mümkün değil. Sevgiyle kalın
Sovyetler Birliği’nin ilk yılları, küçük bir topluluğun komunizmi kurmaya çabaladığı zamanlar.
Henüz her şeyin çok yeni olduğu, kimin neyi nasıl yapacağını bilmediği bir bocalama durumu ve günün sonunda başlanılan noktaya dönmenin hikayesi.
Kitap beni biraz yordu açıkçası, zorlu bir metin olduğunu söyleyebilirim.
O yüzden herkes sever diyemiyorum.
Tarihe özellikle Rusya tarihine ilgi duyan, döneme ışık tutan bakış açılarını okumayı sevenlere hitap edebileceğini düşünüyorum.
“Ne kadar okusa ve düşünse içinde hep boş bir yer kalıyordu, betimlenmemiş ve anlatılmamış bir dünyanın tedirgin bir rüzgâr gibi içinden geçtiği o boşluk.”