Yazar:
Hüseyn Cavid
Yorumlar ve İncelemeler
Bir Aşk, Bir İnanç, Bir Yıkım.
Hüseyin Cavid’in Şeyx Sənanı, aşk, inanç ve insanî merhamet arasındaki ince çizgiyi ustaca işleyen mistik ve trajik bir edebî eserdir. Okuyucuya sadece bir aşk hikâyesi değil, aynı zamanda insanın kendisiyle ve dünya ile barışmanın yollarını düşündüren derin felsefi bir yolculuk sunar.
Din, eşq və humanizm fəlsəfəsi bu faciənin ruhunu yamsılayır. Hüseyn Cavid bu əsərində fanatizmi və din adından edilən ayrı- seçkiliyi kəskin tənqid etməklə dinin insanları ayırmaq üçün yox, birləşdirmək üçün mövcud olduğunu, həm Quranın, həm də İncilin insan sevgisi, mərhəmət və qardaşlıq əsasında qurulduğunu göstərir.
Şeyx Sənanın faciəsi gürcü qızı Xumara könlünü verməsi ilə başlayır. Sevgilisinə qovuşmaq üçün şərab içir, boynuna xaç taxır, donuz otarır.Ancaq Quranı yandırmasını istədikdə orada İsa və Məryəmin adının da yazıldığını əsas götürərək bu işi etməkdən boyun qaçırır. Bununla da eşq üçün dinindən, şeyx vəzifəsindən imtina etsə belə, müqəddəslik hissini hələ də daşıdığını sübut edir.
Yazıldığı dövrün cəmiyyətinə üsyan kimi səslənən “ Şeyx Sənan” dinlərarası tolerantlıq mövzusunun bu cür dərin təsvirini verən qiymətli bir əsərdir.
"Şeyx Sənan"1000Kitap
Əsərin qəhrəmanı Şeyx Sənan böyük elmə və hörmətə sahib bir şeyxdir.O,Xumar adlı xristian qızına vurulduqda həyatının bütün istiqaməti dəyişir.Sənan sevgisi uğrunda ənənələri,dini qaydaları,mövqeyini itirməyə belə hazır olur.Onun bu seçimi göstərir ki,həqiqi məhəbbət bütün sərhədləri aşır və insanı saflaşdırır.
Təəssüf ki,cəmiyyətin sərt qaydaları,dini fanatizm və nifrət bu məhəbbətə imkan vermir.Xumar faciəvi şəkildə həyatını itirir,Şeyx Sənan isə dərin iztirabla üz-üzə qalır.
Hüseyn Cavid bu əsəri ilə böyük bir mesaj verir:Sevgi insanı ucaldır,fanatizm isə məhvə aparır.
Sənan bir sufi şeyxidir. O, dövrünün böyük şəxsiyyətdir.Sayılır, seçilir, müəyyən bir kütləyə rəhbərlik edir. Şeyx Sənan bir gün Kəbəyə yola düşür. Məqsədi islamı ayaqda saxlamaqdır. Şeyx adından çox qorxur. Bütün şər işlərin mənbəyini onda görür. Lakin bir gün hər şey dəyişir.Şeyx Sənan Xumar adlı bir qıza aşiq olur.Həm də xristian bir qıza. Zamanına görə islam şeyxinin xristian qızına aşiq olması heç də ürəkaçan hal deyildi. Lakin güclü sevgi Şeyx Sənanı boynundan xaç asmağa qədər aparır. Daha sonra islamın müqəddəs kitabını yandırmaq imtahanı ilə üz-üzə qalır...
Şeyx Sənan·184 syf.·1000Kitap
9/10
2025 3. kitabı
Kitab çox maraqlıdır və cəmi 3-4 saata oxuyub bitirmək olar. 4 pərdəli faciə olan əsər xüsusilə dinlərin insanlar arasında birləşdirici olmasını irəli sürür və insanların din müxtəlifliyi ilə fərqləndirilməsinin bir çox faciələrə gətirib çıxardığını bizə deyir. Bu əsər tarixi Qafqaz və ərəb xalqlarının necə bir insan olduqlarınıda deyir. Bu məqam xüsusuilə maraqlıdır. Əsərin süjeti haqqında yazmaq isə mənim fikrimcə etik deyil,kitab çox maraqlıdır və hər bir kəsin oxumalı olduğu bir əsərdir.
