PROF. DR. MUHADDERE NABİ ÖZERDİM (1916 – 19.12.1991) Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sinoloji Bölümü’nün yetiştirdiği ilk Sinolog, Prof. Dr. Muhaddere Nabi Özerdim’i 19 Aralık 1991 günü kaybettik. Yeri kolay kolay doldurulamayacak Sayın Özerdim’in çalışkanlığı ve Atatürk Devrimleri’nden ödün vermez tutumu bize daima yol göstermiştir. 1935 yılında büyük önder Atatürk’ün direktifleriyle kurulan Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin ilk öğrencilerinden olan Sayın Özerdim; aynı zamanda, Sinoloji Bölümü’nden mezun ilk öğrenci sıfatını da taşımaktadır. 75 yıllık ömrünün üçte ikisini Sinoloji alanında çalışarak geçiren Syın Özerdim, 1983 yılında emekli olmuştur. Sayın Özerdim, 1916 yılında Bergama’da doğmuştur. İlk öğrenimini Edirne ve İstanbul’da, orat öğrenimini son sınıfa kadar İzmir Kız Lisesi’nde yapmış, bu lisenin son sınıfında iken “İzmir Kız Muallim Mektebi”ne geçerek 1935 yılında mezun olmuştur. Aynı yıl, Ankara’da kurulan Dil ve Tarih-coğrafya Fakültesi’nin Sinoloji Bölümü’ne girmiştir. 1940 yılının Mayıs ayında Sinoloji Bölümü’nden mezun olmuştur. Sinoloji Bölümü’nün mezun ettiği ilk öğrenci özelliğini taşıyan Sayın Özerdim, 1943 yılına kadar “İlmi Yardımcı” sıfatıyla aynı fakültede görev yapmıştır. Wolfram Eberhard’ın denetiminde “Milattan Sonra IV-V. Asırda Çin’in Şimalinde Hanedan Kuran Türklerin Şiirleri” konulu bir doktora tezi hazırlamış ve 5 Mart 1943 tarihinde “Edebiyat Doktoru” unvanını kazanmıştır. 1944 yılının Haziran ayında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin açtığı asistanlık sınavında başarılı olmuş ve Sinoloji Bölümü’nde “Asistan” olarak göreve başlamıştır. Bilgi ve görgüsünü arttırması için 1946 yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Çin’e gönderilmiş ve Nankin ve Pekin’de iki buçuk yıl kalmıştır. Nankin’de bulunduğu süre içinde klasik ve çağdaş Çince üzerine çalışmış ve Pekin’e geçmiştir. Pekin’de, yabancılar için açılan Çin Etütleri Koleji’nde dokuz ay çağdaş Çince kurslarına devam etmiştir. Bu arada çeşitli müzelerde ve kütüphanelerde çalışmalar yapmış ve Çin2in kültürel, sosyal sorunları ile ilgili kaynak araştırması yapmıştır. Sayın Özerdim, 1948 yılını Temmuz ayında Türkiye’ye dönmüş ve fakültedeki görevine devem etmiştir. “Çin’in Kaynaklarına Göre Bugünkü Çin Türkistan’ında Yaşayan Halkların Örf ve Adetleri” konulu doktora tezi üzerinde çalışmalara başlamıştır. Bu arada, Prof. Eberhard’ın fakülteden ayrılması üzerine, öğrencilere ders vermiş ve seminer çalışmaları yapmıştır. Sayın Özerdim 1950 yılının Kasım ayında “Doçentlik” sınavlarını vermiş ve 1951 yılının Mayıs ayında da “Eylemli Doçent” olarak atanmıştır. 7-12 Eylül 1953 tarihleri arasında Roma’da düzenlenen Genç Sinologlar Kongresi’ne katılan Sayın Özerdim, burada “The Poems of The Turkish People Who Ruled in Nothern China in Iv-Vth Centuries A.D.” adlı bir tebliğ sunmuştur. Bu tebliğin bir özeti, “VI Conferanza Sinologi Juniores” başlıklı tebliğler cildinde yer almıştır. Roma’dan sonra Hamburg’a giderek, eski hocası olan Prof. Von Gabain’in yanında “Uygurlar Devrinde Turfan-Karahoco Şehrindeki Evler” konusu üzerinde bir ay çalışmış, ülkeye dönüşünden sonra bu konuyu geliştirerek Fakülte Dergisi’nde yayımlamıştır. 1953 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin düzenlediği konferanslar serisine davetli konferansçı olarak katılmış ve 18 Aralık günkü oturumunda “Konfüçyanizm ve Batı Demokrasisi” konusunu ele almıştır. 1956 yılını şubat ayında Münih’e gitmiş ve Üniversitede “Ostasiatisches Seminar”da Sinoloji Kürsüsü Profesörü Herbert Franke’nin metin çalışmaları derslerini takip etmiştir. Ayrıca, Münih’te bulunduğu süre içinde “Çin Dini ve Türklerden Gelen Gök Dini” üzerinde çalışmalarda bulunmuştur. 