Yazar:
Larry Shiner
Çevirmen:
İsmail Türkmen
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
448
Basım Tarihi:
Kasım 2010
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
ISBN:
9755393668
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sanatın Tarihsel YolculuğuSanat
Puan vermedi·448 syf.··
Beğendi
·2026 78. kitabı
·31 günde okudu
·Okunma: 18 Haziran 2026 09:00
“Sanat eseri olmayan bir eser yapılabilir mi?” (s. 406)
Bu kitap sanat tarihini anlatan bir kitap değil, Larry Shiner’ın 
Sanatın İcadı adlı çalışması, bugün doğal ve evrensel kabul ettiğimiz sanat anlayışının nasıl ortaya anlatmaktadır. Kitabın ana fikri, büyük S ile yazılan “Sanat”ın ezelden beri var olan doğal bir kategori olmadığı, belirli tarihsel koşullar içinde üretilmiş bir kavram olduğu yönündedir.
Kitabın içeriğinde çok sanatçı, müze, deha, estetik ve zanaat gibi bugün kendiliğinden varmış gibi görünen kavramların nasıl inşa edildiğini anlatılmaktadır. Kitabın ana tezini en iyi özetleyen ifadelerden biri 
E. H. Gombrich’ten yapılan şu alıntı olabilir:
“Büyük S ile başlayan Sanat’ın var olmadığının bilincinde olunulsun.” (s.32)
Yazara göre sanat; bir kavramlar ve kurumlar kümesi de değil insanların anlam yükledikleri, değer verdikleri ve inandıkları bir alandır:
“Sanat sadece bir kavramlar ve kurumlar kümesi değil aynı zamanda insanların inandıkları bir şey, bir huzur kaynağı ve bir sevgi nesnesidir.” (s. 26)
Kitabı okurken özellikle dört ana temaya odaklandım: Sanatın tarihsel bir kategori olarak ortaya çıkışı, sanat ve zanaat ayrımının kurulması, modern müzenin doğuşu ve sanatçının kutsallaştırılması.
Beni en çok etkileyen bölümlerden biri “Devrim ve Müze” başlıklı kısımdı. Günümüzde müzeleri kültürel hayatın doğal kurumları olarak düşünmeye alışığız. Oysa Shiner, modern sanat müzesinin belirli bir tarihsel krizin ürünü olduğunu anlatıyor. Fransız Devrimi sırasında krallığa ait heykellerin, portrelerin ve anıtların yok edilmesini isteyenlerle bunların korunmasını savunanlar arasında yaşanan tartışmalar sonunda çözüm müzede bulunuyor. Krallığı temsil eden nesneler eski siyasal ve dinsel bağlamlarından koparılarak Louvre’da toplanıyor. Böylece aynı nesneler hem eski
Larry Shiner’ın Sanatın İcadı adlı çalışması, bugün doğal ve evrensel kabul ettiğimiz sanat anlayışının nasıl ortaya anlatmaktadır. Kitabın ana fikri, büyük S ile yazılan “Sanat”ın ezelden beri var olan doğal bir kategori olmadığı, belirli tarihsel koşullar içinde üretilmiş bir kavram olduğu yönündedir.
Kitabın içeriğinde çok sanatçı, müze, deha, estetik ve zanaat gibi bugün kendiliğinden varmış gibi görünen kavramların nasıl inşa edildiğini anlatılmaktadır. Kitabın ana tezini en iyi özetleyen ifadelerden biri E. H. Gombrich’ten yapılan şu alıntı olabilir:
“Büyük S ile başlayan Sanat’ın var olmadığının bilincinde olunulsun.” (s.32)
Yazara göre sanat; bir kavramlar ve kurumlar kümesi de değil insanların anlam yükledikleri, değer verdikleri ve inandıkları bir alandır:
“Sanat sadece bir kavramlar ve kurumlar kümesi değil aynı zamanda insanların inandıkları bir şey, bir huzur kaynağı ve bir sevgi nesnesidir.” (s. 26)
Kitabı okurken özellikle dört ana temaya odaklandım: Sanatın tarihsel bir kategori olarak ortaya çıkışı, sanat ve zanaat ayrımının kurulması, modern müzenin doğuşu ve sanatçının kutsallaştırılması.
