İran Kürdistanı
Ebdurrehman QasimloYazar:
Ebdurrehman Qasimlo
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 57 dk.
Sayfa Sayısı:
104
Basım Tarihi:
1 Eylül 1991
Yayınevi:
Belge Yayınları
ISBN:
9789753446556
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Mahabad Kürt Cumhuriyeti'nin fırtınalı kısa tarihini, toplumunu, dönemin siyasi olaylarını ve Kürtler'in maalesef yine kendi kendilerinin adeta ipini çekmesinin anlatıldığı eşsiz bir kitap. Ahh şu korkak işbirlikçi ajan aşiret reisleri.
Kitap iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm kitabın yazarı olan Ebdurrehman Qasimlo tarafından yazılmıştır. Bu bölümde genelde İran'ın özelde İran Kürdistanı'nın ekonomik, dini, siyasi durumu hakkında ayrıntılı olmayan ancak halen kısmen geçerliliğini koruyan bilgiler ve değerlendirmeler yer almaktadır. Yazar değerlendirmelerde bulunurken kaynak göstermeye özen göstermişse de açıkçası çoğu yerde kaynak gösterilmediğinden güvenilmesi zor bilgiler de yer almaktadır. Bu durum yazarın hem o dönemin bir tanığı hem de İran Kürdistanı'ında mücadele yürüten İran Kürdistan Demokrat Partisinin önderi olmasından kaynaklandığı düşünülebilir.
İkinci bölümde ise Archie Roosevelt isimli yazar, Mahabad Kürt Cumhuriyeti'nin kuruluş ve yıkılış sürecini anlatmaktadır. Roosvelt, Mahabad Kürt Cumhuriyeti'ni ziyaret eden dört Amerikalıdan biridir. Mahabad Kürt Cumhuriyeti'nin Sovyetlerden destek alarak kurulmuş olması yazarı etkileyen önemli faktörlerden biridir. Nitekim yazar aynı zamanda bir ABD askeridir. Yine de Roosvelt'in bütün yazı boyunca taraflı olduğu söylenemez. Özellikle aşiretlerin ulusal birliğe giden yolda aldığı rollerin tahliline hak vermemek olmaz. Bunun ötesinde neredeyse yazı boyunca Sovyetler aleyhine propaganda yürütmüştür. Yazısında kaynakça göstermemiş olması nedeniyle kulaktan dolma bilgilerle yazdığı hissi ister istemez yakanızı bırakmıyor. Özellikle bazı yerlerde anlatımı karışıklaşmış, kronolojik olarak sıraya riayet etmemiş ve bu esnada gerçek olmadığı aşikar olan bilgiler vermiştir. Her şeye rağmen Roosvelt'in yazdığı bölümü de okuyabilirsiniz ama karşılaştırmalı olarak.
Reklam
Yazar Hakkında
Ebdurrehman QasimloYazar · 3 kitap
1930’da Urmiye’de varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 1945’te, daha delikanlılık yaşlarında, Yekîtiya Ciwanên Demokratên Kurdistan’ın (Kürdistan Demokrat Gençleri Birliği) üyesi oldu. 1948’de eğitim için Fransa’ya gitti ve burada Kamuran Bedirxan’la tanıştı. Kısa bir süre sonra ekonomi öğrenimini yapmak üzere Çekoslovakya’nın başkenti Prag’a gitti.
Musadek döneminde yeniden canlanan Kürt siyasi faaliyetlerine katıldı, ama monarşinin kanlı restorasyonundan sonra yeniden İran’dan ayrılıp Çekoslovakya’ya yerleşti. 1961-1978 yılları arasında doktorasını savunduğu Prag Ekonomi Fakültesi’nde ders verdi. 1960’lı yılların ortalarına kadar İran Komunist Partisi Tudeh’e oldukça yakın (hatta, bazı rivayetlere göre üye) olan Qasımlo, 1968’de Dubçek’in başlattığı Prag baharı demokratik hareketine katıldı, bu hareketin Sovyet tanklarıyla bastırılmasından sonra kendisi gibi üniversite profesörü olan eşiyle birlikte görevden uzaklaştırıldı.
11 Mart 1970’te Barzani ile Saddam arasında imzalanan Kürt özerkliği anlaşmasının yarattığı barış ortamında Bağdat’a yerleşti ve orada Devlet Planlama Müdürü görevine getirildi. 1970 yılında İran KDP’sinin Merkez Komitesi’ne, 1973’te de genel sekreterliğine seçildi. Kürtlere karşı savaşın yeniden başlatıldığı 1974 baharında Bağdat’tan ayrılıp yeniden Prag’a yerleşti.
Orada bir süre meslek yasaklısı olarak yaşadıktan sonra Fransa’daki dostlarının davetiyle 1976’da Paris’e yerleşti ve Doğu Dilleri Ulusal Enstitüsü’nde Kürt dili ve edebiyatı öğretim görevlisi oldu. Görevinin yanında yaklaşan İran Devriminin hazırlıkları için partisini yeniden düzenledi ve 1978 sonbaharında gizlice Kürdistan’a döndü. 1979-1989 arasında İran Kürt hareketinin en önde gelen lideri olan yazar, 13 Temmuz 1989’da Viyana’da İran ajanları tarafından katledildi.