1957 yılında imzalanan Türk-Çin Kültür Anlaşması uyarınca Sayın Özerdim Taiwan’a misafir öğretim üyesi olarak gönderilmiştir. 1958 yılının Ekim ayında Taipei’e varan Sayın Özerdim, Kasım 1959 tarihine kadar dokuz ay burada kalmış ve bilimsel çalışmalarını sürdürmüştür. Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde, Tarih Bölümü’ne bağlı Türeni Türkiye ve Atatürk Devrimleri” konulu konferansı ile tamamlamıştır. Bu konudaki yazıları, Çin-Türk Münasebetleri adlı derginin 1959 yılı Nisan sayısında yayınlanmıştır. Sayın Özerdim Taiwan Üniversitesi’nde klasik Çince derslerine devam etmiştir. Bu arada, “Yeni Türkiye ve Kadın Faaliyetleri” konulu İngilizce bir konferans vermiştir. Ayrıca, Taiwan yerlilerinin örf ve adetleri konusuyla ilgili olarak Çince ve diğer dillerde yapılmış çalışmaları derlemiştir. Zerdim Taiwan’dan ayrıldıktan sonra Londra’ya gitmiştir. British Museum’da A. Stein’in Çin Türkistan’ından getirdiği malzeme ve Çin’le ilgili sanat koleksiyonları üzerinde çalışmıştır. 1959 yılının Eylül ayında Cambridge’de toplanan XII. Genç Sinologlar Kongresi çalışmalarına katılmış ve Türkiye’deki Sinoloji çalışmaları ile ilgili bilgiler vermiştir. Çin-Türkiye arasındaki ilişkilere olumlu katkılarından dolayı Çin Hükümeti tarafından “Onur Madalyası” ile ödüllendirilen Sayın Özerdim, 1963 yılının Ağustos ayında Torino’da yapılan XV. Kongreye davetli olarak katılmıştır. Sayın Özerdim, 23 Kasım 1963 tarihinde Sinoloji Kürsüsü’nün başkanlığına getirilmiştir. 24 Nisan 1969 tarihinde Profesörlüğe uygun görülen Sayın Özerdim, Sinoloji Bölümü’ne girdiği 1935 yılından emekli olduğu 1983 yılına kadar kesintisiz olarak 48 yıl çalışmıştır. Bu süre içinde Sinoloji alanında bilimsel çalışmalar yapmış, yurt dışındaki bilimsel toplantılarda ülkemizi temsil etmiş, Çin Tarihi, felsefesi, edebiyatı ve sanatı ile ilgili yazılar yazmış, kitaplar yayımlamıştır. Ayrıca, klasik ve çağdaş Çince dersleri vermiş, pek çok genç Türk Sinoloğunun yetişmesi için çaba harcamıştır. Sayın Özerdim’in bu çabaları meyvelerini vermiş, boşa gitmemiştir. Halen Sinoloji Anabilim Dalı’nda görevli iki Profesör bir Yardımcı Doçent ve bir Araştırma Görevlisi Sayın Özerdim’in öğrencisi olmaktan dolayı kıvanç duymaktadırlar. PROF. DR. MUHADDERE NABİ ÖZERDİM’İN ESERLERİ Kitapları: 1. “Büyük Bilgi. Müzik Hakkında Notlar. Konfuçyüs Felsefesine Ait Metinler.”, (çeviri), Milli Eğitim Bakanlığı, Dünya Edebiyatı’ndan Tecümeler Sesrisi. Çin Klasikleri: 2, Ankara, 1945, XXVII-64 sayfa. (Prof. Eberhard’ın Önsözü. Giriş. Notlar.) II. Baskı: Ankara, 1963, XXII-58 sayfa. III. Baskı: Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları: 312, Ankara, 1982, 71 sayfa. 2. “Lao Tzu: Taoizm. (Tao Te-Ching)” ,(çeviri), Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara, 1963, XVII-46 sayfa. (Prof. W. Eberhard’ın Önsözü. Giriş. Notlar.) II. Baskı: Ankara, 1963, 67 sayfa. III. Baskı: Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları: 275, Ankara,1978, 62 sayfa. 3. “Konfuçyüs: Konuşmalar. (Lun –yü)”, (çeviri), Miili Eğitim Bakanlığı, Dünya Edebiyatı’ndan Tercümeler Serisi. Çin Klasikleri: 5, Ankara, 1963, 156 sayfa. (Giriş. Notlar.) II: Baskı: Devlet Kitapları, Ankara, 1974, XV-99 sayfa. III. Baskı: Ankara, 1977, XVI-107 sayfa. IV. Baskı: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Dünya Edebiyatı’ndan Seçmeler: 47, Ankara, 1990, XVI-128 sayfa. 4. “Çin Şiirleri”, (çeviri), Türkiye İş Bankası, Ankara, 1961, 84 sayfa. (Giriş) II. Baskı: Ayyıldız Matbaası, Ankara, 1986, 100 sayfa. (Giriş) 5. “Chiang-Chung-Cheng (Çan Kay-Şek): Sovyet Rusya Çin’de. Yetmiş Yıllık Bir Ömrün Hikayesi”, (çeviri), Nebioğlu Yayınları, İstanbul, 1962. 376 sayfa. (Çevirenin Önsözü. 1 Potre) 6. “Eski Çin’den Notlar”, Ayyıldız Matbaası, Ankara, 1987, 92 sayfa.