Beni en çok etkileyen bölümlerden biri “Devrim ve Müze” başlıklı kısımdı. Günümüzde müzeleri kültürel hayatın doğal kurumları olarak düşünmeye alışığız. Oysa Shiner, modern sanat müzesinin belirli bir tarihsel krizin ürünü olduğunu anlatıyor. Fransız Devrimi sırasında krallığa ait heykellerin, portrelerin ve anıtların yok edilmesini isteyenlerle bunların korunmasını savunanlar arasında yaşanan tartışmalar sonunda çözüm müzede bulunuyor. Krallığı temsil eden nesneler eski siyasal ve dinsel bağlamlarından koparılarak Louvre’da toplanıyor. Böylece aynı nesneler hem eski
Larry Shiner çocukluğunda ailesiyle birlikte ziyaret ettiği Field Doğa Tarih Müzesi’ndeki Afrikalı yerlilere ait figür ve maskelerden çok etkilenmiş, birkaç yıl sonra Chicago’ya tekrar gittiğinde daha önce Doğa Tarih Müzesinde bulunan objelerin Sanat Müzesine nakledildiğini ve orada sergilendiğini görmüş.
İlk zamanlar çok üzerinde durmadığı bu değişiklik, antropoloji dersinde Afrika dillerinde “sanat” kavramının bulunmadığını, maske ve figürlerin dinsel ritüellerde kullanıldıktan sonra tekrar lazım oluncaya dek bir köşeye kaldırıldıklarını öğrendiği zaman, sanat düşüncesini sorgulamasına neden olmuş.
Dini amaçlarla üretilen ritüel nesneleri Doğa Müzesinde çanak çömleklerle birlikte sergilenirken, nasıl olmuştu, ne değişmişti de Rembrant ve Seurat’ın eserleriyle birlikte Sanat Müzesinde sergilenmeye başlamıştı? Maske, figür v.b objeler, sanat eserine nasıl dönüşmüşlerdi?
Bu değişim ve dönüşüm sürecini sorgulayan Larry Shiner’a göre sanat; yalnızca iki yüz yıllık geçmişi olan bir Avrupa icadıdır. 18.yy’da sanat kavramı ikiye bölünmüş; sanatçı zanaatçıdan, güzel sanatlar zanaattan tamamıyla ayrılmıştır. Bu kitap ise; 18.yy’da bölünen sanatın ve o günden bu yana bu bölünmeyi aşma yönündeki nafile arayışımızın hikayesidir.
Günümüzde ucuz romanların edebiyat müfredatına alınmasından tutun da sokak gürültülerinin senfoni salonlarında seslendirilmesine kadar pek çok şey sanat kavramı içerisine dahil edilebiliyor. Bu durum bazı sanat eleştirmenlerinin ümitsizce sanatın ölümünden bahsetmesine yol açıyor.
Sanat olarak kabul edilen şeylerdeki bu artışın nedeni ise bizzat sanat dünyasının “sanat” ile “hayat”ı yeniden birleştirme çabası…
Larry Shiner, bir daha asla dönemeyeceğimiz eski sanat sistemi ile 18.yüzyılda sanat düşüncesinde kırılma sonucu ortaya çıkan modern sanat
Puan vermedi·448 syf.·
2024 44. kitabı
Larry Shiner 18.yüzyılda modern güzel sanatlar sistemine geçiş sürecinde yaşanan bölünmeleri tarihsel olarak ele almış. Shiner’a göre sanat; yalnızca iki yüz yıllık geçmişi olan bir Avrupa icadı. Yazar sanatı sadece resim, heykel değil mimari, müzik, edebiyat gibi dallarıyla da ele almış. Kitap;
Güzel Sanat ve Zanaat Ayrımının Öncesi
Sanatın Bölünmesi
Karşı Akımlar
Sanatın İlahlaştırılması
Güzel Sanat ve Zanaat Ayrımının Ötesi olarak 5 bölümden bir araya gelmiş.
Teknolojinin ortaya çıkmasıyla sanatın da endüstriyel bakış açısı kazandığını ifade eden Shiner; sanatın bittiğini ve artık yok edilmesi gerektiğini söylese de okuyucu ve sanatla ilgilenen bir birey olarak buna katılamayacağım. Kitapta sadece Avrupa Sanat Tarihinin yer alması da kitabın olumsuz yönlerinden birisi. Sanatla ilgilenenlerin geçmişten günümüze sanat kavramının geçirmiş olduğu tüm evreleri ayrıntılı bir şekilde gözlemleyebileceği bir eser. Sanat ile derinlemesine ilgileniyorsanız ilk okunacak kitaplardan biri bu olabilir. @mtobilgi #100kitaplistesinden #Dördüncüaşama kitaplarımızdan olan bu eserle tanışmama vesile olan @yusufkaplanw hocama sonsuz teşekkürler.
