Yazar:
Sahilə Yaya
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Hissə-hissə başa düşdüm, bütövlükdə yox.
Klassik ədəbiyyatdan bildiyimiz Şeyx Sənan mövzusunda roman yazan Şumeysat adlı bir xanımın Almaniyadakı bugünkü, 90-cı illərdəki Bakı həyatı və hadisələrin X əsrdə keçdiyi "Şeyx" romanından təqdim olunan hissələrlə üç dövrü əhatə edən bir roman. Kitabı ümumi olaraq bəyənmədim. Nə roman içindəki "Şeyx", nə də Almaniyaki dövrün dili ürəkaçan deyildi. Müasir dövrün dili dözülməz dərəcədə bəsit, bədiilikdən uzaq, bəzi məsələlərə, xüsusilə də dini baxımdan üslubu kobud idi. Kitab bəzən mənə "Sənanın əlli tonu", bəzən də Elif Şafak "Aşk"ının aşağı keyfiyyətli bir kopiyası, çeynənmiş varlı oğlan-kasıb qız mövzusunu bir dəfə də mən çeynəyim təsiri bağışladı. Kitab boyu ağzımda yad bir cisim varmış kimi tələffüz etdiyim Şumeysat adı "günəş" mənasını daşısa da, qətiyyən nə adına, nə özünə isinə bilmədim. Adı kimi özü də millətimə yad idi. İlk cümlələrdə xanımın əlindən gələn "donuz sosikası iyi" kitabın sonuna qədər ürəyimi bulandırdı. İki millət arasındakı münasibət, bir tərəfdən erməni vəhşiliklərini yada salıb, bir tərəfdən Sənanın ağzını ayıraraq gülməyinə heyran-heyran tamaşa etmək, onun sosial şəbəkələrdəki "I love Armenia" səhifələrini bəyənməyini qeyd etməsi, Şumeysatın "nə böyük azadlıqdır vətən seçə bilmək" deyərək ah çəkməsi, bu ermənini sevim-sevməyim ziddiyyəti, bu aradaqalmışlıq məndə ikrah hissi yaratdı. Az qala hər paraqrafda qeyd etdiyi "mən yazaram, mən yazıçıyam" vurğusu, yazar belə oturur, belə durur, belə nəfəs alır, belə üzünə krem çəkir...
Qənaətbəxş hesab etdiyim, oxuyanda yorulmadığım bircə 90-cı illər həyatı oldu. Əslində, Sahilə xanım yaralı yerimiz olan bir çox mövzuya toxunsa da, o mövzular ümumi ağırlığın altında əzildi, təəssüf ki. Araya sıxışdırdığı mövzuların çoxluğu, sanki "bunu da deyim, buna da münasibətimin olduğunu bilin, bunu da bilirəm"
“… amma sən mənim uşaqlığımsan. İstəsəm də, səni ata bilmərəm və bunu da yaxşı bilirəm.”
İnsanın vətənidir uşaqlığı, bir də bu vətənlə eyniləşdirdiyin şəxs olsun. Daha sonra o şəxslə aranıza elə vətən girsin. Uşaqlıqdan qonşu olan azərbaycanlı qız ilə erməni oğlanın sevgisindən bəhs edən, həm də əli çatmadığı üçün yalnız bir hissəsini oxuduğu, sonunu bilmədiyi üçün öz qələmindən Şeyx Sənanın yenidən yazıldığı roman.
Bir çoxumuz Şeyx Sənanı düha Hüseyn Cavidin qələmindən tanımış, bir az da araşdırdıqdan sonra sufi şair Fəridəddin Əttar tərəfindən yazıldığını öyrənmiş, bir az da şanslıysa teatrda izləmişik. Mən əsəri ilk görəndə düşünürdüm ki, axı Sahilə xanımı nə bu qədər riskli qərara vadar edib? Axı nə üçün bu qədər mükəmməl əsəri yenidən işləməyi qərara alıb?
Sahilə xanım deyir ki, uşaqlıqdan anası ona ən gözəl, mükəmməl sevgi hekayəsinin məhz Şeyx Sənan olduğunu deyirmiş və bu mövzuya yenidən qayıtdıqda özünə doğma hiss edib. Həmçinin o düşünür ki, bu vasitəilə oxucuları yenidən Cavidə qaytarmaq, layiq olduğu diqqətə çatdırmaq üçün tövhə verə bilər.
Görüşdə Nərmin xanımın da qeyd etdiyi kimi, əsər çoxlu mövzuları əhatə edir, çoxlu budaqlara şaxələnir, sona doğru isə kökə qayıdır və müəllif uğurla bütün şaxələri birləşdirərək yarımçıq qalmış suallara cavab verir.
Kitabın həm müasir Azərbaycan ədəbiyyatını təmsil etməsi, həm də qadın müəllif tərəfindən qələmə alınması onu daha doğma edir!
Oxuyun, oxutdurun!
Yazar Hakkında
Sahilə YayaYazar · 1 kitap
BDU-nun tarix fakültəsini və etnologiya üzrə magistr şöbəsini bitirsə də, özünü daha çox ədəbi yaradıcılığa həsr edib.
Publisistik yazıları rus, türk, fars və ingilis dillərinə tərcümə olunaraq çap edilib.
