Özgür irademiz var mıdır sorusuna verilen iki farklı cevap üzerinden oluşturulmuş argümanlar dizisi. Yumuşak ve Katı deterministler bu soruya sırasıyla evet ve hayır diyerek tanımda anlaşamadıkları gibi bu anlaşmazlıktan doğan adalet ve yargılama olmalı mıdır sorusunun cevapları da haliyle farklı oluyor. Yumuşak determistlerin insanın bir eylemi yaparken iradi, zorlamaya gerek duyulmadan,kendi isteğiyle yaptığı bir eylem özgür sayılırken, katı deterministler bu eylemde iradi ve zorlama yoksa bile kişinin eylemi yaparken neden o eylemi yaptığının altında yatan etmenleri(çevre,sosyal statü, sosyoekonomik durum,aile, dünya görüşü,o anki ruh yapısı) göz önüne alarak tam bir özgürlüğün mümkün olmadığını ve kişinin yargılanmaması gerektiğini savunuyor. Katı determinizm daha mantıklı gelse de adalet sorununa getirdikleri çözüm hiç de çözüm gibi durmuyor. Evet insan yaptığı eylemi özgür bir irade ile yapmıyor lakin bu yargılanmayacağı anlamına gelmez. Madem yargılanacak ona bunu telkin eden sosyal yapılanmaları ve eğitimi reforme etmemiz gerekir. Kaldı ki onda bile kapasitesine göre uygulanabilir bir objektifizm olmayacaktır. Standart belirlemek bile özgürlüğü bozacağı için bu problem asla çözülecek gibi görünmüyor.

Felsefe-Düşünce

Özgürlük Problemi ve DeterminizmEdward D’Angelo · Paradigma Akademi Yayınları · 20233 okunma

Reklam