Sanatın İcadı, modernliğin yerleşik kurumlarından biri olan sanatın soykütüğünü çıkaran, sanat ve etrafında kurulu tüm kavramlar sistemini yapısöküme uğratan bir kitap. Son yıllarda teori ve felsefede yaşanan dönüşümler, yaşadığımız toplumun hiçbir kurumunun kendinden menkul yapılar olmadığını bize gösteriyor. İçinde yaşadığımız kültürün tüm unsurlarının bir tarihsel matris içinde gerçekleştiğini öğrenmek kimsede şaşkınlık uyandırmıyor. Eski tarih yazımı yöntemlerinin bir kenara bırakılması ve tarihin yeniden yazılması gereğinden daha sık söz ediliyor. Sanat tarihini sanat yapıtlarının tarihi olarak ele alan, Batı dışı kültürleri Batılı kategorilere sokan yaklaşım da bu sorgulamadan daha fazla kaçamayacak hale geldi. Larry Shiner, öncelikle, Batı’nın diğer toplumlara ve hatta kendi geçmişine bakışının, son iki yüzyıl içinde kurumsallaşmış olan sanat ve zanaat ayrımına göre biçimlendiğini gösteriyor. İlk bakışta toplumsal alanın çatışmalarını içermediği düşünülen sanat kavramlarının çoğunun, baştan aşağı ırkçılık, cinsiyetçilik, Avrupamerkezcilik, sömürgecilik ve sınıfsal ayrımcılıktan beslendiğini açıklıyor. Daha sonra, el emeği üzerinden kurulan “usta ve ustalık” kavramının gittikçe gözden düşürülerek; yerine eserinin bağımsızlık halesini korumak adına hayattan kopmuş “sanatçı ve sanat” kavramının yüceltilmesinin ve estetik değerin her şeyin önüne geçmesinin hikâyesini anlatıyor. Geçmişin sanat ve zanaat, sanat ve hayat ayrımlarını içermeyen sisteminden modern güzel sanatlar sistemine geçiş sürecinde yaşanan bölünmeleri aşma yönündeki kuramsal ve sanatsal deneyimleri örnekleyerek günümüz sanatındaki alternatif arayışlara bağlıyor hikâyesini. Sanatın İcadı’nı kaleme alırken çağdaş Fransız düşüncesinden, özellikle Michel Foucault ve Paul Ricoeur’dan etkilenen Shiner,
Eh işteSanat Tarihi
Yusuf Kaplan'ın okuma listesinde olduğu için alıp okuduğum sanat tarihi kitabı. Okumayı düşünenler için genel bir değerlendirme yapacağım.
Artılar
1- Çok uzun bir araştırma sonucu yazıldığı belli. Özellikle sanat tarihi ile uğraşanlar ilgilenenler için bir çok referans içeriyor.
2- Kitap sadece resim heykel değil edebiyat, müzik, mimari dallarına girerek genel olarak sanatı anlatıyor.
3- Kitapta sanatçıların hayatları ve çalışmaları ile ilgili çok güzel ayrıntılar mevcut.
Eksiler
1- Kitap gereksiz uzun. Bir çok yerde tekrara düşüyor, sonlara doğru artık bitse de gitsek haline geliyor. Çok rahat 425 sayfa yerine 250 sayfaya düşüp aynı görüşler okuyucuya aktarılabilir.
2- Kitapta sadece Avrupa sanat tarihi var. Başka coğrafyalara değinilmiyor.
3- Dili çok akıcı değil. Akademik bir dille yazılmış veya çevrilmiş.
Sonuç: Zorda olsa okuduğuma pişman değilim ancak bitince rahat bir nefeste almadım değilim. Sanat tarihine özel ilginiz yoksa, mesleğiniz sanat tarihçiliği değilse okumasanızda olur.
Yazar Hakkında
Larry ShinerYazar · 1 kitap
Larry Shiner, 1971’den bu yana felsefe, kültür tarihi, sanat felsefesi ve felsefe tarihiyle uğraşmaktadır. Son dönem Fransız felsefesiyle; özellikle Paul Ricour ve Michel Foucault’nun çalışmalarıyla ilgilenmektedir. University of Illinois, Springfield’da profesör olan Shiner, sanat felsefesi, Aydınlanma ve Yunan felsefesi dersleri veriyor. Fransız felsefesi, din felsefesi, tarih felsefesi, sanat felsefesi gibi konularda makaleler yayımlamıştır. The Secularization of History (1966), The Secret Mirror: Literary Form and History in Tocqueville’s “Recollections” (1988) ve The Invention of Art: A Cultural History (2001) adlı kitapların yazarıdır.