Vüsal Mustafayev
Vüsal MustafayevReklam
Yazar Hakkında
Hüseyn CavidYazar · 20 kitap
1882 yılında Nahçıvan’da doğmuştur. Çağdaş Azerbaycan edebiyatında ilerici romantizm hareketinin kurucularından biridir.
Öğrenimine Nahçıvan’da medresede başladı; orta eğitimini Mekteb-i terbiye adlı yeni usullu okulda almıştır (1896-1900).
1900-1904 yıllarında Tebriz’in Talibiye medresesinde eğitimine devam etmiştir, bu arada şiddetli göz ağrımasından dolayı tahsilini bırakıp halı kilim ticareti ile uğraştı. Tebriz'den döndükten sonra 1906'a kadar Gürcistan'da (Kahetiya'da) yol yapan bir şirkette muhasebecilik yaptı. Babasının vasiyeti üzerine ağabeyi Şeyh Muhammed Cavid'i İstanbul'a tahsile yolladı. Hüseyin Cavit yüksek tahsilini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde almıştır (1906-1910). Azerbaycan'a döndükten sora Nahçıvan, Gence, Tiflis ve 1915 yılından itibaren de Bakü’de dil ve edebiyat öğretmenliği yapmıştır.
Huseyn Cavid, eserlerini Sovyet Azerbaycan'da Kollektifleştirme ve Stalin'in tasfiyeleri sırasında yazmıştır. Totalitarizmin en kötü zamanlarında, "devrimci sosyalist başarıların" propagandacısı olarak hizmet etmeyi reddetmiştir. Bu nedenle, 1937'de "Sovyet iktidarını devirmeyi planlayan karşı-devrimci bir grubun kurucu üyesi" olmakla suçlanarak tutuklandı. Tutuklanması, ülke çapında entelijansiyaya karşı tasfiye kampanyasının bir parçasıydı. Sovyet hükümeti Huseyn Cavid'i 1930'ların sonlarında Uzak Doğu'ya Sibirya'nın Magadan kentine sürgün etti. 1941 yılında İrkutsk'un Tayşet şehri Şevçenko köyünde öldü. Ölüm sebebi olarak ayak donmasına bağlı sepsis ve kalp durması gösterilmiştir.
Huseyn Javid, 1956'da suçlamalardan resmen temize çıkarıldı. Doğumunun 100. yılında Haydar Aliyev tarafından naaşı Sibirya’dan Nahçıvan’a getirtilmiş ve adına daha sonra anıt mezar dikilmiştir. 1996 yılında, Huseyn Cavid'in 114. yıl dönümü için inşa edilen anıt, mezarın üzerine inşa edilmiştir. Anıt mezarın mimarı, Rasim Aliyev'dir. Haydar Aliyev, türbenin açılış törenine de katılmıştır.
Huseyn Cavid'in ilk lirik şiir kitabı Kechmish gunlar ("Geçmiş Günler") 1913'te yayınlandı. Ancak Cavid daha çok oyun yazarı olarak bilindi. Felsefi ve destansı trajedileri ve aile dramaları, Azerbaycan edebiyatına yeni bir gelişme çizgisi getirdi. Huseyn Cavid, edebi trajedisi Şeyh Sanan'da (1914), insanlar arasındaki dinler arası engeli kaldırmak amacıyla evrensel bir din fikri üzerine felsefe geliştirdi. 1918'de yazdığı en ünlü eseri İblis'de, tüm baskıcı güçlerin destekçilerini "insanlar birbirine karşı kurttur" felsefesiyle ve "20. yüzyılın kültürel vahşileri" olarak teşhir etmiş ve bunları Şeytan karakterinde özdeşleştirmiştir. Eserlerinde her türlü sömürgeciliği ve baskıyı eleştirmiştir.
Huseyn Cavid, 1922'de Peyghambar (Peygamber), 1925'te Topal Teymur (Timur), 1933'te Sayavush (Siyâvuş) ve 1935'te Hayyam (Hayyam) gibi bir dizi tarihi destan yazmıştır.
